Folk Tale · दिवस 126 · आठवडा 18
शिंपी पक्षी टुनटुनी
बंगालमधल्या अंगठ्याएवढ्या शिंपी पक्षी टुनटुनीला एक चमकदार नाणं सापडतं, पण राजा पहारेकऱ्याकडून ते घेऊन घेतो. महालाच्या भिंतीवरून गायलेली तिची खोडकर गाणी सगळ्या महालाला हसवतात, आणि राजा नाणं परत देतो.
गोष्टीचे तात्पर्य: नाणं छान असतं, पण वाटून घेणं आणि हसू सारं जग उजळून टाकतात.
या गोष्टीत
- पात्रे
- टुनटुनी, राजा
- मूळ ग्रंथ
- बंगाली लोकपरंपरा (टुनटुनीच्या गोष्टी, उपेंद्रकिशोर रायचौधुरी यांच्या 'टुनटुनीर बोई'प्रमाणे)
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 126 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 18 · ७ पैकी दिवस 7
- तिमाही
- तिमाही 2
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 18: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- शिंपी पक्षी टुनटुनी
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
टुनटुनीची खोडकर गाणी उपेंद्रकिशोर रायचौधुरी यांच्या लाडक्या बंगाली बालकथांमधून आली आहेत, ज्या पिढ्यानपिढ्या कुटुंबं वाचत आली आहेत. आईच्या शांत मनावरच्या अभ्यासानुसार खेळकर बडबडगीतं आणि हसू मन प्रसन्न करू शकतं, आणि शेवटच्या महिन्यांत बाळ आपल्यासाठी गाणाऱ्या आवाजाची लय ओळखू लागू शकतं.
नाणं ही फक्त एक छोटीशी गोल वस्तू आहे. पण हसू ही एक मोठी गोल गोष्ट आहे. ते गोल गोल फिरत राहतं.
"टुनटुनी-टुन, टुनटुनी-टुन!" राजाच्या बागेमागच्या वांग्याच्या झुडपात एक इवलासा पक्षी गात होता.
ही गोष्ट बंगालमधल्या एका गावातली, कमळाच्या पानांनी भरलेल्या तळ्याकाठची. आणि ती गाणारी होती टुनटुनी, शिंपी पक्षी. ती तुझ्या अंगठ्यापेक्षा मोठी नव्हती. तिची पाठ हिरवी होती, डोक्यावर छोटीशी तांबूस टोपी होती, आणि ती खूश असली की तिची शेपटी वर-खाली डुलायची. आणि ती जवळजवळ नेहमीच खूश असायची.
टुनटुनी चोचीने फार हुशारीने काम करायची. शिंपी जसा कापड शिवतो, तशी ती दोन पानं एकमेकांना शिवायची. असंच तिने वांग्याच्या झुडपात आपलं उबदार घरटं बनवलं होतं.
एका लख्ख सकाळी ती बागेतल्या वाटेवरून उड्या मारत चालली होती, तेवढ्यात काहीतरी चमकदार तिच्या नजरेला पडलं. तिने मान तिरकी केली. ते एक नाणं होतं! गोल, चमचमणारं नाणं, महालातल्या कुणाच्या तरी हातून पडलेलं.
"अरे वा!" टुनटुनी चिवचिवली. "मी श्रीमंत झाले! मी तर सगळ्या बंगालमधली सर्वात श्रीमंत पक्षी आहे!"
तिने चोचीने ते उलटं-पालटं करून पाहिलं. ते तांदळाच्या तीन दाण्यांपेक्षा जड होतं आणि दवबिंदूपेक्षा चमकदार. तिने ते आपल्या घरट्यात नेलं, अंड्यावर बसावं तसं त्यावर बसली, आपली इवलीशी छाती फुगवली आणि गायली:
"राजाचा खजिना, राजाचं सोनं, माझ्याकडच्या इतकं नाही छान! टुनटुनी-टुन, टुनटुनी-टुन!"
राजा आपल्या ओसरीवर बसून कोमट दूध पीत होता. त्याने ते गाणं ऐकलं आणि कपाळाला आठ्या घातल्या.
"माझ्यापेक्षा आपला खजिना छान आहे असं कोण म्हणतंय?"
"ती फक्त टुनटुनी आहे, महाराज," पहारेकरी म्हणाला. "शिंपी पक्षी. तिला एक नाणं सापडलंय."
"नाणं? माझ्या बागेत?" राजा म्हणाला. "मग ते महालाचं आहे. घेऊन ये."
मग पहारेकरी वांग्याच्या झुडपापाशी गेला आणि ते नाणं घेऊन आला. टुनटुनी उडून महालाच्या भिंतीवर जाऊन बसली, खूपच रागावून. तिने पिसं फुलवली आणि मोठ्या, स्पष्ट आवाजात गायली:
"राजा गरीब, राजा दुःखी, माझं एकुलतं नाणं घेतलं त्याने लुटी! टुनटुनी-टुन, टुनटुनी-टुन!"
मंत्री हाताआड खुसखुसून हसले. स्वयंपाकघरातले आचारी हसले. महालाच्या मांजरानेसुद्धा मिशा हलवल्या. आंब्याच्या झाडावरचे पोपट ते गाणं पुन्हा पुन्हा म्हणू लागले, त्यामुळे तर आणखीच गंमत झाली.
राजाचे गाल गुलाबी झाले. "अरे देवा. आता सगळ्यांना वाटेल मी इवल्याशा पक्ष्यांकडून नाणी घेणारा गरीब राजा आहे. परत द्या ते! लगेच!"
पहारेकरी घाईघाईने नाणं परत द्यायला धावला. टुनटुनी आनंदाने त्यावर उडी मारून बसली आणि एक नवंकोरं गाणं गायली:
"राजा घाबरला माझ्यासारख्या चिमुकलीला, नाणं परत दिलं, एक, दोन, तीन! टुनटुनी-टुन, टुनटुनी-टुन!"
सगळा महाल खो-खो हसू लागला. या वेळी राजाही हसला, इतका की त्याचा मुकुट एका बाजूला कलला.
"टुनटुनी," डोळे पुसत तो म्हणाला, "तू माझ्या राज्यातली सर्वात खोडकर पक्षी आहेस. पण माझ्या सगळ्या मंत्र्यांनी वर्षभरात हसवलं नसेल, तेवढं तू मला आज हसवलंस."
टुनटुनी शेपटी डुलवत आणखी जवळ आली. तिने राजाकडे पाहिलं. आपल्या नाण्याकडे पाहिलं. आणि तिला एक नवी, प्रेमळ कल्पना सुचली.
"महाराज," ती चिवचिवली, "नाणं ही फक्त एक छोटीशी गोल वस्तू आहे. पण हसू ही एक मोठी गोल गोष्ट आहे. ते गोल गोल फिरत राहतं. आपण वाटून घेऊया का?"
ती खाली उडाली आणि सकाळपासून उन्हात काम करणाऱ्या म्हाताऱ्या माळीबाबांच्या हातात तिने नाणं टाकलं. "तुमच्या नातवंडांच्या खाऊसाठी," ती गायली.
माळीबाबा खूप मोठ्ठं हसले. राजाला इतकं भरून आलं की त्याने गावातल्या प्रत्येक मुलासाठी रसगुल्ले मागवले. आणि टुनटुनीसाठी त्याने माळीबाबांना वांग्याच्या झुडपांची एक अख्खी रांग लावायला सांगितली, म्हणजे तिला शिवण्यासाठी नेहमी सर्वात छान पानं मिळतील.
त्या संध्याकाळी गावातली मुलं कमळाच्या तळ्याकाठी जमली आणि रसगुल्ले खाऊ लागली. हसू गोल गोल फिरत राहतं. टुनटुनी त्यांच्या वर एका फांदीवर बसली आणि आजवरचं आपलं सर्वात हळुवार गाणं गायली:
"नाणं छान, नाणं भारी, पण वाटून घेतल्याने सारं जग उजळून निघतं. टुनटुनी-टुन, टुनटुनी-टुन."
सूर्य मावळला, केशरी आणि गुलाबी रंगात. बेडूक डरांव डरांव करू लागले. संधिप्रकाशात कमळाची पानं गडद झाली. संध्याकाळच्या वाऱ्यावर झुलणाऱ्या आपल्या शिवलेल्या पानांच्या घरट्यात टुनटुनीने आपलं डोकं आपल्या छोट्याशा हिरव्या पंखाखाली खुपसलं.
आता ती बंगालमधली सर्वात श्रीमंत पक्षी राहिली नव्हती. पण नक्कीच ती सर्वात आनंदी पक्षी होती.
बाळा, तू टुनटुनीसारखाच लहान आहेस, आणि तरी तू या घरात आताच किती हसू आणतोस. लहानगेही मोठा आनंद देऊ शकतात. टुनटुनी-टुन, टुनटुनी-टुन, शुभ रात्री.
लोककथा मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: लोक परंपरेतील कथा
या गोष्टीमागे
शिंपी पक्षी टुनटुनी हे बंगाली बालपणातलं एक लाडकं पात्र आहे. ती सर्वाधिक ओळखली जाते उपेंद्रकिशोर रायचौधुरी यांच्या 'टुनटुनीर बोई' या संग्रहातून, जिथे ही इवलीशी पक्षी खोडकर बडबडगीतांनी राजे, मांजरं आणि कोल्ह्यांवर मात करते. बंगाली कुटुंबं आजही तिच्या गाण्यासारख्या ओळी म्हणतात, आणि 'टुनटुनी-टुन' ऐकून अनेक आजी-आजोबांच्या चेहऱ्यावर हसू फुलतं. हे पुनर्कथन राजा आणि नाण्याबद्दलची तिची खेळकर गाणी तशीच ठेवतं, पण स्वतःचं एक उबदार वळण जोडतं: हसू शांत झाल्यावर टुनटुनी ते नाणं म्हाताऱ्या माळीबाबांना देते, आणि राजा गावातल्या प्रत्येक मुलासाठी रसगुल्ले मागवून उत्तर देतो. खोडकरपणाचा शेवट वाटून घेण्यात होतो. गर्भवती वाचकासाठी याची लय आणि विनोद हलकेफुलके मोठ्याने वाचायला आणि मनमोकळं हसायला आमंत्रण देतात.
बाळासोबत विचार करा
अलीकडे कोणत्या छोट्याशा, गमतीशीर गोष्टीने तुम्हाला हसू आलं, आणि ते तुम्ही कोणासोबत वाटलं?
संकल्प: मी माझे दिवस हसू आणि वाटून घेण्याने भरते, आणि तो आनंद पुढे देते.
आशीर्वाद: तुमचं मन शांत राहो, तुमचा प्रवास आनंदी होवो, आणि तुमच्या बाळाला सुंदर गुणांचा आशीर्वाद मिळो.
पात्रे
- टुनटुनी
- — मोठ्या आवाजाची एक इवलीशी, आनंदी शिंपी पक्षी.
- राजा
- — आठ्या घालणारा एक राजा, जो हसायला शिकतो.
बोध
नाणं छान असतं, पण वाटून घेणं आणि हसू सारं जग उजळून टाकतात.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
माझ्या लाडक्या, तुझा छोटासा आवाजही महत्त्वाचा असेल; आनंदाने गा.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
शेवटी टुनटुनीने आपलं नाणं कोणाला दिलं, आणि का?
स्रोत: बंगाली लोकपरंपरा (टुनटुनीच्या गोष्टी, उपेंद्रकिशोर रायचौधुरी यांच्या 'टुनटुनीर बोई'प्रमाणे)
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गर्भ संवाद — बाळाशी गप्पा करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 18व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
संबंधित गोष्टी
- माता खिवींचं ताऱ्यांखालचं स्वयंपाकघर · दिवस 194
तेच मूल्य
परंपरा सांगते की माता खिवींनी शीख लंगरला अशी जागा बनवलं जिथे सगळे समान म्हणून बसतात, आणि गुरू ग्रंथ साहिबमध्ये त्यांचा गौरव आहे. आईच्या शांत मनावरचं संशोधन सुचवतं की आपलंसं करणाऱ्या समाजाचा भाग असल्यानं आईला आधार आणि सुरक्षितता वाटू शकते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
शिंपी पक्षी टुनटुनी ही गोष्ट काय शिकवते?
टुनटुनीची खोडकर गाणी उपेंद्रकिशोर रायचौधुरी यांच्या लाडक्या बंगाली बालकथांमधून आली आहेत, ज्या पिढ्यानपिढ्या कुटुंबं वाचत आली आहेत. आईच्या शांत मनावरच्या अभ्यासानुसार खेळकर बडबडगीतं आणि हसू मन प्रसन्न करू शकतं, आणि शेवटच्या महिन्यांत बाळ आपल्यासाठी गाणाऱ्या आवाजाची लय ओळखू लागू शकतं.
शिंपी पक्षी टुनटुनी गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 18 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.