Sikh · दिवस 230 · आठवडा 33
भाई लहणा वाटी उचलतात
कर्तारपूरमध्ये भाई लहणा प्रत्येक छोट्या कामाला प्रार्थना मानतात. गुरू नानकांची वाटी चिखलाच्या खड्ड्यात पडते, तेव्हा इतर कचरतात.
गोष्टीचे तात्पर्य: नम्र सेवा, अगदी छोट्या कामांतली सुद्धा, ही एक प्रार्थनाच आहे.
या गोष्टीत
- पात्रे
- भाई लहणा, गुरू नानक
- मूळ ग्रंथ
- जनमसाखी
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 230 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 33 · ७ पैकी दिवस 6
- तिमाही
- तिमाही 3
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 33: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- भाई लहणा वाटी उचलतात
- मंत्र
- विष्णुसहस्रनाम
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
शीख परंपरा सांगते की भाई लहणांच्या नम्र सेवेमुळे गुरू नानकांनी त्यांचं नाव अंगद ठेवलं आणि त्यांना आपला उत्तराधिकारी केलं. ही गोष्ट पालकांना सेवेचं मोल जाणायला सुचवते, म्हणजे इतरांची काळजी घेण्याची ती छोटी, साधी कामं, जी नव्या बाळाबरोबरच्या आयुष्याचा मोठा भाग असतात. आईच्या शांत मनावरचं संशोधन सुचवतं की रोजच्या कामांमध्ये अर्थ सापडल्यानं ताण कमी होऊ शकतो.
काही लोकांना फक्त चिखल दिसला होता. भाई लहणांना फक्त सेवेची संधी दिसली होती.
संयमी हातांचे आणि प्रेमळ, स्थिर चेहऱ्याचे एक शांत गृहस्थ, भाई लहणा, कर्तारपूरच्या अंगणात मातीची भांडी धुवत होते. झेंडूच्या फुलांवर मधमाश्या गुणगुणत होत्या, आणि कुठेतरी संध्याकाळच्या जेवणासाठी गहू दळत दगडी जातं गोल गोल फिरत होतं.
कर्तारपूर हे रावी नदीच्या काठावरचं एक गाव होतं, जे गुरू नानकांनी वसवलं होतं. देव प्रत्येकात राहतो, असं शिकवणारे ते एक सौम्य गुरू होते. इथे सगळे शेतात काम करायचे, एकत्र स्वयंपाक करायचे, एकत्र जेवायचे आणि संध्याकाळी एकत्र गायचे. लहणा काही वर्षांपूर्वी कर्तारपूरला आले होते, आणि त्यांना कधीच इथून जावंसं वाटलं नव्हतं.
ते लंगरजवळ भांडी धुवत होते, त्या मोफत स्वयंपाकघराजवळ, जिथे येणाऱ्या प्रत्येकाला जेवू घातलं जायचं. ते न घाई करता स्थिरपणे काम करायचे, प्रत्येक भांड्याकडे पूर्ण लक्ष देऊन. त्यांच्यासाठी संगतीसाठी, म्हणजे जमलेल्या लोकांसाठी केलेलं प्रत्येक छोटं काम एक प्रकारची प्रार्थनाच होती. चुलींवरून डाळीचा आणि ताज्या पोळ्यांचा सुगंध दरवळत होता.
त्या दुपारी गुरू नानक हातात एक छोटी पितळी वाटी घेऊन अंगणातून चालत आले. अंगणाच्या कडेला एक खड्डा होता, जिथे पावसाचं आणि स्वयंपाकघराचं पाणी साचायचं. तो दाट चिखलानं आणि भाज्यांच्या जुन्या सालींनी भरलेला होता, आणि त्याच्याजवळ जायला कोणालाच आवडायचं नाही.
गुरू खड्ड्याजवळ थांबले. मग सगळे पाहत असतानाच ती पितळी वाटी त्यांच्या हातातून निसटली आणि डुबुक करून चिखलाच्या पाण्यात पडली. ती बुडून दिसेनाशी झाली. गुरू नानक जवळच्या लोकांकडे वळले, ज्यांत त्यांचे स्वतःचे दोन पुत्र आणि काही शिष्य होते. "कोणी माझी वाटी आणून देईल का?" त्यांनी विचारलं.
त्यांच्या पुत्रांनी घाण पाण्याकडे पाहिलं आणि मग एकमेकांकडे. "बाबा," एक म्हणाला, "ही तर छोटीशी वाटी आहे. नंतर एखादा सफाई करणारा काढेल. किंवा आपण बाजारातून दुसरी विकत घेऊ." काही शिष्यांनी मान डोलावली. "खड्डा खूप घाण आहे," एक हळूच म्हणाला. "आपले कपडे स्वच्छ आहेत. हे थोडं थांबू शकतं."
गुरू काहीच बोलले नाहीत. त्यांचा चेहरा शांत होता, आणि ते फक्त वाट पाहत होते.
अंगणाच्या पलीकडे भाई लहणांनी हे ऐकलं होतं. ते धुवत असलेलं भांडं त्यांनी खाली ठेवलं आणि उभे राहिले. चिखलाचा, स्वच्छ कपड्यांचा, किंवा कोण काय म्हणेल याचा विचार करायला ते थांबले नाहीत. त्यांना फक्त एवढंच दिसलं की गुरूंनी काहीतरी मागितलं आहे.
म्हणून ते खड्ड्याजवळ गेले आणि ओल्या मातीवर गुडघे टेकले. "लहणा," एका शिष्यानं हाक मारली, "तुम्ही चिखलानं माखून जाल!" पण लहणांनी फक्त बाह्या वर केल्या आणि दोन्ही हात थंड, चिखलाच्या पाण्यात घातले.
त्यांनी बुळबुळीत चिखलात आणि सालींमध्ये हळूहळू, संयमानं चाचपडलं. त्यांनी तोंड वाकडं केलं नाही, आणि घाईही केली नाही. शेवटी त्यांच्या बोटांना पितळी वाटीचा गुळगुळीत कडा लागला. त्यांनी ती बाहेर काढली. ती चिखलानं माखली होती, आणि त्यांचे हातही, अगदी कोपरापर्यंत.
तरीही त्यांनी ती घाणेरडी परत आणली नाही. ते विहिरीवर गेले, पाणी काढलं, आणि वाटी चमकेपर्यंत काळजीपूर्वक धुतली. मग त्यांनी आपले हात धुतले. मग ते गुरू नानकांकडे गेले, मान लववली आणि दोन्ही हातांनी वाटी पुढे केली. "तुमची वाटी, गुरूजी."
गुरू नानकांनी ती घेतली. त्यांनी बराच वेळ भाई लहणांकडे पाहिलं, आणि त्यांचे डोळे मायेनं भरलेले होते. गुरूंनी एक छोटं, घाणेरडं काम सांगितलं होतं. काही लोकांना फक्त चिखल दिसला होता. भाई लहणांना फक्त सेवेची संधी दिसली होती. त्यांच्यात जपावा असा कोणताही अहंकार नव्हता.
त्यानंतर लहणा सरळ आपल्या मातीच्या भांड्यांकडे परत गेले. ती धुणं आणि गुरूंची वाटी आणणं यात त्यांना काहीच फरक वाटला नाही. दोन्ही सेवाच होत्या, काहीही परत न मागता इतरांसाठी प्रेमानं केलेलं काम.
पुढच्या वर्षांत असे इतर दिवस आले आणि इतर छोटी, कठीण कामं आली, आणि प्रत्येक वेळी शांतपणे पुढे येणारे लहणाच होते. कालांतरानं गुरू नानकांनी त्यांना एक नवं नाव दिलं, अंगद, म्हणजे "माझ्याच शरीराचा एक भाग". भाई लहणा शिखांचे दुसरे गुरू, गुरू अंगद देव झाले.
पण त्या दुपारी यातलं काहीच कोणाला माहीत नव्हतं. संध्याकाळ झाली तसे प्रार्थनेसाठी दिवे लावले गेले. संगत जमिनीवर एकत्र बसली, आणि शबद, म्हणजे पवित्र भजनांचं संगीत अंधारात वर चढत गेलं. लहणा त्यांच्यामध्ये बसले होते, त्यांच्या हातांना अजूनही विहिरीच्या पाण्याचा मंद वास येत होता. गुरूंच्या शेजारी एका छोट्या पितळी वाटीवर दिव्याचा प्रकाश पडून ती चमकत होती.
बाळा, गुडघे टेकून मदत करताना तुला कधीच अहंकार आडवा येऊ नये.
शीख मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: जनमसाखी · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
जनमसाखी आणि व्यापक शीख परंपरा सांगतात की रावीकाठच्या गुरू नानकांच्या कर्तारपूर गावात सेवा करणाऱ्या भाई लहणांनी अशी नम्रता दाखवली की ते सगळ्यांहून वेगळे ठरले, आणि गुरूंनी त्यांचं नाव अंगद, 'माझ्याच शरीराचा एक भाग', ठेवून त्यांना शिखांचे दुसरे गुरू केलं. त्यांच्या परीक्षेच्या अनेक गोष्टी सांगितल्या जातात; ही गोष्ट चिखलाच्या खड्ड्यातल्या एका छोट्या पितळी वाटीवर केंद्रित आहे. गुरू कोणालाही आज्ञा देत नाहीत, ते फक्त वाट पाहतात, आणि इतर स्वच्छ कपड्यांचा विचार करून कचरत असताना लहणा सरळ गुडघे टेकून शोधू लागतात. हातांना विहिरीच्या पाण्याचा वास आणि दिव्याच्या प्रकाशात चमकणारी वाटी असा शांत शेवट बक्षिसाऐवजी सेवेवर लक्ष ठेवतो. गर्भारपणासाठी ही गोष्ट बाळावरच्या प्रेमात असणाऱ्या नम्र, प्रत्यक्ष काळजीचा हळुवार सन्मान करते.
बाळासोबत विचार करा
कोणतीही स्तुती न मागता, फक्त देण्याच्या आनंदासाठी आज मी कोणती छोटी सेवा करू शकते?
संकल्प: माझं मन शुद्ध भक्तीनं भरलेलं आहे. मी प्रेमानं आणि नम्र भावानं सेवा करते.
आशीर्वाद: तुला सेवेत आनंद मानणारं मन आणि नम्रतेनं चालणारा स्वभाव लाभो.
पात्रे
- भाई लहणा
- — आनंदानं सेवा करणारे एक स्थिर, नम्र मदतनीस.
- गुरू नानक
- — शांतपणे पाहणारे एक प्रेमळ गुरू.
बोध
नम्र सेवा, अगदी छोट्या कामांतली सुद्धा, ही एक प्रार्थनाच आहे.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
माझ्या लाडक्या, दुसऱ्यांदा सांगायची वाट न पाहता तू आनंदानं इतरांना मदत करावीस.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
वाटी पडल्यावर भाई लहणांनी काय केलं?
स्रोत: शीख परंपरा (गुरू अंगदांबद्दलच्या जनमसाखी कथा)
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 33व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
संबंधित गोष्टी
- दुधाच्या वाटीवरची जाईची पाकळी · दिवस 209
अशीच गोष्ट
परंपरा सांगते की मुलतानमध्ये गुरु नानकांनी भरलेल्या दुधाच्या वाटीला जाईच्या पाकळीने उत्तर दिले, आणि स्पर्धेऐवजी नम्रता आणि मैत्री दाखवली. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवते की नव्या किंवा ताणाच्या परिस्थितीला हळुवारपणे सामोरे गेल्याने आईला अधिक निवांत वाटू शकते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
भाई लहणा वाटी उचलतात ही गोष्ट काय शिकवते?
शीख परंपरा सांगते की भाई लहणांच्या नम्र सेवेमुळे गुरू नानकांनी त्यांचं नाव अंगद ठेवलं आणि त्यांना आपला उत्तराधिकारी केलं. ही गोष्ट पालकांना सेवेचं मोल जाणायला सुचवते, म्हणजे इतरांची काळजी घेण्याची ती छोटी, साधी कामं, जी नव्या बाळाबरोबरच्या आयुष्याचा मोठा भाग असतात. आईच्या शांत मनावरचं संशोधन…
भाई लहणा वाटी उचलतात गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 33 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.