Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Ramayana · गोष्ट संग्रह

गंगेकाठी भरत आणि गुह

भरत मोठे सैन्य घेऊन गंगेकाठी येतो, आणि नावाड्यांचा राजा गुह विचार करतो की का. साधी वल्कले नेसलेला भरत सांगतो की तो रामांना घरी न्यायला आला आहे.

गोष्टीचे तात्पर्य: कुटुंबावरचे खरे प्रेम नम्र, प्रामाणिक कृतीतून दिसते.

या गोष्टीत

पात्रे
भरत, गुह
मूळ ग्रंथ
रामायण
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: रामायण, Ayodhya कांड · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

वाल्मीकी ही भेट रामायणाच्या अयोध्याकांडात सांगतात, गंगेकाठच्या शृंगवेरपूर येथे — नावाडी-राजा गुहाचे गाव, जे आजही प्रयागराजजवळच्या नदीकाठाशी जोडले जाते. रामायणातले बहुतेक भावाभावांचे प्रसंग राम आणि लक्ष्मणाभोवती असतात, पण हा प्रसंग भरताचा आहे, आधी त्याच्यावर संशय घेणाऱ्या एका बाहेरच्या माणसाच्या नजरेतून पाहिलेला. गुहाचा सावधपणा आदरात बदलणे, आणि राम जिथे झोपले ते दबलेले गवताचे अंथरूण, यामुळे ही कथा मोठ्या शब्दांऐवजी नम्र निवडींतून दिसणाऱ्या प्रेमाचे शांत चित्र बनते. भरताचे तेही जमिनीवर झोपण्याचे वचन हे भक्तीचे एक कोमल उदाहरण आहे, अजून जन्माला यायच्या बाळासोबत वाटण्यासारखे.

भरताचे खरे मन पाहताक्षणी गुहाची सुरुवातीची भीती नाहीशी होते, आणि भरताचे दुःख निष्ठेच्या व्रतात बदलते. ही कथा दाखवते की भावांमधले प्रेम, आणि त्यांच्या पाठीशी उभे राहणाऱ्यांची मैत्री, संशयाचे रूपांतर मिठीत करू शकते.

तुझे भावावरचे प्रेम गंगेसारखे आहे, खोल आणि निर्मळ.

गंगा नदीच्या काठी, शृंगवेरपूर नावाच्या छोट्या राज्यात, नावाड्यांचा राजा गुह राहत होता. तो बलवान आणि प्रेमळ होता, आणि रामावर सख्ख्या भावासारखे प्रेम करायचा.

काही दिवसांपूर्वीच राम, सीता आणि लक्ष्मण वनात जाताना एक रात्र गुहाकडे राहिले होते. गुह ते कधीच विसरला नव्हता.

एका सकाळी गुहाचे लोक धावत आले. "नदीकाठच्या रस्त्याने एक मोठे सैन्य येत आहे!" ते ओरडले. "घोडे, हत्ती, रथ, आणि अयोध्येचे ध्वज!"

गुह उंच काठावर उभा राहून पाहू लागला. सोनेरी ढगासारखी धूळ उडत होती. सगळ्यात पुढे एक तरुण राजकुमार होता.

"तो भरत आहे," गुह हळूच म्हणाला. "रामाचा भाऊ. तो इतके सैनिक घेऊन वनात का येत असेल?"

त्याच्या मनात काळजी आली. "कदाचित त्याला रामाला त्रास द्यायचा असेल," त्याला वाटले. म्हणून त्याने आपल्या नावाड्यांना बोलावले. "होड्यांजवळ जमा व्हा," तो म्हणाला, "आणि थांबा. भरताच्या मनात रामाबद्दल वाईट असेल, तर आज एकही होडी पलीकडे जाणार नाही."

मग एका चांगल्या यजमानासारखा गुह मासे, फळे आणि मध अशा भेटी घेऊन स्वतः राजकुमाराला भेटायला गेला.

पण जवळ गेल्यावर गुह आश्चर्याने थांबला. भरत एखाद्या गर्विष्ठ राजासारखा पोशाखात नव्हता. त्याने वनातल्या तपस्व्यासारखी साधी वल्कले नेसली होती. त्याचे केस बांधलेले होते, चेहरा फिका होता आणि डोळे अश्रूंनी ओले होते.

भरताने हात जोडून गुहाला नमस्कार केला. "माझ्या भावाच्या मित्रा," तो प्रेमाने म्हणाला, "मला सांग, राम कोणत्या वाटेने गेले? मी त्यांना घरी न्यायला आलो आहे. राज्य त्यांचे आहे, माझे नाही. मला फक्त त्यांच्या पायांशी नमस्कार करायचा आहे."

नदीवरच्या सकाळच्या धुक्यासारखी गुहाची काळजी विरून गेली. त्याने वाकून नमस्कार केला.

"भरता, तू धन्य आहेस," तो म्हणाला. "न मागता मिळालेले राज्य जगात दुसरा कोण सोडून देईल? तुझे भावावरचे प्रेम गंगेसारखे आहे, खोल आणि निर्मळ."

त्या संध्याकाळी एका छोट्या शेकोटीजवळ भरताने हळूच विचारले, "राम इथे राहिले त्या रात्रीबद्दल मला सांग. ते कुठे झोपले? त्यांनी काय खाल्ले?"

म्हणून गुहाने त्याला सांगितले. "रामांनी थोडेसेच खाल्ले आणि नदीचे पाणी प्यायले. मग लक्ष्मणाने त्या इंगुदीच्या झाडाखाली मऊ गवताचे अंथरूण पसरले, आणि राम व सीता त्यावर झोपले."

"आणि लक्ष्मण?" भरताने विचारले.

"लक्ष्मण अजिबात झोपले नाहीत," गुह म्हणाला. "ते रात्रभर धनुष्य घेऊन उभे राहिले आणि त्यांच्यावर लक्ष ठेवले. मी त्यांना विश्रांती घ्यायची विनवणी केली, पण ते म्हणाले, 'माझा भाऊ जमिनीवर झोपला असताना मी कसा झोपू?' म्हणून मीही त्यांच्यासोबत जागा राहिलो, आणि तारे फिकट होईपर्यंत आम्ही बोलत राहिलो."

भरत इंगुदीच्या झाडाजवळ गेला. तिथे जमिनीवर, जिथे राम आणि सीतेने विश्रांती घेतली होती, ते गवताचे अंथरूण अजूनही दबलेले होते. सीतेच्या वस्त्रातले काही सोनेरी धागे अजूनही गवताच्या पात्यांमध्ये चमकत होते.

भरत त्याच्याजवळ गुडघे टेकून बसला. बराच वेळ तो काहीच बोलू शकला नाही. मग तो कुजबुजला, "राजवाड्यातल्या मऊ गाद्यांवर झोपणारा माझा भाऊ, माझ्यासाठी इथे गवतावर झोपला."

त्याच्या माता, राण्या, येऊन त्याच्याजवळ बसल्या. कौसल्येने त्याचा हात धरला. कोणीच काही बोलले नाही. नदी कुजबुजत होती, शेकोटी तडतडत होती, आणि रात्रीने त्यांना शालीसारखे लपेटून घेतले.

"आजपासून," भरत शांतपणे म्हणाला, "राम घरी येईपर्यंत मीही जमिनीवर झोपेन आणि वल्कले नेसेन."

सकाळी गुहाने टाळी वाजवली, आणि त्याचे नावाडी धावत आले. रंगवलेल्या, हार घातलेल्या पाचशे होड्या नदीवर सरकल्या, त्यांची वल्ही पक्ष्यांच्या पंखांसारखी पाण्यात बुडत होती.

गुहाने स्वतः आपल्या सगळ्यात चांगल्या होडीतून भरताला आणि राण्यांना पलीकडे नेले. पाणी चमकत होते, आणि पलीकडचा काठ जवळ जवळ येत होता.

तिथे पोहोचल्यावर भरताने गुहाला भावासारखी मिठी मारली. "धन्यवाद, मित्रा," तो म्हणाला. "तू रामांची काळजी घेतलीस, आणि आता मला त्यांच्या मागे जायला मदत केलीस."

सैन्य वनाकडे पुढे जात असताना गुह काठावर उभा राहून हात हलवत राहिला. मनात तो म्हणाला, "असा भाऊ मिळालेले राम किती भाग्यवान आहेत."

बाळा, तुझ्यावर इतके खोल प्रेम करणारे कोणीतरी तुला नेहमी लाभो, आणि तूही आपल्या माणसांवर तितकेच खरे प्रेम करावेस.

पुढची गोष्ट वाचा →राम आणि नदी पार

रामायण मधील आणखी

बाळासोबत विचार करा

आधी गैरसमज झाल्यानंतर एखाद्याच्या खऱ्या मनाने तुम्हाला कधी आश्चर्यचकित केले?

संकल्प: माझे प्रेम माझ्या कृतीतून, साधेपणाने आणि खरेपणाने दिसू देते.

आशीर्वाद: बाळा, तुझे मन भरतासारखे निर्मळ असो, म्हणजे तुला भेटणाऱ्या सगळ्यांना तुझे प्रेम दिसेल.

पात्रे

भरत
— ज्याचे मन रामांचे आहे असा एक प्रेमळ भाऊ.
गुह
— नावाड्यांचा राजा आणि रामांचा इमानी मित्र.

बोध

कुटुंबावरचे खरे प्रेम नम्र, प्रामाणिक कृतीतून दिसते.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, गंगेसारख्या खोल आणि निर्मळ मनाने तू नेहमी आपल्या कुटुंबावर प्रेम करावेस.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

भरत रामांना शोधायला का गेला?

स्रोत: वाल्मीकी रामायण, अयोध्याकांड, सर्ग ८४–८९

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्था आहार तक्ता वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

गंगेकाठी भरत आणि गुह ही गोष्ट काय शिकवते?

भरताचे खरे मन पाहताक्षणी गुहाची सुरुवातीची भीती नाहीशी होते, आणि भरताचे दुःख निष्ठेच्या व्रतात बदलते. ही कथा दाखवते की भावांमधले प्रेम, आणि त्यांच्या पाठीशी उभे राहणाऱ्यांची मैत्री, संशयाचे रूपांतर मिठीत करू शकते.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा