Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Puranas · गोष्ट संग्रह

बाळ विष्णू अर्धा श्लोक ऐकतो

जग अथांग पाणी असताना बाळ विष्णू वडाच्या पानावर तरंगत आपण कोण आहोत याचा विचार करते. एक प्रेमळ आवाज अर्धा श्लोक म्हणतो, आणि मन शांत होईपर्यंत बाळ तो पुन्हा पुन्हा म्हणते.

गोष्टीचे तात्पर्य: प्रेमळ शब्द मनाशी जपल्याने हृदय शांत होते.

या गोष्टीत

पात्रे
बाळ विष्णू, देवी माता
मूळ ग्रंथ
भागवत पुराण
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: भागवत पुराण, खंड 1 · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

देवी भागवत पुराणाच्या पहिल्या स्कंधात सांगितलेला हा प्रसंग विष्णूला वैश्विक पाण्यावर वडाच्या पानावर तरंगणारे, आपण कोण आहोत याचा विचार करणारे छोटे बाळ म्हणून दाखवतो. एक आवाज अर्धा श्लोक देतो, सर्वं खल्विदमेवाहं, आणि देवी माता आपणच तो बोलल्याचे प्रकट करते. हा श्लोक देवी गीता परंपरेचे बीज म्हणून मानला जातो. पानावरच्या बाळाच्या अनेक कथनांत केंद्रस्थानी विष्णू स्वतः असतो; इथे बाळ हे शोधणारे आहे, जे देवी उत्तर देईपर्यंत पवित्र शब्द पुन्हा पुन्हा म्हणत शांत होते. मऊ पाण्यावर झुलणाऱ्या, प्रेमळ आईच्या सान्निध्यात सुरक्षित असलेल्या बाळाची ही प्रतिमा गर्भारपणातील शांत चिंतनासाठी सहज सोबती ठरते.

ही गोष्ट "मी कोण आहे?" या मोठ्या प्रश्नाला सुरक्षिततेच्या भावनेत बदलते. एखादे प्रेमळ वाक्य पुन्हा पुन्हा म्हटल्याने मन शांत होऊ शकते, आणि आपल्यावर प्रेम आहे हे जाणणेच पुरेसे उत्तर असू शकते.

आता त्याला कळले होते की आपल्यावर प्रेम आहे, आणि तेवढे पुरेसे होते.

फार फार पूर्वी, जेव्हा सारे जग विश्रांती घेत होते, तेव्हा ना डोंगर होते, ना शेतं, ना शहरं. फक्त पाणी होते, मऊ आणि अथांग, शांत आकाशाखाली सगळ्या दिशांना पसरलेले.

त्या पाण्यावर वडाच्या झाडाचे एकच पान तरंगत होते. ते हिरवे आणि रुंद होते, आणि लाटांवर पाळण्यासारखे हळूहळू झुलत होते.

आणि त्या पानावर एक छोटेसे बाळ पहुडले होते, पावसाळी ढगासारख्या रंगाचे, कमळाच्या पाकळ्यांसारख्या डोळ्यांचे. ते बाळ होते विष्णू, जरी त्याला अजून ते ठाऊक नव्हते.

ते पाठीवर पडून वर बघत होते. बाळं करतात तसे ते आपला छोटासा अंगठा चोखत होते, आणि भोवतालच्या पाण्याची शांत सळसळ ऐकत होते.

मग तळ्यात बुडबुडा वर यावा तसा त्याच्या मनात एक प्रश्न उमटला. "मी कोण आहे? मला कुणी घडवले? मी या पानावर का आहे? आणि हे सगळे पाणी काय आहे?"

त्याने डावीकडे पाहिले, फक्त पाणी. उजवीकडे पाहिले, फक्त पाणी. विचारायला कुणीच नव्हते. त्या छोट्या बाळाला स्वतःला खूप लहान वाटले, आणि मन आश्चर्याने भरून गेले.

तेवढ्यात आकाशातून कुठूनतरी, किंवा कदाचित त्याच्या स्वतःच्या आतून खोलवरून, एक मऊ, प्रेमळ आवाज आला. त्याने स्वच्छ, सुंदर संस्कृतमध्ये अर्धा श्लोक म्हटला.

"सर्वं खल्विदमेवाहं नान्यदस्ति सनातनम्।"

त्याचा अर्थ होता: "हे सगळे, तुला जे जे दिसते ते सगळे, खरेतर मीच आहे. माझ्याशिवाय दुसरे काहीच शाश्वत नाही."

बाळाने ऐकले. ते शब्द अंगाईसारखे होते. त्याला ते पूर्ण समजले नाहीत, पण त्यांनी त्याला उबदार आणि सुरक्षित वाटले.

"हा आवाज कुणाचा?" त्याला प्रश्न पडला. "पुरुषाचा की स्त्रीचा? दूरचा की अगदी जवळचा?" त्याला ठाऊक नव्हते, पण बाळ बोट घट्ट धरते तसे त्याने ते शब्द मनाशी घट्ट धरून ठेवले.

तो ते शब्द हळूच स्वतःशी पुन्हा पुन्हा म्हणू लागला. "सर्वं खल्विदमेवाहं. सर्वं खल्विदमेवाहं." प्रत्येक वेळी त्याचे मन अधिक शांत होत गेले.

लाटांवर झुलत पानावर पहुडलेले ते बाळ तो अर्धा श्लोक पुन्हा पुन्हा म्हणत राहिले. पाणी जणू ऐकत होते. आकाश जणू ऐकत होते. सगळे काही स्थिर आणि शांत झाले.

आता त्याला एकटे वाटत नव्हते. ते शब्द त्याला सोबत करत होते, जसे बाळ झोपेकडे जात असताना शेजारच्या खोलीत आई गुणगुणत असते. ती तिथे आहे हे जाणायला गाणारीला पाहायची गरज नसते.

लाटांवरून एक हलकीशी झुळूक आली आणि तिने त्याच्या गालाला स्पर्श केला. वडाचे पान हळूच फिरले, जणू तेही श्लोकाच्या तालावर नाचत होते.

बराच वेळ गेल्यावर पाण्यावर एक प्रकाश दिसू लागला. तो एकाच वेळी अधिक तेजस्वी आणि अधिक मऊ होत गेला, ढगामागून उगवणाऱ्या चंद्रासारखा.

त्या प्रकाशातून देवी माता प्रकट झाली. तिला चार हात होते, आणि त्यात तिने शंख, चक्र, गदा आणि कमळ धरले होते. तिचा चेहरा सौम्य प्रेमाने भरलेला होता.

तिच्याभोवती तिच्या सख्या, शक्ती उभ्या होत्या, प्रत्येकजण तेजाने चमकणारी. एकीचे नाव रती, एकीचे भूती, एकीचे बुद्धी, एकीचे मती, आणि अजून कितीतरी, सगळ्या सुंदर आणि प्रेमळ.

ते छोटे बाळ आश्चर्याने तिच्याकडे पाहत राहिले. "आई," ते म्हणाले, "ते शब्द मला तूच सांगितलेस का?"

देवी हसली. "हो, बाळा. ते शब्द मीच बोलले. सगळ्या गोष्टींत वसणारी शक्ती मीच आहे. मी तुझ्यात आहे, आणि तू माझ्यात आहेस."

"तू विष्णू आहेस, जो साऱ्या जगाचे रक्षण करेल आणि त्याची काळजी घेईल. तू कधीच एकटा नसशील, कारण मी नेहमी तुझ्यासोबत असेन."

"मी दिलेले शब्द हृदयात जपून ठेव. जेव्हा जेव्हा तुला लहान किंवा अनिश्चित वाटेल, तेव्हा ते म्हण, आणि लक्षात ठेव की सगळे काही एका मोठ्या प्रेमात सामावलेले आहे."

मग तिने त्याला मदतीसाठी आपल्या सख्या दिल्या, आणि सोबत राहायला सौम्य लक्ष्मी दिली.

त्या छोट्या बाळाने हात जोडले. त्याचा चेहरा शांतीने उजळला. आता ते काळजीने "मी कोण आहे?" असे विचारत नव्हते. आता त्याला कळले होते की आपल्यावर प्रेम आहे, आणि तेवढे पुरेसे होते.

वडाचे पान लाटांवर झुलत राहिले, आणि तो अर्धा श्लोक मंद गाण्यासारखा हवेत गुणगुणत राहिला.

शांत झोप, बाळा. तूही मऊ पाण्यावर झुलतो आहेस, नेहमी जवळ असणाऱ्या प्रेमाच्या कुशीत.

पुढची गोष्ट वाचा →दत्तात्रेयांचे चोवीस गुरू

पुराण मधील आणखी

बाळासोबत विचार करा

असा एखादा शब्द किंवा वाक्य आहे का, जे पुन्हा पुन्हा म्हटल्यावर तुम्हाला शांत वाटते? आज रात्री ते तुम्ही बाळासोबत वाटून घ्याल का?

संकल्प: मी एका मोठ्या प्रेमाच्या कुशीत आहे, आणि माझे बाळही.

आशीर्वाद: तुझ्यावर प्रेम आहे हे तुला नेहमी कळत राहो, आणि ती जाणीव तुला प्रत्येक लाटेवर शांत ठेवो.

पात्रे

बाळ विष्णू
— वडाच्या पानावरचे, प्रश्नांनी भरलेले छोटेसे बाळ.
देवी माता
— प्रकाशाने उत्तर देणारा प्रेमळ आवाज.

बोध

प्रेमळ शब्द मनाशी जपल्याने हृदय शांत होते.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, तू कधीच एकटा नाहीस; एक प्रेमळ आवाज नेहमी तुझ्याजवळ आहे.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

बाळ विष्णू कशावर तरंगत होते?

स्रोत: देवी भागवत पुराण, स्कंध 1, अध्याय 15–16

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्था आहार तक्ता वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • भाताचा शेवटचा दाणा · दिवस 189

    तेच मूल्य

    महाभारतातली ही कथा परंपरेनुसार सांगते की प्रेमाने आणि शरणभावाने अर्पण केलेला एक दाणाही सगळ्या जगाला तृप्त करू शकतो. आईच्या शांत मनावरील अभ्यास सुचवतात की तणावाच्या क्षणी प्रार्थना किंवा विश्वासाचा आधार घेतल्याने आईला कमी एकटं आणि अधिक शांत वाटू शकतं.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

बाळ विष्णू अर्धा श्लोक ऐकतो ही गोष्ट काय शिकवते?

ही गोष्ट "मी कोण आहे?" या मोठ्या प्रश्नाला सुरक्षिततेच्या भावनेत बदलते. एखादे प्रेमळ वाक्य पुन्हा पुन्हा म्हटल्याने मन शांत होऊ शकते, आणि आपल्यावर प्रेम आहे हे जाणणेच पुरेसे उत्तर असू शकते.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा