Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Puranas · दिवस 108 · आठवडा 16

उपमन्यू आणि दुधाचा सागर

लहानगा उपमन्यू एकदा दूध चाखतो आणि त्याला आणखी हवंसं वाटतं, पण त्याच्या वनातल्या कुटुंबाकडे दूध नाही. त्याची आई त्याला सांगते की भगवान शिव महान दाता आहेत.

गोष्टीचे तात्पर्य: धीराने आणि मनापासून केलेली प्रार्थना मागितल्यापेक्षा जास्त देते.

या गोष्टीत

पात्रे
उपमन्यू, त्याची आई, शिव आणि पार्वती
मूळ ग्रंथ
पुराणे
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 108 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 16 · ७ पैकी दिवस 3
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 16: बाळाची वाढ

उपमन्यूची गोष्ट महाभारतात आणि शैव परंपरेत एका मुलाच्या खऱ्या भक्तीचं आणि शिवाच्या उदारतेचं उदाहरण म्हणून सांगितली जाते. आईच्या शांततेवरच्या अभ्यासानुसार साध्या, पुन्हा पुन्हा म्हटलेल्या प्रार्थना किंवा मंत्र मन शांत करू शकतात, आणि प्रेमळ आई-वडिलांवरचा मुलाचा विश्वास हे आपल्याकडचं सर्वात हळुवार चित्र आहे.

माझं तुमच्यावर नेहमी प्रेम राहो, एवढंच हवं. आणि तुमची इच्छा असेल तर माझ्या आईसाठी आणि माझ्यासाठी थोडं दूध

मोठ्या, निरागस डोळ्यांच्या लहानग्या उपमन्यूने कपातला शेवटचा थेंब चाटला आणि हसला. त्याने इतकं मलईदार आणि गोड कधीच चाखलं नव्हतं. तो आपल्या आईबरोबर एका गावात नातेवाइकांकडे आला होता, आणि एका प्रेमळ मावशीने त्याला कोमट दुधाचा कप दिला होता.

घरी उपमन्यू जंगलातल्या एका शांत आश्रमात राहायचा, शिकण्याचं आणि प्रार्थनेचं एक साधं घर. तिथे तो आपले वडील, ऋषी व्याघ्रपाद, आणि आपली प्रेमळ आई यांच्याबरोबर राहायचा. त्यांचं घर म्हणजे पानांच्या छपराची एक लहानशी झोपडी होती, आणि ते जंगलातली फळं, कंदमुळं आणि धान्य खायचे.

त्यांच्याकडे फार काही नव्हतं, पण ते एकमेकांसाठी होते. सकाळी पक्ष्यांचं गाणं असायचं, आणि रोज संध्याकाळी वडील दिवा लावून पर्वतांचे महान देव भगवान शिव यांच्यासाठी हळू आवाजात गायचे. उपमन्यूला आईच्या मांडीवर बसून तो हळुवार जप ऐकायला खूप आवडायचं, "ॐ नमः शिवाय."

त्या संध्याकाळी गावावरून घरी आल्यावर उपमन्यू आईकडे धावत गेला. "आई, आज प्यायलो तसं मला थोडं दूध मिळेल का?" आईचे डोळे मऊ झाले. त्यांच्याकडे गाय नव्हती, आणि झोपडीत दूध नव्हतं. पण तिला नाही म्हणायचं नव्हतं.

म्हणून तिने मूठभर तांदळाचं पीठ घेतलं, पाण्यात मिसळलं आणि ते पांढरं आणि गुळगुळीत होईपर्यंत ढवळलं. तिने ते त्याला एका लहानशा मातीच्या कपात दिलं. उपमन्यूने एक घोट घेतला आणि थांबला. "आई, हे दूध नाही," तो हळूच म्हणाला. "याची चव तशी नाही."

आई त्याच्याजवळ गुडघ्यांवर बसली आणि त्याच्या केसांवरून हात फिरवला. "तू बरोबर आहेस, माझ्या राजा," ती म्हणाली. "आपण जंगलात राहणारे लोक आहोत, आणि इथे आपल्याकडे दूध नाही. पण तुझे बाबा रोज संध्याकाळी ज्यांच्यासाठी गातात, ते आठवतात का?" उपमन्यूने मान डोलवली आणि तो जवळ सरकला.

"भगवान शिव महान दाता आहेत," ती म्हणाली. "ते बर्फाळ कैलास पर्वतावर राहतात, त्यांच्या जटेत चंद्र असतो. जे त्यांना खऱ्या मनाने हाक मारतात त्यांच्यावर ते प्रेम करतात. तू मनापासून त्यांची प्रार्थना केलीस तर ते तुला हवं ते सगळं देतील." उपमन्यूचे डोळे मोठे झाले. "दूधसुद्धा?" आई हसली. "दुधापेक्षाही जास्त."

दुसऱ्याच संध्याकाळी, आकाश गुलाबी होत असताना आणि पक्षी घरट्यांत विसावत असताना, उपमन्यू झोपडीजवळच्या एका उंच झाडाकडे गेला. वडिलांना करताना पाहिलं होतं तसं त्याने पानांच्या फांदीने जमिनीचा एक लहानसा तुकडा झाडला. मग तो खाली बसला, आपले लहान हात जोडले, डोळे मिटले आणि प्रार्थना करू लागला. "ॐ नमः शिवाय. ॐ नमः शिवाय."

तो एक मिनिट प्रार्थना करून खेळायला पळाला नाही. सूर्य मावळताना तो शांत बसून राहिला, आणि चंद्र उगवताना आणि रातकिडे गाताना सुद्धा शांत बसून राहिला. दिवसामागून दिवस तो आपल्या झाडापाशी परत यायचा, आणि दारातून आई प्रेमाने त्याच्यावर लक्ष ठेवायची.

दूर कैलास पर्वतावर शिवांनी तो लहानसा आवाज ऐकला आणि ते खूप भारावून गेले. इतकं लहान मूल, आणि इतकं मोठं, खरं मन!

मग एका सकाळी जंगलात एक मऊ प्रकाश पसरला, सूर्योदयापेक्षा तेजस्वी पण डोळ्यांना सुखद. उपमन्यूने डोळे उघडले. त्याच्यासमोर भगवान शिव उभे होते, जटेत चंद्रकोर, अगदी आईने सांगितलं होतं तसे. त्यांच्या शेजारी शिवांची प्रेमळ पत्नी माता पार्वती उभ्या होत्या, उबदार हसत.

"उपमन्यू," पर्वतासारख्या खोल आणि शांत आवाजात शिव म्हणाले. "तुझी प्रार्थना माझ्यापर्यंत पोहोचली. बाळा, तुला काय हवं?" उपमन्यूने नमस्कार केला. "माझं तुमच्यावर नेहमी प्रेम राहो, एवढंच हवं. आणि तुमची इच्छा असेल तर माझ्या आईसाठी आणि माझ्यासाठी थोडं दूध," तो साधेपणाने म्हणाला.

शिव उबदार, आनंदाने हसले. "थोडं दूध? मी तुला दुधाचा सागरच देतो!" लगेच दुधाचा एक सागर प्रकट झाला, पांढरा आणि चमकणारा, नजर पोहोचेल तिथवर पसरलेला. त्याच्या लाटा मलईसारख्या मऊ होत्या आणि सकाळच्या उजेडात चमकत होत्या.

माता पार्वतीनेही त्याला आशीर्वाद दिला. "तू मोठा होशील, ज्ञानी आणि मनाने खंबीर होशील," त्या म्हणाल्या, "आणि हा दिवस तू कधीच विसरणार नाहीस."

उपमन्यू घरी धावत गेला आणि त्याने आईला घट्ट मिठी मारली. "आई, तू बरोबर होतीस! त्यांनी आपल्याला कितीतरी जास्त दिलं!" आईने त्याला जवळ धरलं आणि तिच्या डोळ्यांतून आनंदाश्रू आले. तिला माहीत होतं की सगळ्यात मोठी भेट दूध नव्हती. ती होती तिच्या मुलाचं मोकळं, विश्वासू मन.

उपमन्यू मोठा होऊन एक महान ऋषी झाला आणि त्याने अनेकांना प्रेमाने प्रार्थना करायला शिकवलं. आणि पानांच्या छपराखाली आईने सांगितलेले ते हळुवार शब्द त्याला नेहमी आठवत राहिले.

कोमट दुधाचा एक कप, एका लहान मुलाचे जोडलेले हात, पानांच्या छपराखाली आईचा मऊ आवाज. बाळा, कोणत्याही सागरात मावणार नाही इतकं तुझ्यावर प्रेम आहे.

पुढची गोष्ट वाचा →आई-वडिलांना प्रदक्षिणा घालणारा गणेश

पुराण मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: पुराणे · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

उपमन्यूची शिवभक्ती महाभारताच्या अनुशासन पर्वात सांगितली आहे, आणि शैव परंपरेत त्याचं नाव "ॐ नमः शिवाय" या मंत्रावरच्या उत्कट प्रेमाशी जोडलं जातं. गोष्टीची सुरुवात प्रत्येक आई-वडिलांना समजेल अशा गोष्टीने होते: मूल एकदा कोमट दूध चाखतं आणि आणखी मागतं, आणि जिच्याकडे दूध नाही ती आई तांदळाच्या पिठाच्या पाण्याने आणि प्रामाणिक मायेने उत्तर देते. कठोर ऋषीभोवती गुंफलेल्या अनेक तपस्येच्या गोष्टींपेक्षा वेगळी, ही आई आणि मुलावर आधारलेली आहे, आणि तो प्रार्थना करत असताना आई त्याच्याजवळ लक्ष ठेवून असते. शिव-पार्वती प्रकट झाल्यावर मुलगा आधी प्रेम करत राहण्याचं मागतो, आणि मगच थोडं दूध, आणि त्याला सागर मिळतो. गर्भारपणात ही आईकडून मुलाकडे जाणाऱ्या विश्वासाची गोड गोष्ट आहे.

बाळासोबत विचार करा

तुमच्या बाळासाठी तुमची सर्वात मनापासूनची इच्छा कोणती आहे?

संकल्प: माझं प्रेम आणि माझा विश्वास या भेटी मी रोज माझ्या बाळाला देते.

आशीर्वाद: तुझं मन शांत राहो, तुझा प्रवास आनंदी होवो, आणि तुझ्या बाळाला सुंदर गुणांचा आशीर्वाद मिळो.

पात्रे

उपमन्यू
— खऱ्या मनाने प्रार्थना करणारा धीराचा लहान मुलगा.
त्याची आई
— ती त्याला हळुवारपणे श्रद्धेची वाट दाखवते.
शिव आणि पार्वती
— त्याच्या प्रार्थनेला उत्तर देणारे जगाचे प्रेमळ आई-वडील.

बोध

धीराने आणि मनापासून केलेली प्रार्थना मागितल्यापेक्षा जास्त देते.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, तुला जे हवं ते प्रेम नेहमी देईल, असा विश्वास तुझ्या मनात कायम राहो.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

शिवांची वाट पाहताना उपमन्यूने काय केलं?

स्रोत: महाभारत, अनुशासन पर्व (उपमन्यूची शिवभक्ती)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 16व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

उपमन्यू आणि दुधाचा सागर ही गोष्ट काय शिकवते?

उपमन्यूची गोष्ट महाभारतात आणि शैव परंपरेत एका मुलाच्या खऱ्या भक्तीचं आणि शिवाच्या उदारतेचं उदाहरण म्हणून सांगितली जाते. आईच्या शांततेवरच्या अभ्यासानुसार साध्या, पुन्हा पुन्हा म्हटलेल्या प्रार्थना किंवा मंत्र मन शांत करू शकतात, आणि प्रेमळ आई-वडिलांवरचा मुलाचा विश्वास हे आपल्याकडचं सर्वात हळुवार…

उपमन्यू आणि दुधाचा सागर गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 16 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा