Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Mahabharata · दिवस 23 · आठवडा 4

सावित्रीचा सूर्योदय

सावित्रीचा सूर्योदय — महाभारत गोष्टीचे चित्र

राजकन्या सावित्रीला तिचे वडील स्वतःचा पती निवडायला पाठवतात. जंगलातल्या एका आश्रमात ती सत्यवानाला आपल्या अंध वडिलांची प्रेमाने सेवा करताना पाहते, आणि त्याची निवड करते.

गोष्टीचे तात्पर्य: शांत मन आणि प्रेमळ हृदय खरोखर महत्त्वाचे काय ते ओळखते.

या गोष्टीत

पात्रे
सावित्री, सत्यवान, द्युमत्सेन
मूळ ग्रंथ
महाभारत
वाचनाचा वेळ
3 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 23 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 4 · ७ पैकी दिवस 2
तिमाही
तिमाही 1
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 4: बाळाची वाढ

परंपरा सावित्रीला शांत, स्वच्छ मनाच्या प्रेमाचे चित्र मानते, आणि तिच्या स्मरणार्थ आजही वटसावित्रीचे व्रत केले जाते. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवते की एखाद्या काळजीला एकदम झुंज देण्यापेक्षा स्थिरपणे, एकेक पाऊल टाकत सामोरे गेल्यास आईला परिस्थिती अधिक आपल्या हातात असल्यासारखी वाटू शकते.

कोणाबरोबर सात पावले चालले की आपण मित्र होतो.

पहाटे सावित्री महालाच्या गच्चीवर उभी राहून मद्र देशातल्या टेकड्यांना स्पर्श करणारा पहिला सोनेरी प्रकाश पाहत होती.

ती राजा अश्वपतींची मुलगी होती. तिच्या आईवडिलांनी मूल व्हावे म्हणून अनेक वर्षे प्रार्थना केली होती, आणि तिचा जन्म झाला तेव्हा त्यांनी तिचे नाव सूर्योदयाच्या देवीवरून ठेवले. ती शांत आणि स्वच्छ नजरेची होऊन मोठी झाली, आणि दर सकाळी हात जोडून सूर्याला नमस्कार करायला तिला खूप आवडायचे.

सावित्री मोठी झाली, तरी कोणताच राजकुमार तिला मागणी घालायला आला नाही. तिची स्थिर, तेजस्वी नजर पाहून तरुण राजकुमार बुजून जायचे. म्हणून राजाने तिला जवळ बोलावले.

"माझ्या मुली," ते म्हणाले, "तू शहाणी आहेस. जगात जा आणि स्वतःसाठी चांगल्या मनाचा पती निवड. माझा तुझ्यावर विश्वास आहे."

म्हणून सावित्री सोनेरी रथातून निघाली, तिच्या बरोबर दोन वृद्ध मंत्री होते. ते गजबजलेल्या नगरांतून आणि शांत गावांतून, नद्या आणि शेतांवरून, आणि ऋषी आपल्या आश्रमांत राहायचे त्या जंगलांत खोलवर गेले.

एका पहाटे, उंच साल वृक्षांखालच्या एका आश्रमात सावित्रीला वाटेवरून एक तरुण येताना दिसला. त्याच्या खांद्यावर लाकडांची मोळी होती. दुसऱ्या हाताने तो एका दिसत नसलेल्या म्हाताऱ्या माणसाला हळुवारपणे वाट दाखवत होता.

तो तरुण होता सत्यवान. तो म्हातारा होता त्याचे वडील, द्युमत्सेन, जे एकेकाळी राजा होते. त्यांनी आपली दृष्टी आणि आपले राज्य गमावले होते, आणि आता ते कुटुंब जंगलात साधेपणाने राहत होते. सत्यवान रोज आनंदाने, कुठलीही तक्रार न करता आपल्या आईवडिलांची सेवा करायचा.

त्याने लाकडे खाली ठेवली, वडिलांना उन्हात बसायला मदत केली आणि त्यांना पाणी आणून दिले, हे सावित्री पाहत होती. तिचे मन शांत आणि निश्चित झाले. "हाच तो," तिने मनात म्हटले. "त्याचा दयाळूपणा कोणत्याही मुकुटापेक्षा मोलाचा आहे."

ती घरी परतली आणि तिने वडिलांना सांगितले. त्या दिवशी नारद मुनी महालात आले होते, आणि त्यांनी सत्यवानाच्या चांगुलपणाबद्दल सांगितले. "तो सत्यवचनी, उदार आणि सौम्य आहे," नारद म्हणाले. "तो सूर्यासारखा तेजस्वी आणि पृथ्वीसारखा सहनशील आहे."

राजा हसले. "मग मुली, तुझी निवड चांगली आहे."

अशा रीतीने सावित्री आणि सत्यवानाचे जंगलात लग्न झाले. पवित्र अग्नीभोवती सप्तपदी चालताना सावित्री हळूच म्हणाली, "कोणाबरोबर सात पावले चालले की आपण मित्र होतो. आपण आयुष्यभर मित्र राहू या."

लग्नानंतर सावित्रीने आपले जड दागिने काढून ठेवले आणि जंगलातले साधे कपडे घातले. ती स्वयंपाक करायची, आश्रम झाडायची, आणि आपल्या अंध सासऱ्यांजवळ बसून त्यांना सकाळ कशी दिसते आहे ते सांगायची. तिच्या शांत चिकाटीने आणि मायेच्या सेवेने ती छोटी झोपडी आनंदाने भरून गेली, आणि द्युमत्सेन म्हणायचे की ती जणू सूर्योदयच त्यांच्याबरोबर राहायला आली आहे.

दर पहाटे सावित्री आणि सत्यवान एकत्र जंगलात जायचे — तो लाकडांसाठी कुऱ्हाड घेऊन, ती फळे-फुलांसाठी टोपली घेऊन. पानांतून खाली उतरणारा प्रकाश पाहायला ते एका मोठ्या वडाखाली थांबायचे. धनेश पक्षी फांदीवरून फांदीवर फडफडत आवाज करायचे, आणि त्यांच्या भोवतीचे सारे जंगल सोनेरी-हिरवे होऊन जायचे.

बाळा, शांत आणि निर्मळ प्रेम खूप लांबचा प्रवास करू शकते, आणि आमचे प्रेम तुझ्या सोबतीने चालेल.

पुढची गोष्ट वाचा →युधिष्ठिर आणि प्रामाणिक उत्तर

महाभारत मधील आणखी

2 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 4–8 वर्षांची मुले

स्रोत: महाभारत, Vana पर्व · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

सावित्रीची कथा महाभारताच्या वनपर्वात सांगितली आहे, आणि ती वटसावित्रीच्या व्रतातून आजही जिवंत आहे, जेव्हा भारताच्या अनेक भागांत स्त्रिया वडाला दोरे गुंडाळतात. बहुतेक पुनर्कथने तिच्या पुढच्या प्रसिद्ध परीक्षेकडे घाईने जातात; हे कथन सुरुवातीपाशीच थांबते. सूर्योदयावरून नाव ठेवलेली एक राजकन्या स्वतःचा पती निवडायला रथातून प्रवास करते, अंध वडिलांना वाट दाखवण्याच्या रीतीवरून सत्यवानाला ओळखते, आणि शांत भक्तीने जंगलातल्या साध्या जीवनात रमते. वड आणि पहाटेचा सोनेरी प्रकाश या कथेला चौकट देतात. गरोदरपणासाठी हे दयाळूपणा निवडण्याचे आणि त्यावर घर उभारण्याचे एक प्रसन्न चित्र आहे.

उत्तर भारताच्या मोठ्या भागात वटसावित्री व्रत ज्येष्ठ अमावास्येला केले जाते, तर महाराष्ट्र, गुजरात आणि कर्नाटकात त्याच महिन्याच्या पौर्णिमेला, वटपौर्णिमा म्हणून. त्या दिवशी स्त्रिया उपवास करतात, वडाला प्रदक्षिणा घालतात, त्याच्या खोडाभोवती कच्चा सुती धागा गुंडाळतात आणि सावित्रीची कथा ऐकतात, कुटुंबाच्या दीर्घ आणि सुखी आयुष्यासाठी प्रार्थना करत. शतकानुशतके जगणारा आणि फांद्यांमधून नवी मुळे खाली सोडणारा वड हे टिकाऊ घराचे सुंदर प्रतीक आहे. श्री अरविंदांची दीर्घ इंग्रजी कविता 'सावित्री' आणि भारतीय भाषांतील अनेक नाटके व चित्रपटांनी तिची कथा पुन्हा सांगितली आहे. गर्भारपणात वाचला तर हा कोमल पहिला अध्याय अशा स्त्रीचा उत्सव आहे जी स्पष्ट नजरेने निवड करते आणि दयाळूपणावर आयुष्य उभारते.

बाळासोबत विचार करा

एखाद्या आव्हानाला तुम्ही सामोरे गेलात, अशी वेळ आठवा. तेव्हा शांतता आणि शांत शहाणपण स्वीकारले असते, तर तो अनुभव किंवा त्याचा परिणाम कसा बदलला असता?

संकल्प: माझे मन शांत आहे, माझी बुद्धी स्वच्छ आहे, आणि माझे प्रेम अढळ बळाचा झरा आहे.

आशीर्वाद: तुम्हाला असे शांत मन लाभो, जे स्थिरतेत शहाणपण आणि भक्तीत बळ शोधते.

पात्रे

सावित्री
— मुकुटापेक्षा दयाळूपणा निवडणारी एक शांत, शहाणी राजकन्या.
सत्यवान
— जंगलात आपल्या अंध वडिलांची सेवा करणारा एक दयाळू तरुण.
द्युमत्सेन
— सत्यवानाचे वडील, दृष्टी गमावलेले एकेकाळचे राजा.

बोध

शांत मन आणि प्रेमळ हृदय खरोखर महत्त्वाचे काय ते ओळखते.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, तू नेहमी सावित्रीसारखा शांत आणि दयाळू राहा. प्रत्येक सकाळ हा एक नवा सूर्योदय आहे.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

सावित्रीने श्रीमंत राजकुमाराऐवजी सत्यवानाची निवड का केली?

स्रोत: महाभारत, वनपर्व (पतिव्रता माहात्म्य)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 4व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • चाणक्य आणि राजा-राजा खेळणारा मुलगा

    तेच मूल्य

    खरे नेतृत्व ऐकण्याने, न्यायाने आणि वाटून घेण्याने सुरू होते, अगदी मुलांच्या खेळातही. ही कथा मुलातला चांगुलपणा ओळखून तो वाढवायला मदत करणाऱ्या गुरूचाही सन्मान करते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

सावित्रीचा सूर्योदय ही गोष्ट काय शिकवते?

परंपरा सावित्रीला शांत, स्वच्छ मनाच्या प्रेमाचे चित्र मानते, आणि तिच्या स्मरणार्थ आजही वटसावित्रीचे व्रत केले जाते. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवते की एखाद्या काळजीला एकदम झुंज देण्यापेक्षा स्थिरपणे, एकेक पाऊल टाकत सामोरे गेल्यास आईला परिस्थिती अधिक आपल्या हातात असल्यासारखी वाटू शकते.

सावित्रीचा सूर्योदय गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 4 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा