Folk Tale · दिवस 245 · आठवडा 35
दोन पोपट भाऊ
एका वादळी दिवशी दोन पोपट भाऊ वेगवेगळ्या घरी उडून जातात. एक राकट शब्द ऐकत वाढतो, दुसरा ऋषींच्या आश्रमात हळुवार शब्द ऐकत.
गोष्टीचे तात्पर्य: आपण ऐकतो ते शब्द आपल्याला घडवतात.
या गोष्टीत
- पात्रे
- आश्रमातला पोपट, त्याचा भाऊ पोपट, ऋषी, तरुण राजा
- मूळ ग्रंथ
- चांगल्या संगतीबद्दलची (सत्संग) भारतीय लोककथा, मौखिक परंपरा
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 245 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 35 · ७ पैकी दिवस 7
- तिमाही
- तिमाही 3
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 35: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- दोन पोपट भाऊ
- मंत्र
- गायत्री मंत्र
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
अनेक प्रादेशिक संग्रहांत सांगितली जाणारी दोन पोपट भावांची ही जुनी भारतीय गोष्ट मानते की आपली संगत आणि आपण ऐकतो ते शब्द आपल्याला घडवतात. गर्भसंस्कार परंपरा मानते की घरातले रोजचे शब्द जन्माआधीही महत्त्वाचे असतात. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवते की घरातले दयाळू, हळुवार बोलणे सगळ्यांचाच ताण कमी करू शकते.
जे आपण रोज ऐकतो, ते आपण बोलू लागतो. जे आपण रोज बोलतो, ते आपण होऊ लागतो.
सावरीच्या एका उंच झाडावरच्या घरट्यातून दोन पोपटाची पिल्ले डोकावत होती. ते भाऊ होते, एकाच वेळी अंड्यातून आलेले, तीच हिरवी पिसे आणि तीच बाकदार लाल चोच. त्यांची आई अन्न शोधायला उडून गेली होती.
एका वादळी दुपारी वाऱ्याच्या एका मोठ्या झोताने झाड हलले. घरटे कलले, आणि दोन्ही छोटे पोपट खाली घरंगळले. त्यांना अजून उडता येत नव्हते. वाऱ्याने त्यांना धरले आणि वेगवेगळ्या दिशांना नेले.
पहिला भाऊ एका रस्त्याजवळच्या दाट, काटेरी झुडपात पडला. तिथे दरोडेखोरांच्या एका टोळीचा अड्डा होता. दरोडेखोरांना ते छोटे पिल्लू सापडले आणि ते हसले. "पोपट! आपण याला ठेवूया. हा आपला पहारेकरी होईल." त्यांनी त्याला पिंजऱ्यात ठेवले आणि खायला दिले, आणि तो दिवसभर त्यांचेच बोलणे ऐकत मोठा झाला.
दुसरा भाऊ आणखी दूर, एका ओढ्यावरून तरंगत गेला आणि एका छोट्याशा आश्रमाच्या बागेत हळुवार उतरला, जिथे एक प्रेमळ म्हातारे ऋषी आपल्या शिष्यांसोबत राहत होते. ऋषींनी ते इवलेसे पिल्लू उचलले आणि आपल्या हातांत उबवले. "स्वागत आहे, बाळा," ते म्हणाले. त्यांनी दाराजवळ त्याच्यासाठी एक छोटी दांडी लावली, आणि तो दिवसभर ऋषींचे आणि शिष्यांचे बोलणे ऐकत मोठा झाला.
वर्षे गेली. दोन्ही पोपट सुंदर, चमकदार हिरवे पक्षी झाले, आणि दोघेही बोलायला शिकले.
एक दिवस एक तरुण राजा शिकारीला निघाला होता. तो एका हरणामागे वेगाने घोडा दौडवत गेला आणि आपल्या माणसांपासून दूर झाला. दुपारपर्यंत तो वाट चुकला होता, उकाड्याने हैराण आणि खूप तहानलेला. त्याचा घोडा एका अरुंद पायवाटेवरून अडखळत एका अंधाऱ्या झुडपाजवळ आला.
झाडावर टांगलेल्या एका पिंजऱ्यातून एक कर्कश आवाज किंचाळला:
"पकडा त्याला! पकडा त्याला! घोडा धरा! दागिने घ्या! लवकर, लवकर!"
राजाने घाबरून लगाम खेचला. त्याने आजूबाजूला पाहिले. तिथे कोणी लपले होते का? त्याने लगेच घोडा वळवला आणि जितक्या वेगाने जमेल तितक्या वेगाने दौडत निघून गेला.
पायवाट एका ओढ्यापर्यंत उतरेपर्यंत तो घोडा दौडवत राहिला. पलीकडे पानांच्या एका झोपडीसह एक छोटी बाग होती, आणि दाराभोवती फुले उगवली होती.
दाराजवळच्या दांडीवरून एक वेगळाच आवाज आला, स्वच्छ आणि प्रेमळ:
"स्वागत आहे, प्रवासी! या, आत या. कृपा करून सावलीत विश्रांती घ्या. पाहुण्यांसाठी पाणी आणा! थोडी फळे आणा. ते थकले आहेत का? त्यांना बसू द्या."
राजा थांबला. तो एक पोपट होता! तो अगदी पहिल्यासारखाच दिसत होता: तीच हिरवी पिसे, तीच लाल चोच.
म्हातारे ऋषी पितळेच्या लोट्यात थंड पाणी घेऊन हसत बाहेर आले. त्यांच्या शिष्यांनी एक चटई, काही केळी आणि काही गोड बोरे आणली. राजाने तोंड धुतले, पाणी प्यायले, खाल्ले, आणि त्याला पुन्हा ताजेतवाने वाटले.
"महाराज," तो म्हणाला, "आज एक विचित्र गोष्ट घडली. रस्त्याजवळ मला एक पोपट भेटला जो ओरडला, 'पकडा त्याला, दागिने घ्या!' मी घाबरून दौडत निघून आलो. आणि इथे अगदी तसाच एक पोपट आहे, ज्याने माझे मुलासारखे स्वागत केले. दोन पक्षी इतके वेगळे कसे असू शकतात?"
ऋषींनी एका बोटाने पोपटाच्या डोक्यावरून हात फिरवला.
"ते भाऊ आहेत, महाराज," ते म्हणाले. "एकाच वादळी दिवशी ते एकाच घरट्यातून पडले. एक दरोडेखोरांमध्ये पडला. दुसरा इथे आला. प्रत्येकजण रोज जे शब्द ऐकत होता तेच बोलायला शिकला."
राजा बराच वेळ गप्प राहिला.
"म्हणजे मुलाभोवतीचे शब्द हेच मुलाचे स्वतःचे शब्द होतात," तो शेवटी म्हणाला.
"हो," ऋषी म्हणाले. "जे आपण रोज ऐकतो, ते आपण बोलू लागतो. जे आपण रोज बोलतो, ते आपण होऊ लागतो."
राजाने त्यांचे आभार मानले आणि तो घरी परतला. काही जण म्हणतात की त्याने दरोडेखोरांचे झुडूप मोकळे केले आणि पिंजऱ्यातल्या पोपटाला सोडवले, आणि ऋषींनी त्याला आपल्याजवळ घेतले. आश्रमाच्या बागेत हळूहळू, दिवसेंदिवस तो नवे शब्द शिकला.
आणि त्या छोट्या झोपडीच्या दारात दुसरा पोपट प्रत्येक थकलेल्या प्रवाशाला हाक मारत राहिला, "स्वागत आहे, स्वागत आहे! या, विश्रांती घ्या!"
बाळा, तू रोज आमच्याकडून ऐकशील ते शब्द तुझे शब्द होतील, म्हणून आम्ही ते काळजीपूर्वक निवडू.
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: लोक परंपरेतील कथा
या गोष्टीमागे
भारतभर आजी-आजोबा अनेक रूपांत सांगत असलेली, वेगवेगळे वाढलेल्या दोन पोपट भावांची ही कथा सत्संगाचे लोकचित्र आहे, म्हणजे आपली संगत आपल्याला घडवते ही कल्पना. तिची गंमत आरशासारखी आहे: अगदी सारखे दिसणारे दोन पक्षी, एक दरोडेखोरांच्या झुडपाजवळ राकट धमक्या किंचाळणारा, आणि दुसरा फुलांनी सजलेल्या आश्रमाच्या दारातून 'स्वागत आहे, प्रवासी!' अशी हाक मारणारा. ऋषींचे स्पष्टीकरण, 'जे आपण रोज ऐकतो, ते आपण बोलू लागतो; जे आपण रोज बोलतो, ते आपण होऊ लागतो', ही मनात राहणारी ओळ आहे. काही कथनांत पिंजऱ्यातला पोपट हळूहळू नवे शब्द शिकतो अशी भर असते. बाळ ऐकणार असलेल्या शब्दांचा विचार करणाऱ्या पालकांशी याहून थेट बोलणाऱ्या गोष्टी कमीच आहेत.
बाळासोबत विचार करा
लहानपणी तुम्ही कोणते शब्द सगळ्यात जास्त ऐकले? त्यातले कोणते पुढे द्यायचे आहेत, आणि कोणते मागे ठेवायचे आहेत?
संकल्प: माझे शब्द हळुवार आहेत. माझ्या बाळाला माझ्या आवाजात प्रेम ऐकू येते.
आशीर्वाद: आज तुमच्या घरातला प्रत्येक शब्द स्वागताचा असो.
पात्रे
- आश्रमातला पोपट
- — हळुवार, स्वागताचे शब्द शिकलेला पोपट.
- त्याचा भाऊ पोपट
- — राकट संगतीतून राकट शब्द शिकलेला पोपट.
- ऋषी
- — फरक समजावणारे प्रेमळ ऋषी.
- तरुण राजा
- — दोन्ही भावांना भेटणारा वाट चुकलेला प्रवासी.
बोध
आपण ऐकतो ते शब्द आपल्याला घडवतात.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
बाळा, मी तुझे जग हळुवार, प्रेमळ शब्दांनी भरून टाकीन, म्हणजे तू दयाळू होऊन मोठे होशील.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
दोन पोपट भाऊ इतके वेगळे का बोलत होते?
स्रोत: चांगल्या संगतीबद्दलची (सत्संग) भारतीय लोककथा, मौखिक परंपरा
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गायत्री मंत्र जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 35व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
संबंधित गोष्टी
- तेनाली रामन आणि मांजरीचे दूध · दिवस 82
अशीच गोष्ट
हुशारी आणि दयाळूपणा सोबत जातात हे दाखवण्यासाठी तेनाली रामनच्या गोष्टी दक्षिण भारतभर फार पूर्वीपासून सांगितल्या जातात. परंपरा मानते की मूल खरोखर कसे आहे हे पाहूनच त्याची उत्तम काळजी घेता येते, आणि आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सांगते की सगळे एकाच वेळी करण्याच्या प्रयत्नापेक्षा शांत, लक्षपूर्वक काळजी घेणे सोपे असते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
दोन पोपट भाऊ ही गोष्ट काय शिकवते?
अनेक प्रादेशिक संग्रहांत सांगितली जाणारी दोन पोपट भावांची ही जुनी भारतीय गोष्ट मानते की आपली संगत आणि आपण ऐकतो ते शब्द आपल्याला घडवतात. गर्भसंस्कार परंपरा मानते की घरातले रोजचे शब्द जन्माआधीही महत्त्वाचे असतात. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवते की घरातले दयाळू, हळुवार बोलणे सगळ्यांचाच ताण कमी करू…
दोन पोपट भाऊ गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 35 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.