Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Puranas · गोष्ट संग्रह

अश्विनीकुमार भुज्यूला वाचवतात

अश्विनीकुमार हे हाक मारणाऱ्या प्रत्येकाकडे येणारे पहाटेचे जुळे वैद्य आहेत. समुद्राच्या मधोमध एकटा असलेला तरुण भुज्यू त्यांची आठवण काढतो आणि हाक मारतो.

गोष्टीचे तात्पर्य: खुल्या मनाने हाक मारणाऱ्यांकडे मदत येतेच.

या गोष्टीत

पात्रे
अश्विनीकुमार, भुज्यू
मूळ ग्रंथ
पुराणे
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: पुराणे · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

इतक्या जुन्या वैदिक कथा फार थोड्या आहेत. ऋग्वेदातील अनेक सूक्ते, त्यात १.११६ आणि १.११७ सुद्धा, तुग्राचा मुलगा भुज्यू याला आपोआप चालणाऱ्या पंख असलेल्या जहाजांतून तीन रात्री आणि तीन दिवस समुद्र ओलांडून आणल्याबद्दल जुळ्या अश्विनीकुमारांची स्तुती करतात. तो समुद्रात एकटा का उरला हे ऋचा कधीच सांगत नाहीत, आणि आमची पुनर्कथाही ते हळुवार मौन जपते, म्हणजे लक्ष सुटकेवरच राहते. अनेक सुटकेच्या कथा नायकाच्या लढाईभोवती फिरतात, पण इथे वैद्य फक्त हाकेला उत्तर देतात, काहीही विचारत नाहीत आणि त्या तरुणाला समुद्रावरून आणि आकाशातून घरी आणतात. गरोदर आईसाठी यात एक खोल दिलासा आहे: खुल्या मनाने मारलेली हाक ऐकली जाते.

भुज्यूची सुटका हे ऋग्वेदातील सगळ्यात आवडत्या चित्रांपैकी एक आहे: दोष न देता येणारी मदत, आणि हळुवारपणे केलेला घराकडचा लांब प्रवास. आपण काळजीच्या पोहोचेपलीकडे कधीच नसतो, या विश्वासाशी ते बोलते.

ही गोष्ट एक आठवण बनली की कोणताही समुद्र इतका विशाल नाही की मदत तो ओलांडू शकणार नाही, आणि कोणतीही रात्र इतकी लांब नाही की पहाट येणार नाही.

भारताच्या सगळ्यात जुन्या गीतांमध्ये दोन तेजस्वी भाऊ आहेत, अश्विनीकुमार. ते जुळे आहेत, सकाळच्या दवाच्या दोन थेंबांसारखे अगदी एकसारखे.

ते वेगवान घोडे आणि पक्षी ओढत असलेल्या सोनेरी रथात बसून येतात. ते पहाटे येतात, सूर्याच्या अगदी आधी, जेव्हा आकाश गुलाबी होते आणि पक्षी गाऊ लागतात.

अश्विनीकुमार बरे करणारे आणि मदत करणारे आहेत. कुणीही संकटात असेल आणि खुल्या मनाने त्यांना हाक मारेल, तेव्हा ते लगेच येतात, गीते सांगतात, विचारापेक्षाही वेगाने.

ही त्यांच्या सगळ्यात प्रसिद्ध सुटकांपैकी एकाची गोष्ट आहे, भुज्यू नावाच्या एका तरुणाच्या सुटकेची.

भुज्यू हा तुग्र नावाच्या राजाचा मुलगा होता. एक दिवस तो विशाल समुद्र ओलांडायला निघाला. पाणी प्रत्येक दिशेला पसरले होते, करडे, निळे आणि अंतहीन.

पण प्रवास ठरल्याप्रमाणे झाला नाही. भुज्यू समुद्राच्या मधोमध एकटाच उरला. त्याला घेऊन आलेले जहाज निघून गेले होते, आणि कुठेच किनारा दिसत नव्हता.

जुने सूक्त त्या जागेचे अगदी साधे वर्णन करते. तो आरंभ नसलेला समुद्र होता, जिथे उभे राहायला काही नव्हते, धरायला काही नव्हते, पकडायला काही नव्हते.

लाटा उठत होत्या आणि खाली जात होत्या. थंड वारा वाहत होता. त्याच्यावरचे आकाश अंधारून आले, आणि दूरवर, शांतपणे, एकेक करून तारे उगवले.

भुज्यू घाबरला होता. धरून राहून तो थकला होता. घर कुठल्या दिशेला आहे हे त्याला माहीत नव्हते. त्याला दूर असलेल्या आपल्या कुटुंबाची आठवण आली, आणि वडिलांच्या घरातल्या उबदार दिव्यांची.

पण भुज्यूला पहाटेचे जुळे भाऊ आठवले. त्याला आठवले की खऱ्या मनाने हाक मारणाऱ्या प्रत्येकाचे ते ऐकतात.

म्हणून त्या विशाल अंधाऱ्या पाण्याच्या मधोमध त्याने आवाज दिला. "अश्विनीकुमारांनो, दयाळू भावांनो, हरवलेल्या सगळ्यांचे मदतनीस, कृपया माझ्याकडे या."

दूर, आकाशात जिथे रात्रीची सकाळ होते, तिथे अश्विनीकुमारांनी त्याची हाक ऐकली. चूक कुणाची हे विचारायला ते थांबले नाहीत. त्यांनी वाट पाहिली नाही. ते फक्त आले.

त्यांनी पृथ्वीवरच्या कुठल्याही जहाजांसारखी नसलेली जहाजे आणली. ही जहाजे तरंगूही शकत होती आणि उडूही शकत होती. त्यांना मोठ्या पक्ष्यांसारखे पंख होते, आणि ती न भिजता हवेतून आणि लाटांवरून चालत.

एक सूक्त सांगते की सुटकेच्या जहाजाला शंभर वल्ही होती. दुसरे सांगते की भाऊ चार नावा घेऊन आले. आणखी एक सांगते की ते तीन रथ आणि सहा घोडे घेऊन उडत आले.

गायकांनी ते कसेही आठवले असो, एका गोष्टीवर सगळ्यांचे एकमत होते: अश्विनीकुमार आले, आणि त्यांनी भुज्यूला एकटे सोडले नाही.

त्यांनी हळुवारपणे त्याला थंड पाण्यातून उचलले. त्यांनी त्याला जवळ लपेटले आणि आपल्या तेजस्वी नावेच्या मधोमध ठेवले, जिथे शेवटी तो विश्रांती घेऊ शकला.

मग त्यांनी घराकडचा लांबचा प्रवास सुरू केला. तीन रात्री आणि तीन दिवस ते खोल समुद्रावरून, हवेतून, ढगांच्या आणि ताऱ्यांच्या पलीकडून प्रवास करत राहिले.

रात्री भुज्यूला जाग आली, तेव्हा त्याला जुळे भाऊ आपल्या शेजारी स्थिर आणि शांत दिसले. सकाळी जाग आली, तेव्हा भोवती गुलाबी आणि सोनेरी पहाट पसरली होती.

आता तो घाबरत नव्हता. लाटा उठोत आणि वारा वाहो, पण त्याला कुणीतरी धरून ठेवले होते, आणि तो घरी चालला होता.

शेवटी, तिसऱ्या दिवशी ते कोरड्या किनाऱ्यावर पोहोचले. भुज्यूने भक्कम जमिनीवर पाऊल ठेवले. पायाखाली वाळू उबदार होती, आणि त्याला ओळखीच्या लोकांचे आवाज ऐकू येत होते.

भावांचे आभार मानायला तो वळला, पण ते आधीच उजळणाऱ्या आकाशात वर जात होते, हाक मारणाऱ्या पुढच्या व्यक्तीला मदत करायला तयार.

त्यानंतर कित्येक पिढ्या, लोक जेव्हा जेव्हा अश्विनीकुमारांची गीते गात, तेव्हा त्यांना भुज्यूची आठवण येई. "ज्यांनी भुज्यूला समुद्र ओलांडून घरी आणले," ते गात, "आम्हालाही घेऊन चला."

ही गोष्ट एक आठवण बनली की कोणताही समुद्र इतका विशाल नाही की मदत तो ओलांडू शकणार नाही, आणि कोणतीही रात्र इतकी लांब नाही की पहाट येणार नाही.

तर आता झोप, बाळा. जग विशाल आणि खोल वाटले तरी प्रेमळ हात तुझ्याकडे येत आहेत, आणि ते तुला सुखरूप घरी घेऊन जातील.

पुढची गोष्ट वाचा →उपमन्यू आणि दुधाचा सागर

पुराण मधील आणखी

बाळासोबत विचार करा

तुम्ही मदतीसाठी हाक मारली आणि दोष न देता उत्तर मिळाले, असे कधी झाले? येत्या आठवड्यांत तुम्ही कुणाला हाक मारू शकता?

संकल्प: सगळ्यात विशाल पाण्यावरही मला धरून ठेवले आहे, आणि मला सुखरूप घरी नेले जात आहे.

आशीर्वाद: बाळा, मदत तुझ्यापर्यंत नेहमी लवकर पोहोचो, आणि प्रत्येक रात्र एका हळुवार पहाटेत संपो.

पात्रे

अश्विनीकुमार
— का ते न विचारता मदत करणारे पहाटेचे जुळे भाऊ.
भुज्यू
— मदतीसाठी हाक मारायला विसरत नाही असा तरुण राजपुत्र.

बोध

खुल्या मनाने हाक मारणाऱ्यांकडे मदत येतेच.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, तू जेव्हा जेव्हा हाक मारशील, तेव्हा मी येईन — जशी पहाट नेहमी येते तशी.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

अश्विनीकुमारांनी भुज्यूला घरी कसे आणले?

स्रोत: ऋग्वेद १.११६.३–५ (तसेच १.११७.१४, १.१८२.५–७, ७.६८.७)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्था आहार तक्ता वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • समुद्राकडे मागणारी टिटवी · दिवस 210

    तेच मूल्य

    पंचतंत्रात ही गोष्ट दाखवते की एका छोट्या जिवाचं स्थिर प्रेम संपूर्ण समाजाला तिच्याभोवती कसं गोळा करू शकतं. गरोदरपणात इतरांचा आधार आहे ही भावना आईला अधिक शांत आणि कमी एकटं वाटायला मदत करू शकते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

अश्विनीकुमार भुज्यूला वाचवतात ही गोष्ट काय शिकवते?

भुज्यूची सुटका हे ऋग्वेदातील सगळ्यात आवडत्या चित्रांपैकी एक आहे: दोष न देता येणारी मदत, आणि हळुवारपणे केलेला घराकडचा लांब प्रवास. आपण काळजीच्या पोहोचेपलीकडे कधीच नसतो, या विश्वासाशी ते बोलते.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा