Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Mahabharata · દિવસ 64 · અઠવાડિયું 10

યુધિષ્ઠિર અને સાચો જવાબ

ગુરુ દ્રોણ રાજકુમારોને બે લીટી શીખવે છે: ગુસ્સો ન કરો, હંમેશાં સાચું બોલો. ઘણા દિવસો સુધી યુધિષ્ઠિર પ્રામાણિકતાથી કહે છે કે તેણે હજી નથી શીખ્યો.

વાર્તાની શીખ: શબ્દો બોલવા સહેલા છે; તેમને જીવવામાં ધીરજ જોઈએ.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
યુધિષ્ઠિર, ગુરુ દ્રોણ
સ્રોત ગ્રંથ
મહાભારત
વાંચન સમય
5 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

દિવસ 64 એક નજરે

અઠવાડિયું
અઠવાડિયું 10 · 7 માંથી દિવસ 1
ત્રિમાસિક
ત્રિમાસિક 1
આ અઠવાડિયે બાળક
ભ્રૂણ (એમ્બ્રિયો) હવે ફીટસ બને છે. મહત્વનાં અંગો પોતાની જગ્યાએ છે અને કામ કરવા લાગે છે. અઠવાડિયું 10: બાળકનો વિકાસ

પરંપરા યુધિષ્ઠિરના પ્રામાણિક "હજી નહીં"ને મૂલ્યો બોલી જવાને બદલે જીવવાના પાઠ તરીકે જુએ છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે નવી વાતો, માતૃત્વ સહિત, શીખતી વખતે પોતાની સાથે ધીરજ રાખવાથી તણાવ અને પોતાની જાતની ટીકા ઘટી શકે છે.

તારા ભાઈઓએ શબ્દો શીખ્યા. તું પાઠ શીખી રહ્યો છે.

સવારનો તડકો મોટા લીમડાનાં પાંદડાં વચ્ચેથી સોનાના નાના સિક્કા જેવો પડતો હતો, અને હસ્તિનાપુરના નાના રાજકુમારો તેની નીચે ગોળ બેસીને પાઠની રાહ જોતા હતા.

આ તેમના ગુરુ દ્રોણની વનશાળા હતી. ડાળીઓ પર પંખીઓ કૂદતાં હતાં. હળવો પવન ભીની માટીની સુગંધ લાવતો હતો.

દ્રોણના હાથમાં તાડપત્રની પોથી હતી. "આજે આપણે નવો પાઠ શરૂ કરીએ છીએ," તેમણે કહ્યું. "ધ્યાનથી સાંભળો અને બરાબર શીખી લો."

તેમણે બે નાની લીટીઓ વાંચી. "ગુસ્સો ન કરો. હંમેશાં સાચું બોલો."

રાજકુમારોએ સાથે મળીને શબ્દો દોહરાવ્યા. પછી દ્રોણે કહ્યું, "કાલે હું તમને દરેકને પૂછીશ કે તમે આ પાઠ શીખ્યો કે નહીં."

બીજી સવારે છોકરાઓ ફરી ભેગા થયા, અને દ્રોણે એક પછી એકને બોલાવ્યા.

દુર્યોધન ઊભો થયો અને ઝડપથી લીટીઓ બોલી ગયો. "મેં શીખી લીધો, ગુરુદેવ." ભીમે પોતાના મોટા, ગાજતા અવાજે બોલી બતાવી. અર્જુને સ્પષ્ટ બોલીને પ્રણામ કર્યા. જોડિયા ભાઈઓ નકુલ અને સહદેવ એકબીજા સામે હસતાં હસતાં સાથે બોલ્યા.

પછી દ્રોણ સૌથી મોટા પાંડવ તરફ વળ્યા, એ શાંત છોકરો જેનું નામ યુધિષ્ઠિર હતું.

"અને તું, યુધિષ્ઠિર? તેં પાઠ શીખ્યો?"

યુધિષ્ઠિર ઊભો થયો. તેણે હાથ જોડ્યા. તેણે ઘણી વાર સુધી વિચાર્યું. પછી ધીમેથી કહ્યું, "ગુરુદેવ, મેં શરૂઆતના થોડા શબ્દો શીખ્યા છે. પણ આખો પાઠ હજી નથી શીખ્યો."

બીજા છોકરાઓએ એકબીજા સામે જોયું. કેટલાક ખિલખિલ હસી પડ્યા. પાઠ તો ફક્ત બે લીટીનો હતો. સૌથી નાનું બાળક પણ એક શ્વાસમાં બોલી દે.

દ્રોણે ભ્રમર ઊંચી કરી. "તો આજે શીખી લે," તેમણે કહ્યું, "અને કાલે મને કહેજે."

બીજે દિવસે દ્રોણે ફરી પૂછ્યું. યુધિષ્ઠિર ઊભો થયો, હાથ જોડ્યા, અને એ જ જવાબ આપ્યો. "હું હજી શીખી રહ્યો છું, ગુરુદેવ."

એક દિવસ ગયો, પછી બીજો, પછી આખું અઠવાડિયું. રોજ સવારે ગુરુ પૂછતા. રોજ સવારે યુધિષ્ઠિર પ્રામાણિકતાથી જવાબ આપતો. "હજી નહીં."

આખરે એક સવારે દ્રોણની ધીરજ ખૂટી ગઈ. તેમનો અવાજ કડક હતો. "યુધિષ્ઠિર! તારા ભાઈઓએ આ એક સાંજમાં શીખી લીધું. બે નાની લીટીઓ! તું કેમ નથી શીખી શકતો?"

જંગલ એકદમ શાંત થઈ ગયું. પંખીઓ પણ જાણે ગાવાનું ભૂલી ગયાં. યુધિષ્ઠિર શું કરશે તે જોવા રાજકુમારોએ શ્વાસ રોકી રાખ્યો.

યુધિષ્ઠિરે ભવાં ન ચડાવ્યાં. તેણે સામે જવાબ ન આપ્યો. તેનો ચહેરો શાંત અને પ્રેમાળ રહ્યો. તેણે કોમળ આંખોથી ગુરુ સામે જોયું, અને પછી ધીમે ધીમે સ્મિત કર્યું.

"ગુરુદેવ," તેણે કહ્યું, "હવે મને લાગે છે કે મેં પહેલી લીટી શીખી લીધી છે."

દ્રોણે આંખ પટપટાવી. "તારો મતલબ શું છે?"

"પાઠ કહે છે, ગુસ્સો ન કરો," યુધિષ્ઠિરે સમજાવ્યું. "ઘણા દિવસો સુધી મેં એ લીટી મારા દિલમાં રાખવાની કોશિશ કરી. પણ કોઈ મારી સાથે કડક બોલે નહીં ત્યાં સુધી મને ખબર ન પડે કે ખરેખર મેં શીખી છે કે નહીં. હમણાં તમે મારી સાથે કડક બોલ્યા, અને મને જરાય ગુસ્સો ન આવ્યો. ફક્ત મારા ગુરુ માટે પ્રેમ જ આવ્યો. એટલે આજે મને લાગે છે કે મેં પહેલી લીટી શીખી લીધી છે."

તે થોડું અટક્યો. "બીજી લીટી, હંમેશાં સાચું બોલો, તેનો હું હજી અભ્યાસ કરું છું. એટલે જ હું કહી ન શક્યો કે મેં શીખી લીધી. જો સાચું થયા પહેલાં હું હા કહી દેત, તો તમે આપેલો પાઠ જ તોડી નાખત."

ઘણી વાર સુધી દ્રોણ કંઈ ન બોલ્યા. પછી તેમનો કડક ચહેરો તડકામાં પીગળતા બરફની જેમ નરમ થઈ ગયો. તેમણે તાડપત્રની પોથી નીચે મૂકી અને છોકરાના માથા પર હાથ મૂક્યો.

"મારા દીકરા," તેમણે કહ્યું, "તારા ભાઈઓએ શબ્દો શીખ્યા. તું પાઠ શીખી રહ્યો છે. એ બંને જુદી વાત છે. તું એ રીતે શીખી રહ્યો છે જે રીતે શીખવું જોઈએ, તારા આખા જીવનથી."

તેઓ બીજા રાજકુમારો તરફ વળ્યા. "આ સવાર યાદ રાખજો," તેમણે કહ્યું. "શબ્દો બોલવા સહેલા છે. તેમને જીવવામાં ધીરજ જોઈએ. સાચું હૃદય હોશિયાર દેખાવાની ઉતાવળ નથી કરતું."

હવે રાજકુમારો શાંત હતા. સૌથી વધુ હસનાર ભીમે માથું ખંજવાળ્યું અને મોટા ભાઈ સામે શરમાતાં હસ્યો. અર્જુને ધીમે ધીમે માથું હલાવ્યું, જાણે એ પળને ભાથામાં તીરની જેમ સાચવી રહ્યો હોય.

એ સાંજે, વૃક્ષો પાછળ સૂરજ આથમતો હતો ત્યારે, યુધિષ્ઠિર નદી કિનારે બેસીને પાણી જોતો હતો. પાણી દોડતું નહોતું. અટકતું પણ નહોતું. બસ સ્થિર અને નિર્મળ, વહેતું રહેતું હતું.

તેણે ફરી એક વાર, ખૂબ ધીમેથી, પોતાની જાતને પાઠ કહ્યો. "ગુસ્સો ન કરો. હંમેશાં સાચું બોલો."

અને નદીએ જાણે તેના ધીમા, વહેતા અવાજમાં જવાબ આપ્યો: ધીમે, સ્થિરતાથી, સાચે.

ઘણાં વર્ષો પછી યુધિષ્ઠિર આખા દેશમાં ધર્મરાજ તરીકે ઓળખાયા, સત્યને ચાહનારા રાજા. પણ એ બધું અહીંથી શરૂ થયું, લીમડાના ઝાડ નીચે, એક એવા છોકરાથી જેનામાં "હજી નહીં" કહેવાની હિંમત હતી.

કોઈ ઉતાવળ નથી, મારા નાનકડા; આપણે સાચા પાઠ સાથે મળીને, ધીમે ધીમે અને સાચે શીખીશું.

આગળની વાર્તા વાંચો →ગુરુની બે યાત્રાઓ

મહાભારત માંથી વધુ

3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: મહાભારત · પરંપરાગત પુનઃકથન

આ વાર્તા પાછળ

મહાભારતની આસપાસ કહેવાતી પરંપરાગત લોકકથા તરીકે, યુધિષ્ઠિર અને બે લીટીના પાઠની આ વાર્તા ભારતના વર્ગખંડોમાં અને દાદા-દાદીની વાર્તાઓમાં ખૂબ પ્રિય છે. સૌથી મોટા પાંડવ ધર્મરાજ, સત્યને સમર્પિત રાજા, કેમ કહેવાયા તે સમજાવવા માટે ઘણી વાર આ કહેવાય છે. તેની ખાસિયત તેનો અચરજભર્યો વળાંક છે: "હજી નહીં" કહેતો ધીમો છોકરો જ ખરેખર શીખે છે, અને ગુરુ કડક બોલતાં જ ગુસ્સાને બદલે પ્રેમથી જવાબ આપીને તે સાબિત કરે છે. દ્રોણની વાત, કે શબ્દો બોલવા સહેલા છે પણ તેમને જીવવામાં ધીરજ જોઈએ, આ કથાનું હૃદય છે. અપેક્ષિત માતા માટે આ પ્રામાણિક, ઉતાવળ વગરના વિકાસ પર કોમળ ચિંતન છે.

બાળક સાથે વિચારો

મારા જીવનમાં હું કયો પાઠ ધીમે ધીમે શીખી રહી છું, અને શું હું એ માટે મારી જાત સાથે કોમળ રહી શકું?

સંકલ્પ: મને ધીમે અને પ્રામાણિકપણે વધવાની છૂટ છે, અને હું દરેક દિવસને શાંત હૃદયથી મળું છું.

આશીર્વાદ: સત્ય તમારા હૃદયને માર્ગ બતાવે અને તમારી યાત્રામાં શાંતિ લાવે.

પાત્રો

યુધિષ્ઠિર
— એક સાચો રાજકુમાર જે પાઠ ફક્ત બોલતો નથી, જીવે છે.
ગુરુ દ્રોણ
— એક ગુરુ જે સમજે છે કે સાચું શીખવું એટલે શું.

બોધ

શબ્દો બોલવા સહેલા છે; તેમને જીવવામાં ધીરજ જોઈએ.

તમારા બાળકને શું કહેવું

મારા નાનકડા, તું હંમેશાં સાચો રહેજે, ભલે તેમાં થોડો વધારે સમય લાગે.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

યુધિષ્ઠિર વારંવાર "હજી નહીં" કેમ કહેતો રહ્યો?

સ્રોત: મહાભારત સાથે જોડાયેલી પરંપરાગત લોકકથા

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા ગાયત્રી મંત્રનો જાપ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 10મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.

સંબંધિત વાર્તાઓ

  • અંધારામાં અભ્યાસ કરતો અર્જુન

    મળતી આવતી વાર્તા

    અર્જુન બતાવે છે કે ધીરજ અને સતત અભ્યાસ નાના પાઠોને મોટી કુશળતામાં ફેરવે છે. તમારું બાળક પણ દરરોજ નાનાં નાનાં પગલાંમાં શીખી અને વિકસી રહ્યું છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

યુધિષ્ઠિર અને સાચો જવાબ વાર્તા શું શીખવે છે?

પરંપરા યુધિષ્ઠિરના પ્રામાણિક "હજી નહીં"ને મૂલ્યો બોલી જવાને બદલે જીવવાના પાઠ તરીકે જુએ છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે નવી વાતો, માતૃત્વ સહિત, શીખતી વખતે પોતાની સાથે ધીરજ રાખવાથી તણાવ અને પોતાની જાતની ટીકા ઘટી શકે છે.

યુધિષ્ઠિર અને સાચો જવાબ ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?

આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 10 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો