Saints & Scientists · गोष्ट संग्रह
भगत पूरन सिंग आणि प्यारा
लाहोरच्या एका गुरुद्वाऱ्यात तरुण पूरन सिंगला चालू न शकणाऱ्या मुलाची काळजी घ्यायला सांगितले जाते. तो त्याचे नाव प्यारा ठेवतो आणि अनेक वर्षे त्याला पाठीवर घेऊन फिरतो.
गोष्टीचे तात्पर्य: मोठी दया एका छोट्याशा ‘हो’ने सुरू होऊ शकते.
या गोष्टीत
- पात्रे
- पूरन सिंग, प्यारा
- मूळ ग्रंथ
- भगत पूरन सिंग (१९०४–१९९२) यांचे जीवन, गुरुद्वारा डेहरा साहिब, लाहोर, आणि पिंगलवाडा, अमृतसर
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: संत आणि वैज्ञानिक परंपरेतील कथा
या गोष्टीमागे
भगत पूरन सिंग यांच्या जीवनाची नोंद अमृतसरच्या ऑल इंडिया पिंगलवाडा चॅरिटेबल सोसायटीने आणि त्यांच्या चरित्रांमध्ये केली आहे. लाहोरच्या गुरुद्वारा डेहरा साहिबमध्ये तरुण सेवक असताना त्यांच्याकडे चालू न शकणारा एक छोटा मुलगा सोपवला गेला; त्यांनी त्याचे नाव प्यारा ठेवले आणि अनेक वर्षे त्याला पाठीवर घेऊन फिरले. १९४७ नंतर त्या काळजीतूनच पिंगलवाडा उभा राहिला, जो आजही ज्यांचे कोणी नाही त्यांच्यासाठी घर आहे. चमत्कारांच्या दंतकथांपेक्षा वेगळी, ही रोजच्या सेवेची खरी गोष्ट आहे, जी जेवण, अंघोळ आणि स्थिर पावलांनी मोजली जाते. गर्भावस्थेत वाचताना ती एखाद्याला प्रेमाने, संयमाने आणि हिशोब न ठेवता वाहून नेणे म्हणजे काय याची हळुवार आठवण करून देते.
भगत पूरन सिंग दाखवतात की करुणेची मोठी कामे एका साध्या ‘हो’ने सुरू होऊ शकतात. एका मुलाची त्यांनी घेतलेली सातत्याची काळजी शिकवते की प्रेम म्हणजे बहुतेक वेळा रोजचे, शांतपणे उचलून धरणे.
त्याने मुलाचे नाव प्यारा ठेवले, म्हणजे लाडका. आणि त्या दिवसापासून प्यारा पुन्हा कधीच एकटा राहिला नाही.
खूप वर्षांपूर्वी, लाहोरच्या गजबजलेल्या शहरात डेहरा साहिब नावाचा एक शांत गुरुद्वारा होता. त्याचे अंगण थंडगार होते, संगमरवरी फरशी चमकत असे, आणि आतून कीर्तनाचे मंद संगीत ऐकू येत असे.
पूरन सिंग नावाचा एक तरुण आपले दिवस तिथे सेवेत, म्हणजे निःस्वार्थ सेवेत, घालवत असे. तो फरशी झाडत असे, लंगरच्या स्वयंपाकघरात भांडी धुत असे, आणि ज्याला मदत हवी असेल त्याला हात देत असे.
पूरन सिंग श्रीमंत नव्हता. त्याच्याकडे फार थोडे होते. पण त्याचे डोळे प्रेमळ होते, आणि त्याचे हात नेहमी मदतीला तयार असत.
एके दिवशी कोणीतरी एका छोट्या मुलाला गुरुद्वाऱ्याच्या दाराशी सोडून गेले. तो मुलगा सुमारे चार वर्षांचा होता. त्याचे हात-पाय अशक्त होते, आणि तो चालू शकत नव्हता की स्वतःची काळजी घेऊ शकत नव्हता.
त्याचे कुटुंब कुठे गेले हे कोणालाच माहीत नव्हते. मुलगा दाराजवळ शांत बसून जाणाऱ्या-येणाऱ्या घाईच्या पावलांकडे पाहत होता.
गुरुद्वाऱ्याच्या प्रमुखांनी पूरन सिंगकडे पाहून विचारले, तू या मुलाची काळजी घेशील का?
पूरन सिंगने खाली त्या छोट्या मुलाकडे पाहिले. मुलाने मोठ्या, विश्वासू डोळ्यांनी वर त्याच्याकडे पाहिले.
हो, पूरन सिंग हळूच म्हणाला. मी घेईन.
त्याने मुलाचे नाव प्यारा ठेवले, म्हणजे लाडका. आणि त्या दिवसापासून प्यारा पुन्हा कधीच एकटा राहिला नाही.
पूरन सिंगने त्याला अंघोळ घातली, आपल्या हातांनी भरवले, आणि स्वच्छ कपड्यांत गुंडाळले. रात्री त्याने त्याच्यासाठी झोपायला मऊ जागा केली.
पण पूरन सिंगला आपली सेवाही करायची होती, आणि त्याला प्याराला मागे सोडायचे नव्हते. म्हणून त्याने एक अगदी साधी आणि अगदी प्रेमळ गोष्ट केली.
त्याने प्याराला उचलून पाठीवर घेतले, आणि तो जिथे जाईल तिथे त्याला घेऊन गेला.
तो त्याला लाहोरच्या रस्त्यांवरून, बाजारात आणि वाचनालयात घेऊन गेला. कडक उन्हात आणि थंड हिवाळी सकाळीही तो त्याला घेऊन फिरला.
शहरातल्या लोकांना हे दृश्य सवयीचे झाले: एक उंच, शांत माणूस हळूहळू चालतोय, आणि त्याच्या खांद्यावर एक छोटा मुलगा घट्ट धरून बसलाय.
प्यारा उंचावरून जगाकडे पाहत असे, फळवाल्यांकडे, कबुतरांकडे आणि रंगीत दुकानांच्या पाट्यांकडे, आणि कधी कधी खळखळून हसत असे.
पूरन सिंग वाचनालयात निसर्ग आणि दया यांवरची पुस्तके वाचत बसला की प्यारा त्याच्या शेजारी विश्रांती घेत असे. संध्याकाळी कीर्तन सुरू झाले की ते दोघे मिळून ऐकत, आणि ते हळुवार संगीत जणू दोघांभोवती लपेटून जात असे.
वर्षे गेली, आणि प्यारा मोठा आणि जड झाला. पण पूरन सिंगने त्याला कायमचे खाली ठेवले नाही. अनेक, अनेक वर्षे तो त्याला उचलून फिरला.
चालताना पूरन सिंगला इतरही एकटे लोक दिसत: मदतीला कोणी नसलेले वृद्ध, आजारी लोक, जगाने विसरलेले लोक.
तो त्यांच्या बाजूने तसाच निघून जाऊ शकत नव्हता. तो त्यांचीही काळजी घेऊ लागला, त्यांना अन्न, औषध आणि विश्रांतीसाठी जागा मिळवून देऊ लागला.
मग १९४७ साली भारताची फाळणी झाली, आणि खूप कुटुंबांना आपली घरे सोडावी लागली. पूरन सिंग अमृतसरला आला, आणि प्याराला, अजूनही पाठीवर घेऊन, आपल्याबरोबर आणले.
अमृतसरमध्ये त्याने जो काही आसरा मिळेल त्याखाली एकट्या आणि आजारी लोकांना आपल्याभोवती जमवले. त्याने त्या सगळ्यांची आपल्याच कुटुंबासारखी काळजी घेतली. तो दारोदार जाऊन थोडे अन्न आणि थोडी मदत मागत असे, आणि त्याने कधीही कोणाला परत पाठवले नाही.
हळूहळू दयाळू लोक मदत करू लागले. थोडे थोडे करत त्याचे काम पिंगलवाडा नावाच्या घरात वाढले, अशी जागा जिथे ज्याचे कोणी नाही त्याला काळजी आणि प्रेम मिळेल.
पूरन सिंग आयुष्यभर साधेपणाने जगला. तो साधे खादीचे कपडे घालत असे, झाडे लावत असे, आणि सगळ्यांना पृथ्वीवर प्रेम करायला आणि काहीही वाया न घालवायला सांगत असे.
आणि प्यारा त्याच्याबरोबरच राहिला, ज्या लाडक्या मुलापासून हे सगळे सुरू झाले होते.
आजही पिंगलवाडा काळजीची गरज असलेल्या लोकांसाठी आपली दारे उघडतो. आणि हे सगळे एका माणसापासून सुरू झाले, ज्याने एका मुलाच्या डोळ्यांत पाहून म्हटले, हो, मी घेईन.
आता हळूच झोप, बाळा. तुलाही जवळ धरून, उचलून, प्रेमाने जपले जाईल, जोपर्यंत तुला गरज आहे तोपर्यंत.
संत आणि वैज्ञानिक मधील आणखी
बाळासोबत विचार करा
आयुष्याच्या एखाद्या काळात तुम्हाला कोणी सांभाळून नेले, आणि तुम्ही त्यांचे आभार कसे मानू शकता?
संकल्प: माझ्या बाळाला प्रेमाने वाहून नेण्याची ताकद माझ्यात आहे, एकेक दिवस.
आशीर्वाद: तुला नेहमी जवळ धरले जावो, आणि तूही मोठे होऊन इतरांना प्रेमाने जवळ धरावे.
पात्रे
- पूरन सिंग
- — ज्याचे एक ‘हो’ आयुष्यभराच्या काळजीत बदलते, असा प्रेमळ सेवक.
- प्यारा
- — प्रेमाने उचलून नेलेला लाडका छोटा मुलगा.
बोध
मोठी दया एका छोट्याशा ‘हो’ने सुरू होऊ शकते.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
माझ्या लाडक्या, जोपर्यंत तुला गरज आहे तोपर्यंत तुला उचलून प्रेमाने जपले जाईल. तूही इतरांना प्रेमाने सांभाळ.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
ज्याला थोड्या काळजीची गरज आहे, त्याला तू कशी मदत करू शकतोस?
स्रोत: भगत पूरन सिंग (१९०४–१९९२) यांचे जीवन, गुरुद्वारा डेहरा साहिब, लाहोर, आणि पिंगलवाडा, अमृतसर
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गर्भ संवाद — बाळाशी गप्पा करून पाहा आणि गर्भावस्था आहार तक्ता वाचा.
संबंधित गोष्टी
- एकनाथ आणि तहानलेलं गाढव · दिवस 243
अशीच गोष्ट
एकनाथांनी क्षणाचाही विचार न करता एका छोट्या, अशक्त जिवाचं रक्षण केलं. त्यांची कथा आठवण करून देते की दुर्बलांविषयीची हळुवार माया हेच सगळ्यात पवित्र अर्पण आहे, अगदी तू तुझ्या बाळाची घेतेस त्या काळजीसारखं.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
भगत पूरन सिंग आणि प्यारा ही गोष्ट काय शिकवते?
भगत पूरन सिंग दाखवतात की करुणेची मोठी कामे एका साध्या ‘हो’ने सुरू होऊ शकतात. एका मुलाची त्यांनी घेतलेली सातत्याची काळजी शिकवते की प्रेम म्हणजे बहुतेक वेळा रोजचे, शांतपणे उचलून धरणे.