Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Saints & Scientists · दिवस 243 · आठवडा 35

एकनाथ आणि तहानलेलं गाढव

संत एकनाथ एका लांबच्या तीर्थयात्रेत पवित्र गंगाजल वाहून नेतात. वाटेत त्यांना एक अशक्त, तहानलेलं गाढव दिसतं.

गोष्टीचे तात्पर्य: गरजू जिवाची काळजी घेणं हीच सगळ्यात खरी प्रार्थना आहे.

या गोष्टीत

पात्रे
संत एकनाथ, तहानलेलं गाढव, एकनाथांचे मित्र
मूळ ग्रंथ
मराठी वारकरी संत परंपरा (पैठणच्या संत एकनाथांचं चरित्र)
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 243 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 35 · ७ पैकी दिवस 5
तिमाही
तिमाही 3
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 35: बाळाची वाढ

एकनाथांनी क्षणाचाही विचार न करता एका छोट्या, अशक्त जिवाचं रक्षण केलं. त्यांची कथा आठवण करून देते की दुर्बलांविषयीची हळुवार माया हेच सगळ्यात पवित्र अर्पण आहे, अगदी तू तुझ्या बाळाची घेतेस त्या काळजीसारखं.

प्रत्येक जिवात देव राहतो.

एकनाथ हे मृदू आवाजाचे, साधं पांढरं धोतर नेसणारे आणि नेहमी शांत चेहऱ्याचे एक प्रेमळ संत होते. फार पूर्वी ते महाराष्ट्रात गोदावरीच्या काठावरच्या पैठण गावात राहायचे. रोज ते देवाचं प्रेमळ रूप असलेल्या विठ्ठलाची गाणी गायचे आणि दारी येणाऱ्या प्रत्येकाला मदत करायचे. एका वर्षी त्यांनी काही मित्रांबरोबर एका लांबच्या तीर्थयात्रेला, एका पवित्र प्रवासाला, जायचं ठरवलं.

आधी ते उत्तरेकडे गंगेकाठच्या काशी या पवित्र नगरीला चालत गेले. तिथे रुंद वाहत्या पाण्याजवळ त्यांनी मातीच्या छोट्या घड्यांत गंगाजल भरलं. त्यांनी घडे काळजीपूर्वक बंद केले आणि खांद्यांवरच्या लांब काठ्यांना बांधले. हे मौल्यवान पाणी दक्षिणेकडे समुद्राकाठच्या रामेश्वराच्या मंदिरापर्यंत वाहून न्यायचं आणि तिथल्या शिवाला अर्पण म्हणून अभिषेक करायचा, असा त्यांचा बेत होता.

रस्ता खूप लांब होता. आठवडोनआठवडे ते जंगलं, गावं आणि मोकळी पठारं पार करत चालत राहिले. एकनाथ आणि त्यांचे मित्र चालताना भजन गायचे, आणि संध्याकाळी झाडांखाली विश्रांती घ्यायचे. रोज सकाळी ते आपले गंगाजलाचे घडे तपासायचे, एकही थेंब वाया जाणार नाही याची खात्री करत. "आपण हे सांभाळलंच पाहिजे," ते एकमेकांना सांगायचे. "रामेश्वरासाठी ही आपली भेट आहे."

शेवटी ते एका तप्त, कोरड्या प्रदेशात आले. आकाशात सूर्य आग ओकत होता, आणि जमीन धुळीची, भेगाळलेली होती. एकही तळं किंवा विहीर दिसत नव्हती. तेवढ्यात रस्त्याच्या कडेला त्यांना वाळूत पडलेलं एक गाढव दिसलं. त्याची कूस हळूहळू वर-खाली होत होती, त्याची जीभ कोरडी पडली होती, आणि डोळे थकलेले, उदास दिसत होते. त्याला खूप, खूप तहान लागली होती.

एकनाथ लगेच थांबले. ते गाढवाशेजारी गुडघे टेकून बसले आणि हळुवार त्याच्या डोक्यावरून हात फिरवला. "बिचाऱ्या मित्रा," ते म्हणाले. "किती वेळ पाण्याची वाट पाहतो आहेस?" गाढवाने सौम्य डोळ्यांनी त्यांच्याकडे वर पाहिलं आणि एक लहानसा, क्षीण उसासा टाकला. एकनाथांनी खांद्यावरच्या मातीच्या घड्याकडे पाहिलं, आणि आपण काय करायला हवं ते त्यांना कळलं.

त्यांनी घडा सोडला आणि त्याचं तोंड उघडलं. मग मोठ्या काळजीने त्यांनी थंड गंगाजल थोडं थोडं करून गाढवाच्या तोंडात ओतलं. त्यांच्या मित्रांनी श्वास रोखला. "एकनाथ, थांबा!" ते ओरडले. "ते पाणी रामेश्वराच्या देवासाठी आहे! इतके आठवडे आपण ते वाहून आणलंय!" पण गाढवाचं पोट भरेपर्यंत एकनाथ सावकाश, धीराने ओतत राहिले.

हळूहळू गाढवाने डोकं वर केलं. त्याचे डोळे चमकू लागले, आणि ते आपल्या चार पायांवर उभं राहिलं. त्याने अंगावरची धूळ झटकली आणि जणू धन्यवाद म्हणत एकनाथांच्या हाताला नाक घासलं. मग आनंदाने शेपूट हलवत ते एका सावलीच्या जागेकडे दुडकत गेलं. एकनाथ हसले आणि त्यांनी हात पुसले, त्यांना आत खोलवर शांतता जाणवत होती.

त्यांचे मित्र अजूनही काळजीत होते. "आता मंदिरात अर्पण करायला तुमच्याकडे काहीच नाही," ते म्हणाले. एकनाथांनी प्रेमळ डोळ्यांनी त्यांच्याकडे पाहिलं. "तुम्हाला दिसत नाही का?" ते हळुवार म्हणाले. "प्रत्येक जिवात देव राहतो. आज देव माझ्याकडे तहानलेल्या गाढवाच्या रूपात आला, आणि माझं अर्पण आधीच झालं आहे. माझी तीर्थयात्रा इथेच पूर्ण झाली."

त्यांचे मित्र बराच वेळ गप्प राहिले. मग एकेक करून त्यांना समजू लागलं. ते पाणी सांभाळण्यात इतके गुंतले होते की ते का वाहून नेत आहोत हेच जवळजवळ विसरले होते. एकनाथांच्या साध्या दयाळूपणाने त्यांना दाखवलं की जिथे गरज असेल तिथे दिलेलं प्रेम हेच सगळ्यात खरं अर्पण आहे. ते पुन्हा एकत्र चालू लागले, आणि त्या संध्याकाळची त्यांची भजनं आधीपेक्षा मऊ आणि गोड होती.

त्या रात्री, ताऱ्यांनी भरलेल्या आकाशाखाली, एकनाथ रस्त्याकडेला विश्रांतीसाठी आडवे झाले. हवा थंड झाली होती, आणि हलकी झुळूक वाहत होती. जवळच कुठेतरी ते गाढवही विसावलं होतं, सुरक्षित आणि आता तहानलेलं नाही. एकनाथांनी डोळे मिटले, आणि त्यांचं मन स्वतः गंगेसारखंच भरलेलं आणि शांत होतं.

बाळा, तुला नेहमी प्रत्येक जिवात देव दिसो, आणि ज्याला सगळ्यात जास्त गरज असेल त्याच्यापर्यंत तुझा दयाळूपणा थंड पाण्यासारखा वाहत जावो.

पुढची गोष्ट वाचा →एकनाथांचे ताट

संत आणि वैज्ञानिक मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: संत आणि वैज्ञानिक परंपरेतील कथा

या गोष्टीमागे

महाराष्ट्रात गोदावरीकाठच्या पैठणचे संत एकनाथ वारकरी संत परंपरेतले आहेत, जिचे अभंग आजही पंढरपूरच्या लांबच्या वारीत गायले जातात. त्यांच्या आयुष्यातल्या अनेक आठवणींपैकी तहानलेल्या गाढवाची आठवण कदाचित सगळ्यात लाडकी आहे, जी देव खरा कुठे राहतो याचा धडा म्हणून मराठी कीर्तनांत पुन्हा पुन्हा सांगितली जाते. काशीहून रामेश्वरापर्यंत गंगाजल वाहून नेणं ही एक जपलेली भक्ती होती, आणि त्यामुळेच एकनाथांच्या निर्णयाला वजन येतं: ते अर्पणच, रस्त्याकडेला, अशा एका प्राण्यासाठी खर्च करतात ज्याच्यासाठी इतर कुणी थांबलंही नसतं. भक्तीला चमत्काराचं बक्षीस मिळतं अशा कथांच्या उलट, इथे बक्षीस म्हणजे फक्त सावलीकडे दुडकत जाणारं एक गाढव. गर्भावस्थेत वाचायला ही एक सुखद कथा आहे, जी आठवण करून देते की त्या क्षणी घेतलेली काळजी आधीच पवित्र असते.

बाळासोबत विचार करा

आज तुमच्या आयुष्यात कुठे एखादी छोटीशी काळजीची कृती सगळ्यात मोठा फरक घडवू शकेल?

संकल्प: माझा दयाळूपणा माझ्याभोवतीच्या प्रत्येक जिवापर्यंत वाहतो, आणि माझ्या बाळाला त्याचं हळुवार रक्षण जाणवतं.

पात्रे

संत एकनाथ
— ज्यांचा दयाळूपणा प्रत्येक जिवापर्यंत पोहोचतो असे पैठणचे प्रेमळ संत.
तहानलेलं गाढव
— पाणी पिऊन आनंदाने सावलीकडे दुडकत जाणारा थकलेला मित्र.
एकनाथांचे मित्र
— खरं अर्पण काय ते शिकणारे सहयात्री.

बोध

गरजू जिवाची काळजी घेणं हीच सगळ्यात खरी प्रार्थना आहे.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या लाडक्या, तुला लहान-मोठ्या प्रत्येक जिवात देवाचा प्रकाश नेहमी दिसो.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

एकनाथांनी पवित्र पाणी गाढवाला का दिलं?

स्रोत: मराठी वारकरी संत परंपरा (पैठणच्या संत एकनाथांचं चरित्र)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गर्भ संवाद — बाळाशी गप्पा करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 35व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • मोहनची वडिलांना चिठ्ठी

    अशीच गोष्ट

    गांधीजींनी हा प्रसंग प्रेमाच्या शक्तीचा आपला पहिला धडा म्हणून आठवला: मोकळेपणाने दिलेली कबुली आणि तिला मिळालेली क्षमा. ही गोष्ट मुलाला दाखवते की घरात खरे बोलणे सुरक्षित आहे.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

एकनाथ आणि तहानलेलं गाढव ही गोष्ट काय शिकवते?

एकनाथांनी क्षणाचाही विचार न करता एका छोट्या, अशक्त जिवाचं रक्षण केलं. त्यांची कथा आठवण करून देते की दुर्बलांविषयीची हळुवार माया हेच सगळ्यात पवित्र अर्पण आहे, अगदी तू तुझ्या बाळाची घेतेस त्या काळजीसारखं.

एकनाथ आणि तहानलेलं गाढव गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 35 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा