Folk Tale · गोष्ट संग्रह
बिरबल न पाहणाऱ्यांची मोजणी करतो
पाहू शकणारे लोक जास्त की न पाहू शकणारे, असे अकबर विचारतो. बिरबल बाजारात खाट विणतो, आणि जवळजवळ प्रत्येक जण तो काय करतो आहे ते विचारतो.
गोष्टीचे तात्पर्य: लक्ष दिल्याने आपल्याला खरोखर दिसते.
या गोष्टीत
- पात्रे
- बिरबल, अकबर, लहान मुलगा
- मूळ ग्रंथ
- उत्तर भारतीय मौखिक लोककथांमधील अकबर-बिरबल गोष्ट
- वाचनाचा वेळ
- 3 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 4–8 वर्षांची मुले
स्रोत: लोक परंपरेतील कथा
या गोष्टीमागे
उत्तर भारतीय लोककथांमध्ये 'बिरबल आंधळ्यांची मोजणी करतो' म्हणून ओळखली जाणारी ही गोष्ट खरे तर लक्ष देण्याबद्दल आहे, आणि हे पुनर्कथन ते स्पष्ट करते. बिरबल बाजारात खाट विणत बसतो आणि दोन मदतनीस याद्या लिहितात, आणि जवळजवळ प्रत्येक जण, अकबरसुद्धा, लक्ष देण्याऐवजी तो काय करतो आहे ते विचारतो. या आवृत्तीचे वेगळेपण म्हणजे खरे पाहणारा एकमेव जण आजीला हाक मारणारा एक लहान मुलगा आहे. मुलगा आणि त्याची आजी हे जोडलेले स्पर्श गोष्टीला थट्टेऐवजी उबदार ठेवतात. होणाऱ्या आई-वडिलांसाठी ती नवजात बाळाला लागणाऱ्या लक्ष देणाऱ्या, जाणत्या सहवासाकडे एक हळुवार इशारा आहे.
ही गोष्ट हळुवारपणे लक्ष देणे शिकवते: विचारायची घाई करण्याआधी समोर जे आहे ते पाहणे. बारकाईने पाहायला शिकलेले मूल मोठे होऊन शांत, जिज्ञासू निरीक्षक बनते.
डोळे पाहतात, पण खरे दिसते ते शांत, लक्ष देणाऱ्या मनाला.
एका उबदार दुपारी बादशाह अकबर बिरबलासोबत आपल्या बागेत बसला होता. मधमाश्या एका गुलाबावरून दुसऱ्यावर जात होत्या, आणि थंड वाऱ्याची झुळूक शांत पाण्याच्या हौदांवरून मोगऱ्याचा सुगंध घेऊन येत होती.
"बिरबल," बादशाह म्हणाला, "मी विचार करत होतो. माझ्या राज्यात पाहू शकणारे लोक जास्त आहेत, की न पाहू शकणारे?"
"न पाहू शकणारे खूप जास्त आहेत, जहाँपनाह," बिरबल लगेच म्हणाला.
अकबर हसला. "काहीतरीच! आजूबाजूला बघ. माझे माळी पाहतात, माझे पहारेकरी पाहतात, माझे आचारी पाहतात. बहुतेक लोकांचे डोळे अगदी चांगले आहेत."
"डोळे असणे आणि पाहणे हे नेहमी एकच नसते," बिरबल किंचित हसत म्हणाला. "मला एक दिवस द्या, म्हणजे मी तुम्हाला दाखवतो."
बादशाहाला कुतूहल वाटले, आणि थोडी गंमतही. "ठीक आहे. एक दिवस."
दुसऱ्या दिवशी सकाळी बिरबल बाजाराच्या सर्वात गर्दीच्या कोपऱ्यात गेला. त्याने लाकडी खाटेचा सांगाडा, दोरीचा मोठा गठ्ठा, आणि कागद, शाई आणि लेखण्या घेतलेले दोन मदतनीस सोबत घेतले.
तो एका लहान बसक्या पाटावर बसला आणि सांगाड्यावर दोरी विणू लागला, वरून आणि खालून, वरून आणि खालून, हळू आणि स्थिर. दोरी मऊ आणि सोनेरी होती, आणि बोटांतून सरकताना ती हळुवार सळसळ करत होती.
पहिल्या मदतनिसाच्या कानात तो कुजबुजला, "जो स्पष्ट पाहतो त्या प्रत्येकाचे नाव लिही." दुसऱ्याच्या कानात कुजबुजला, "आणि जो पाहत नाही त्या प्रत्येकाचे नाव लिही."
लवकरच कापडाची टोपली घेऊन एक व्यापारी आला. तो थांबून बघत राहिला. "बिरबलजी! तुम्ही काय करताय?"
बिरबल विणत राहिला. दुसऱ्या मदतनिसाने लेखणी शाईत बुडवून व्यापाऱ्याचे नाव आपल्या यादीत लिहिले.
मग पितळेच्या दोन चकचकीत घागरी घेऊन एक दूधवाला आला. "अरे, बिरबलजी, तुम्ही इथे काय करताय?" दुसरी यादी आणखी लांब झाली.
एक कुंभार आला, एक फुलवाली आली, आणि काखेत पुस्तकांचा गठ्ठा घेतलेला एक विद्वान आला. डोक्यावर कपड्यांचा ढीग तोलणारी एक धोबीणसुद्धा थांबून बघू लागली. प्रत्येकाने एकच प्रश्न विचारला. "बिरबल, तुम्ही काय करताय?"
प्रत्येक नाव दुसऱ्या यादीत गेले. बिरबल फक्त हसत विणत राहिला, वरून आणि खालून, वरून आणि खालून.
शेवटी आजीचा हात धरून उड्या मारत एक लहान मुलगा आला. त्याने दोरी आणि सांगाड्याकडे पाहिले आणि आनंदाने ओरडला, "बघ ना आजी! बिरबलजी खाट विणत आहेत!"
बिरबल आनंदाने हसला. "त्या मुलाचे नाव पहिल्या यादीत लिही," त्याने मदतनिसाला सांगितले. "तो पाहतो."
दिवसभर लोक येत राहिले, आणि संध्याकाळपर्यंत दुसरी यादी इतकी लांब झाली की ती जमिनीवर लोळू लागली, तर पहिल्या यादीत मोजकीच नावे होती.
बातमी महालात पोहोचली, आणि काय चालले आहे ते पाहायला अकबर स्वतः घोड्यावरून आला. तो घोड्यावरून उतरला, दोऱ्यांमध्ये बसलेल्या बिरबलाकडे पाहिले, आणि विचारले,
"बिरबल, तू हे काय करतो आहेस?"
बिरबलाने मुजरा केला, आणि दुसऱ्या मदतनिसाने शांतपणे आपल्या यादीच्या तळाशी आणखी एक नाव जोडले.
त्या संध्याकाळी महालात बिरबलाने दोन्ही याद्या बादशाहापुढे उलगडल्या. अकबराने पहिली यादी वाचली, मग दुसरी. त्यात त्याला आपल्या मंत्र्यांची, व्यापाऱ्यांची नावे सापडली, आणि अगदी शेवटी, ताज्या काळ्या शाईत नीट लिहिलेले, स्वतःचे नाव.
"बिरबल! माझे नाव इथे का?" तो ओरडला.
"जहाँपनाह," बिरबल हळुवारपणे म्हणाला, "मी सगळ्यांच्या डोळ्यांसमोर बसून खाट विणत होतो. ज्याने खरोखर पाहिले, त्याला मी काय करतो आहे ते दिसले असते. तरीही जवळजवळ प्रत्येकाने विचारले."
"डोळे पाहतात, पण खरे दिसते ते शांत, लक्ष देणाऱ्या मनाला." तो म्हणाला.
क्षणभर अकबराच्या कपाळावर आठ्या आल्या. मग तो हसू लागला, मोठ्याने, सगळे दालन भरून जाईल असे. "तू मला अगदी बरोबर पकडलेस," तो म्हणाला. "आतापासून विचारण्याआधी मी नीट पाहीन."
आणि खाट पाहणारा तो लहान मुलगा? बिरबलाने त्याला मिठाईची एक टोपली पाठवली, सोबत एक चिठ्ठी होती, "ज्याने पाहिले त्याच्यासाठी."
तर आता विश्रांती घे, माझ्या बाळा. तू जगाकडे सावकाश पाहा, आणि खरोखर बघ.
लोककथा मधील आणखी
बाळासोबत विचार करा
आज तुम्ही असे काय पाहिले जे एखाद्या धावपळीच्या दिवशी कदाचित निसटले असते?
संकल्प: मी सावकाश होते आणि माझ्या आजूबाजूचे लहान चमत्कार खरोखर पाहते.
आशीर्वाद: माझ्या बाळा, तू जगाकडे स्वच्छ डोळ्यांनी आणि लक्ष देणाऱ्या मनाने पाहा.
पात्रे
- बिरबल
- — एका हळुवार परीक्षेने उत्तर देणारा चतुर मंत्री.
- अकबर
- — प्रश्न विचारणारा जिज्ञासू बादशाह.
- लहान मुलगा
- — आपल्या अगदी समोर असलेले पाहणारे एक मूल.
बोध
लक्ष दिल्याने आपल्याला खरोखर दिसते.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
माझ्या बाळा, तू जगाकडे मोठ्या, आश्चर्याने भरलेल्या, लक्ष देणाऱ्या डोळ्यांनी पाहा.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
मोठ्यांच्या लक्षात न आलेले त्या लहान मुलाच्या काय लक्षात आले?
स्रोत: उत्तर भारतीय मौखिक लोककथांमधील अकबर-बिरबल गोष्ट
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गायत्री मंत्र जप करून पाहा आणि गर्भावस्था आहार तक्ता वाचा.
संबंधित गोष्टी
- चाणक्य आणि राजा-राजा खेळणारा मुलगा
तेच मूल्य
खरे नेतृत्व ऐकण्याने, न्यायाने आणि वाटून घेण्याने सुरू होते, अगदी मुलांच्या खेळातही. ही कथा मुलातला चांगुलपणा ओळखून तो वाढवायला मदत करणाऱ्या गुरूचाही सन्मान करते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
बिरबल न पाहणाऱ्यांची मोजणी करतो ही गोष्ट काय शिकवते?
ही गोष्ट हळुवारपणे लक्ष देणे शिकवते: विचारायची घाई करण्याआधी समोर जे आहे ते पाहणे. बारकाईने पाहायला शिकलेले मूल मोठे होऊन शांत, जिज्ञासू निरीक्षक बनते.