Folk Tale · गोष्ट संग्रह
गोपाल भार आणि पृथ्वीचा मध्यबिंदू
महाराज कृष्णचंद्र आपल्या विद्वानांना विचारतात की पृथ्वीचा मध्यबिंदू कुठे आहे आणि तारे किती आहेत. विद्वान म्हणतात की कोणालाच ते कळू शकत नाही.
गोष्टीचे तात्पर्य: आनंदी, हुशार मन अशक्य प्रश्नांनाही उत्तर देऊ शकते.
या गोष्टीत
- पात्रे
- गोपाल भार, महाराज कृष्णचंद्र
- मूळ ग्रंथ
- गोपाल भार यांची बंगाली लोकपरंपरा (नदियाचे महाराज कृष्णचंद्र यांचा दरबार)
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 4–8 वर्षांची मुले
स्रोत: लोक परंपरेतील कथा
या गोष्टीमागे
गोपाल भार हे नदियातल्या कृष्णनगर येथील महाराज कृष्णचंद्र राय यांच्या अठराव्या शतकातील दरबारातले आख्यायिकेतले विदूषक आहेत, आणि बंगाली कुटुंबे पिढ्यानपिढ्या त्यांची विनोदी उत्तरे एकमेकांना सांगत आली आहेत. ही दोन कोडी — पृथ्वीचा मध्यबिंदू आणि ताऱ्यांची संख्या — गोपाल भार यांची प्रसिद्ध उत्तरे आहेत, जरी अशीच कोडी बिरबल आणि इतर दरबारी हजरजबाबी लोकांबद्दलही सांगितली जातात. या आवृत्तीची गोडी तिच्या शेवटात आहे: महाराज फक्त हसत नाहीत, तर मोजण्याच्या गरजेतून मुक्त होऊन ताऱ्यांकडे पाहायला बाहेर जातात. बागेतली काठी आणि लोकरीची मेंढी यांमुळे हा विनोद कोणत्याही श्रोत्याला सहज कळतो. आश्चर्ये मोजण्याऐवजी त्यांचा आनंद घ्यायचे तिचे आमंत्रण गर्भारपणासाठी एक हलका, हसरा विचार आहे.
गोपाल भार आठवण करून देतात की प्रत्येक प्रश्नाला जड, गंभीर उत्तराची गरज नसते; विनोद आणि हलकेपणा हेही एक प्रकारचे शहाणपण आहे. ही कथा मोजता न येणाऱ्या विशाल जगाबद्दल आश्चर्य वाटायला बोलावते.
काही प्रश्नांना उत्तरच नसते, आणि शहाणा माणूस जाणतो की कधी त्यांना हसून उत्तर द्यायचे.
फार पूर्वी बंगालमध्ये, कृष्णनगर शहरात, महाराज कृष्णचंद्र नावाचे एक आनंदी राजे राज्य करत होते. त्यांचा दरबार विद्वान, कवी आणि संगीतकारांनी भरलेला होता.
पण महाराजांचे सगळ्यात लाडके होते गोपाल भार, एक गोलमटोल, हसरे गृहस्थ, ज्यांचे हसू नेहमी चमकत असे आणि ज्यांना राजाला हसवायचे नेहमी जमत असे.
गोपाल काही विद्वान नव्हते, आणि त्यांनी फारच थोडी पुस्तके वाचली होती. पण त्यांची नजर तीक्ष्ण होती, बुद्धी चपळ होती, आणि मन असे होते की ज्याला जवळजवळ प्रत्येक गोष्टीत काहीतरी गंमत दिसायची. दरबार फार गंभीर झाला की गोपालच पुन्हा सूर्यप्रकाश आणायचे.
एका उबदार संध्याकाळी महाराज नदीकाठच्या आपल्या गच्चीवर बसले होते. पायऱ्यांवर दिवे उजळले होते, आणि वाऱ्याच्या झुळुकीसोबत रातराणीचा सुगंध येत होता.
राजाने ताऱ्यांनी भरलेल्या आकाशाकडे वर पाहिले, आणि मग अंधारात दूरवर पसरलेल्या बंगालच्या विशाल हिरव्या भूमीकडे खाली पाहिले.
त्यांच्या डोक्यात एक खेळकर कल्पना आली. दुसऱ्या दिवशी सकाळी त्यांनी आपल्या सगळ्या विद्वानांना एकत्र बोलावले.
ते आपल्या सगळ्यात छान रेशमी शाली पांघरून, पोथ्या आणि पुस्तके घेऊन आले, आणि मोठ्या सभागृहात नीट रांगेत बसले. गोपालही आले, थोडे उशिरा, अजूनही एक मिठाई चघळत, आणि एका कोपऱ्यात आरामात बसले.
महाराजांनी हसू लपवले. ते खरे तर कोणावरही रागावलेले नव्हते. ज्याला काही उत्तरच नाही असे वाटते, अशा प्रश्नाचे उत्तर कोण देऊ शकतो, एवढेच त्यांना पाहायचे होते.
"ज्ञानी जनहो," ते म्हणाले, "माझे तुम्हाला दोन प्रश्न आहेत. पहिला: पृथ्वीचा मध्यबिंदू कुठे आहे? आणि दुसरा: आकाशात किती तारे आहेत?"
विद्वानांनी एकमेकांकडे पाहिले. त्यांनी आपली जाड पुस्तके उघडली आणि पाने उलटली. ते कुजबुजले, डोके खाजवले, आणि हळू आवाजात वाद घालू लागले.
"महाराज," शेवटी एक जण म्हणाला, "पृथ्वी फार मोठी आहे. आजवर कोणीही तिला एका टोकापासून दुसऱ्या टोकापर्यंत मोजलेले नाही."
"आणि तारे," दुसरा म्हणाला, "इतके आहेत की कोणीही ते मोजू शकणार नाही, शंभर जन्म घेतले तरी."
महाराजांनी उसासा टाकला. "म्हणजे तुमच्यापैकी कोणालाच माहीत नाही?" मग ते छोटेसे हसू घेऊन गोपाल बसले होते त्या कोपऱ्याकडे वळले. "गोपाल, तुझे काय म्हणणे आहे?"
गोपाल आपल्या काठीवर टेकत हळूच उठले. "महाराज, हे तर सोपे प्रश्न आहेत. माझ्यासोबत बागेत चला, मी तुम्हाला दोन्ही उत्तरे दाखवतो."
उत्सुक होऊन सगळा दरबार त्यांच्यामागे बाहेर गेला. गोपाल मऊ गवतावरून चालले, त्यांनी नीट इकडेतिकडे पाहिले, आणि एका जागी थांबले.
मग त्यांनी आपली काठी जमिनीत घट्ट रोवली. "इथे, महाराज," ते म्हणाले. "हाच पृथ्वीचा अगदी नेमका मध्यबिंदू आहे."
महाराजांनी भुवया उंचावल्या. "इथेच, माझ्या बागेत? तुला एवढी खात्री कशी?"
गोपालने नम्रपणे वाकून नमस्कार केला. "महाराजांचा माझ्यावर विश्वास नसेल, तर आपण खुशाल प्रत्येक दिशेने पृथ्वी मोजून पाहावी. मी चुकलो असे आढळले, तर मी आनंदाने कोणताही दंड भरेन."
विद्वान खो खो हसू लागले, आणि महाराज सगळ्यात मोठ्याने हसले. अर्थातच, गोपाल चुकले हे सिद्ध करण्यासाठी संपूर्ण पृथ्वी कोणीच मोजू शकत नव्हते.
"बरं," राजा म्हणाले. "आणि तारे?"
गोपालने टाळी वाजवली, आणि एक मेंढपाळ मुलगा एक गुबगुबीत, लोकरीची मेंढी बागेत घेऊन आला. गोपालने तिच्या मऊ पाठीवर थोपटले.
"महाराज, या मेंढीच्या अंगावर जितके केस आहेत, आकाशात अगदी तितकेच तारे आहेत. हवे तर आपण स्वतः मोजून पाहावेत."
राजाने मेंढीची जाड, कुरळी लोकर पाहिली, तिचे असंख्य मऊ केस पाहिले, आणि डोळ्यांत पाणी येईपर्यंत ते हसले.
"गोपाल," ते म्हणाले, "काही प्रश्नांना उत्तरच नसते, आणि शहाणा माणूस जाणतो की कधी त्यांना हसून उत्तर द्यायचे."
त्यांनी गोपालला एक सुंदर नवी शाल आणि गोड रसगुल्ल्यांचा एक वाडगा दिला. आणि त्या रात्री महाराज पुन्हा आपल्या गच्चीवर बसून ताऱ्यांकडे पाहत राहिले, आता ते मोजण्याची गरज नव्हती, फक्त त्यांचा आनंद घ्यायचा होता.
बाळा, जग मोजता येणार नाहीत इतक्या मोठ्या आश्चर्यांनी भरलेले आहे. तुला ती सगळी मोजायची गरज नाही; तुला फक्त वर पाहायचे आहे, आणि हसायचे आहे.
लोककथा मधील आणखी
बाळासोबत विचार करा
महाराजांनी तारे मोजणे थांबवले, तसे तुमच्या कोणत्या काळज्या तुम्ही आज रात्री बाजूला ठेवू शकता?
संकल्प: मला आजच प्रत्येक उत्तराची गरज नाही; मी हलक्या, हसऱ्या मनाने अज्ञाताला सामोरी जाऊ शकते.
आशीर्वाद: तुझे आयुष्य हास्याने भरलेले असो, आणि तू नेहमी आश्चर्याने ताऱ्यांकडे पाहावेस.
पात्रे
- गोपाल भार
- — चपळ, विनोदी बुद्धीचा एक हसरा विदूषक.
- महाराज कृष्णचंद्र
- — चांगली कोडी आवडणारे एक आनंदी राजे.
बोध
आनंदी, हुशार मन अशक्य प्रश्नांनाही उत्तर देऊ शकते.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
माझ्या बाळा, तुझे दिवस हास्याने आणि हुशार कल्पनांनी भरलेले असोत.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
राजाने आपल्या दरबाराला कोणते प्रश्न विचारले?
स्रोत: गोपाल भार यांची बंगाली लोकपरंपरा (नदियाचे महाराज कृष्णचंद्र यांचा दरबार)
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गायत्री मंत्र जप करून पाहा आणि गर्भावस्था आहार तक्ता वाचा.
संबंधित गोष्टी
- गुरूंनी दिलेले दोन प्रवास · दिवस 218
तेच मूल्य
महाभारत परंपरेशी जोडलेली ही लोकप्रिय बोधकथा सांगते की आपण स्वतःत जे वाहतो, तेच आपल्याला इतरांमध्ये सापडतं. ती पालकांना आपण कोणत्या नजरेनं जगाकडे पाहतो हे लक्षात घ्यायला सुचवते. आईच्या शांत मनावरचं संशोधन सुचवतं की अधिक प्रेमळ, उदार दृष्टिकोन जोपासल्यानं रोजचा ताण हलका होऊ शकतो.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
गोपाल भार आणि पृथ्वीचा मध्यबिंदू ही गोष्ट काय शिकवते?
गोपाल भार आठवण करून देतात की प्रत्येक प्रश्नाला जड, गंभीर उत्तराची गरज नसते; विनोद आणि हलकेपणा हेही एक प्रकारचे शहाणपण आहे. ही कथा मोजता न येणाऱ्या विशाल जगाबद्दल आश्चर्य वाटायला बोलावते.