Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Puranas · दिवस 173 · आठवडा 25

दत्तात्रेयांचे चोवीस गुरू

श्रीमंत राजा यदूला जंगलात आनंदी ऋषी दत्तात्रेय भेटतात. तो विचारतो की ऋषींना इतके शांत राहायला कोणी शिकवले.

गोष्टीचे तात्पर्य: आपण लक्ष दिले तर संपूर्ण जग आपला गुरू होऊ शकते.

या गोष्टीत

पात्रे
दत्तात्रेय, राजा यदू
मूळ ग्रंथ
भागवत पुराण
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 173 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 25 · ७ पैकी दिवस 5
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 25: बाळाची वाढ

आपण थांबून नीट पाहिले, तर शहाणपण सगळीकडे आहे. ही गोष्ट तुमच्यासाठी आणि तुमच्या बाळासाठी शांत, जिज्ञासू मनाचे आमंत्रण आहे.

शहाणपण सगळीकडे आहे, शांत मनाची वाट पाहत.

राजा यदू हा एक तरुण राजा होता. डोक्यावर सुंदर रेशमी फेटा आणि डोळ्यांच्या मधोमध काळजीची एक आठी. एका दुपारी तो आपल्या राज्याच्या सीमेजवळच्या एका शांत जंगलातून घोड्यावरून जात होता. त्याच्याकडे अनेक महाल आणि भरपूर सोने होते, तरीही त्याच्या मनाला कधीच शांती नव्हती. तो नेहमी कामात गुंतलेला, नेहमी आणखी हवे असणारा आणि नेहमी थोडासा दुःखी असे.

एका ओढ्याकाठी जाताना त्याला झाडाखाली बसलेला एक तरुण दिसला. त्याच्या अंगावर जवळजवळ काहीच नव्हते, फक्त एक साधे वस्त्र, आणि केस लांब, गुंतलेले. तरीही त्याचा चेहरा तेजस्वी आणि उजळ होता, आणि एखादे सुंदर गुपित माहीत असल्यासारखा तो स्वतःशीच हसत होता. हे होते दत्तात्रेय, एक ज्ञानी ऋषी, गावोगाव फिरणारे पवित्र गुरू.

राजा यदू घोड्यावरून खाली उतरला आणि त्याने नमस्कार केला. "क्षमा करा, ज्ञानी महाराज," तो म्हणाला. "मी राजा आहे, माझ्याकडे सगळे आहे, पण मी सुखी नाही. तुमच्याकडे काहीच नाही, तरी तुम्ही इतके आनंदी आणि शांत दिसता. कृपा करून सांगा, तुमचे गुरू कोण? तुम्हाला इतके शांत राहायला कोणी शिकवले?"

दत्तात्रेय हळूच हसले, आणि त्यांचे हसणे गोट्यांवरून वाहणाऱ्या पाण्यासारखे होते. "हे राजा, माझा एक गुरू नाही," ते म्हणाले, "तर चोवीस आहेत. मला माझे गुरू माझ्या आजूबाजूलाच, या जगात सापडले. माझ्याजवळ बस, मी तुला त्यांच्यापैकी काहींबद्दल सांगतो." मग राजा मऊ गवतावर बसला, आणि ऋषींनी सांगायला सुरुवात केली.

"माझी पहिली गुरू आहे पृथ्वी," जमिनीवर हळूच थाप मारत दत्तात्रेय म्हणाले. "लोक तिच्यावर चालतात, तिला खणतात, नांगरतात. तरीही ती नेहमी सहनशील असते, आणि फळे, धान्य, फुले देत राहते. पृथ्वीकडून मी सहनशील आणि उदार व्हायला शिकलो." राजाने आपल्या पायाखालच्या जमिनीकडे जणू पहिल्यांदाच पाहिले.

"आणखी एक गुरू आहे वारा," ऋषी पुढे म्हणाले. "वारा सुगंधी फुलांनाही स्पर्श करतो आणि दुर्गंधीच्या जागांनाही. पण तो कोणताच वास स्वतःजवळ ठेवत नाही. तो फक्त पुढे जातो, ताजा आणि मोकळा. वाऱ्याकडून मी गोष्टींना धरून न ठेवायला शिकलो. काहीही आले तरी स्वच्छ आणि हलके राहायला शिकलो."

मग दत्तात्रेयांनी आकाशाकडे बोट दाखवले, जिथे चंद्र अंधुकसा दिसत होता. "चंद्रही माझा गुरू आहे. तो मोठा होतो आणि पुन्हा लहान होतो असे वाटते, पण चंद्र स्वतः कधीच बदलत नाही. फक्त त्याची सावली बदलते. चंद्राकडून मी शिकलो की आजूबाजूच्या गोष्टी वाढल्या किंवा कमी झाल्या, तरी मी आतून तसाच असतो."

मग त्यांनी शेजारच्या ओढ्याकडे बोट दाखवले. "आणि हे पाणी जिथे जाते त्या समुद्राकडे बघ. पावसाळ्यात सगळ्या नद्या त्याच्यात येऊन मिळतात, तरी तो ओसंडून वाहत नाही. उन्हाळ्यात कमी नद्या येतात, तरी तो आटत नाही. समुद्राकडून मी शिकलो की आयुष्य खूप देवो वा थोडे, शांत आणि खोल राहायचे."

एक मधमाशी गुणगुणत त्यांच्याजवळून गेली आणि एका रानफुलावर बसली. "हा आणखी एक गुरू," दत्तात्रेय हसत म्हणाले. "मधमाशी प्रत्येक फुलातून थोडासाच मध घेते. ती फुलाला कधी दुखवत नाही, आणि कधी जास्त घेत नाही. मधमाशीकडून मी फक्त गरजेपुरते घ्यायला शिकलो, हळुवारपणे, आणि सगळीकडे काहीतरी गोड शोधायला शिकलो."

राजा यदू आश्चर्याने ऐकत होता. ऋषींनी त्याला शांतपणे विसावा घेत वाट पाहणाऱ्या अजगराबद्दल सांगितले, आणि काळजी न करता आनंदाने खेळणाऱ्या लहान मुलाबद्दल सांगितले. बाण बनवणाऱ्या कारागिराबद्दलही सांगितले, जो इतक्या लक्षपूर्वक काम करत होता की जवळून गेलेली पूर्ण मिरवणूकही त्याला कळली नाही. "त्याच्याकडून," दत्तात्रेय म्हणाले, "मी जे करतो त्याकडे पूर्ण लक्ष द्यायला शिकलो."

आता सूर्य मावळत होता, आणि जंगल सोनेरी होत होते. राजा अगदी स्तब्ध बसला होता. कितीतरी वर्षांनी पहिल्यांदाच त्याचे मन शांत झाले होते. त्याने पृथ्वी, आकाश, ओढा आणि मधमाशीकडे पाहिले, आणि जणू ते सगळे त्याच्याकडे पाहून हसत होते. "सगळेच गुरू आहेत," तो हळूच म्हणाला. "मला फक्त बघायचे आणि ऐकायचे आहे."

दत्तात्रेयांनी आनंदाने मान डोलावली. "हो, हे राजा. जेव्हा तू संपूर्ण जगाकडून शिकतोस, तेव्हा तू कधीच एकटा नसतोस आणि तुला मार्गदर्शकाची कधीच उणीव नसते. शहाणपण सगळीकडे आहे, शांत मनाची वाट पाहत." राजाने खाली वाकून ऋषींच्या पायांना स्पर्श केला. त्या संध्याकाळी तो घरी परतला, तेव्हा त्याच्या डोळ्यांमधली काळजीची आठी नाहीशी झाली होती.

त्या दिवसापासून राजा यदू अधिक प्रेमाने राज्य करू लागला. तो पृथ्वीसारखा सहनशील आणि समुद्रासारखा शांत झाला. मधमाशीसारखे तो फक्त गरजेपुरते घेत असे, आणि प्रत्येक कामाकडे पूर्ण लक्ष देत असे. आणि जेव्हा जेव्हा त्याचे मन पुन्हा धावपळीचे होई, तेव्हा तो एखाद्या झाडाखाली बसून आकाशाकडे पाहत असे.

बाळा, हे संपूर्ण जग प्रेमळ गुरूंनी भरलेले आहे, तुझ्या खालच्या पृथ्वीपासून वरच्या चंद्रापर्यंत. उघड्या डोळ्यांनी आणि शांत मनाने तू मोठे व्हावेस, आणि रोज काहीतरी सुंदर शिकावेस.

पुढची गोष्ट वाचा →अश्विनीकुमार भुज्यूला वाचवतात

पुराण मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 5–10 वर्षांची मुले

स्रोत: भागवत पुराण, खंड 11 · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

भागवत पुराणाच्या अकराव्या स्कंधात श्रीकृष्ण उद्धवाला सांगतात की भटकंती करणाऱ्या दत्तात्रेय ऋषींनी एकदा राजा यदूला समजावले होते की त्यांचे चोवीस गुरू आहेत, आणि ते सगळे आजूबाजूच्या जगातूनच घेतले आहेत. दत्तात्रेयांना महाराष्ट्र, कर्नाटक आणि गुजरातमध्ये विशेष मान आहे, आणि मार्गशीर्ष पौर्णिमेला दत्त जयंती साजरी होते. एक गुरू आणि एक शिष्य अशा कथांपेक्षा वेगळी, ही गोष्ट पृथ्वी, वारा, चंद्र, समुद्र आणि मधमाशीला गुरू बनवते, आणि प्रत्येकजण सहनशीलता, हलकेपणा किंवा कोमलता असा एक साधा गुण देतो. गर्भारपणात ही गोष्ट थोडे थांबून आजूबाजूचे छोटे धडे पाहण्याचे आमंत्रण देते.

बाळासोबत विचार करा

गर्भारपणाच्या या महिन्यांत निसर्गाने तुम्हाला काय शिकवले?

संकल्प: मी हळू होते आणि माझ्या आजूबाजूच्या प्रेमळ जगाकडून शिकते.

पात्रे

दत्तात्रेय
— संपूर्ण निसर्गाकडून शिकणारे आनंदी ऋषी.
राजा यदू
— शांतीच्या शोधात असलेला श्रीमंत राजा.

बोध

आपण लक्ष दिले तर संपूर्ण जग आपला गुरू होऊ शकते.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, पृथ्वी, चंद्र आणि समुद्र तुला शिकवायला वाट पाहत आहेत. चल, आपण मिळून त्यांच्याकडून शिकूया.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

पृथ्वीकडून किंवा मधमाशीकडून आपण काय शिकू शकतो?

स्रोत: भागवत पुराण, स्कंध ११ (उद्धव गीतेतील अवधूत गीता)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गायत्री मंत्र जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 25व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • उबदार पाव वाटणारा बेकरीवाला · दिवस 65

    तेच मूल्य

    लंगरपासून अन्नदानापर्यंत भारतीय परंपरा सांगतात की शांतपणे अन्न वाटणं ही सगळ्यात मोठी दयाळूपणा आहे. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की देणाऱ्या, एकमेकांशी जोडलेल्या समाजाचा भाग असल्याने कठीण काळात कुटुंबांना अधिक सुरक्षित वाटू शकतं.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

दत्तात्रेयांचे चोवीस गुरू ही गोष्ट काय शिकवते?

आपण थांबून नीट पाहिले, तर शहाणपण सगळीकडे आहे. ही गोष्ट तुमच्यासाठी आणि तुमच्या बाळासाठी शांत, जिज्ञासू मनाचे आमंत्रण आहे.

दत्तात्रेयांचे चोवीस गुरू गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 25 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा