Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Mahabharata · દિવસ 239 · અઠવાડિયું 35

અર્જુન અને બાણનો પુલ

રામેશ્વરમમાં અર્જુન બડાઈ મારે છે કે તે રામનો પુલ બાણથી બનાવી શકે. એક વૃદ્ધ વાંદરો એક પગથી તેનો બાણનો પુલ વારંવાર ડુબાડી દે છે.

વાર્તાની શીખ: સાચી શક્તિ નમ્ર હોય છે અને જાણે છે કે તેને બીજાની મદદ મળે છે.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
અર્જુન, હનુમાન, કૃષ્ણ
સ્રોત ગ્રંથ
મહાભારત
વાંચન સમય
4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

દિવસ 239 એક નજરે

અઠવાડિયું
અઠવાડિયું 35 · 7 માંથી દિવસ 1
ત્રિમાસિક
ત્રિમાસિક 3
આ અઠવાડિયે બાળક
કિડની પૂરી વિકસી ગઈ છે. જગ્યા ઓછી છે, એટલે હલનચલન હવે પડખું ફરવા અને ખેંચાણ જેવી લાગે છે. અઠવાડિયું 35: બાળકનો વિકાસ

દક્ષિણ ભારતની આ પ્રિય લોકકથા સમજાવે છે કે હનુમાન અર્જુનની ધજા પર કેમ બિરાજે છે, અને પરંપરા તેને એવો પાઠ માને છે કે કૃપાની હાજરીમાં અભિમાન ઓગળી જાય છે. તે માતા-પિતાને યાદ અપાવે છે કે કોઈ એકલું પરિવાર નથી ઉપાડતું. માતાની શાંતિ વિશેનાં સંશોધન સૂચવે છે કે ગર્ભાવસ્થામાં મદદ સ્વીકારવી સુખાકારી માટે સારી છે.

પણ તમારામાંથી કોઈએ એકલાએ એ પુલ ટકાવ્યો નહોતો.

ભારતના દક્ષિણ છેડે, રામેશ્વરમની રેતી પર મોજાં આવતાં હતાં. રાજકુમાર અર્જુન ખભે પોતાનું મહાન ધનુષ્ય ગાંડીવ લઈને કિનારે ઊભા હતા, અને સમુદ્ર પાર લંકા તરફ જોતા હતા.

તેઓ અહીં એક લાંબી તીર્થયાત્રાએ આવ્યા હતા. લોકો કહેતા કે આ એ જ જગ્યા હતી જ્યાં રામની વાંદરા અને રીંછની સેનાએ સમુદ્ર પર પથ્થરોનો પુલ બાંધ્યો હતો.

"પથ્થર!" અર્જુને વિચાર્યું. "રામ તો સૌથી મહાન ધનુર્ધર હતા. તેમણે બસ બાણનો પુલ કેમ ન બનાવ્યો? એ તો કેટલું જલદી થઈ જાત."

તેમને ખબર નહોતી કે તેઓ આ મોટેથી બોલી ગયા હતા.

"બાણનો પુલ?" પાછળથી એક કર્કશ અવાજ આવ્યો.

અર્જુને પાછળ ફરીને જોયું. એક ખડક પર એક વૃદ્ધ ભૂખરો વાંદરો બેઠો હતો, પાતળો અને કરચલીવાળો, દયાળુ, ચતુર આંખોવાળો.

"હા," અર્જુને કહ્યું. "મારા જેવો ધનુર્ધર એક કલાકમાં એવો પુલ બનાવી શકે."

વૃદ્ધ વાંદરાએ પોતાની દાઢી ખંજવાળી. "પણ રામની સેનામાં ઘણા મોટા વાંદરા હતા. કેટલાક તો ટેકરી જેવા મોટા. બાણનો પુલ તો તેમાંના એકના ભારથી પણ ડૂબી જાય."

અર્જુનને અભિમાનનો થોડો ચટકો લાગ્યો. "મેં બનાવેલો પુલ નહીં. બતાવું?"

"જરૂર," વાંદરાએ નમ્રતાથી કહ્યું. "અને જો તે મારો ભાર ઝીલે, તો હું પવન અને આકાશ સામે તમારી કુશળતાનાં વખાણ કરીશ. પણ જો ન ઝીલે તો..." તે હસ્યો. "તો જોઈશું."

અર્જુને ભાથામાંથી એક પછી એક બાણ કાઢ્યાં. એક ઊડ્યું, પછી બીજું, પછી ત્રીજું. તેઓ સમુદ્રની એક સાંકડી ખાડી પર એકબીજામાં ભરાઈ ગયાં, અને દાંડીઓ અને પીંછાંની એક જાળી બની. જલદી જ પાણી પર એક સુંદર પુલ ફેલાઈ ગયો, બપોરના તડકામાં ચમકતો.

"લો," અર્જુને કહ્યું. "આખી સેના માટે પૂરતો મજબૂત."

વૃદ્ધ વાંદરો પોતાના ખડક પરથી નીચે ઊતર્યો. તે ધીમે ધીમે પુલના છેડે ગયો અને તેના પર પોતાનો એક ઘસાયેલો પગ મૂક્યો.

પુલ મોટા અવાજે તૂટ્યો નહીં. તે બસ એક નિસાસો નાખીને ડૂબી ગયો, અને બાણ લાકડીઓના ઢગલાની જેમ મોજાં પર તરતાં ચાલ્યાં ગયાં.

અર્જુન તાકી રહ્યા. તેમણે ફરીથી પુલ બનાવ્યો, આ વખતે વધુ મજબૂત, બમણાં બાણથી. વૃદ્ધ વાંદરાએ તેના પર એક પગ મૂક્યો. પુલ ફરીથી ડૂબી ગયો.

ત્રીજી વાર અર્જુને તે બનાવ્યો, હવે તેમનો ચહેરો લાલ થઈ ગયો હતો. ત્રીજી વાર તે ડૂબી ગયો.

ત્યારે રેતી પર એક નાનો બ્રાહ્મણ છોકરો ચાલતો આવ્યો, શ્યામ વર્ણનો અને હસતો, આંખમાં નાનકડી ચમક સાથે. "અહીં શું થઈ રહ્યું છે?" તેણે પૂછ્યું.

બંનેએ તેને વાત કહી. છોકરાએ ધ્યાનથી સાંભળ્યું. "પરીક્ષા માટે ન્યાયી ન્યાયાધીશ જોઈએ," તેણે કહ્યું. "મને જોવા દો. અર્જુન, વધુ એક વાર બનાવો. હું વચ્ચે નીચે બેસીશ."

અર્જુને છેલ્લી વાર પુલ બનાવ્યો. છોકરો તેની નીચે પાણીમાં, બાણને પીઠ ટેકવીને બેઠો. વૃદ્ધ વાંદરો તેના પર ચડ્યો, પછી કૂદ્યો, પછી પૂરા જોરથી પગ પછાડ્યો. આ વખતે પુલ મજબૂત રીતે ટકી રહ્યો.

વાંદરાએ નીચે છોકરા સામે જોયું, અને તેની આંખો પહોળી થઈ ગઈ. અર્જુને પણ નીચે જોયું. એક ક્ષણ માટે છોકરો જરાય છોકરા જેવો ન લાગ્યો. તે કૃષ્ણ જેવો લાગ્યો, અર્જુનના સૌથી વહાલા મિત્ર. અને વૃદ્ધ વાંદરો પણ વૃદ્ધ વાંદરા જેવો ન લાગ્યો. તેની આસપાસ હળવો સોનેરી પ્રકાશ ચમકતો હતો. એ હનુમાન હતા.

અર્જુન ભીની રેતી પર ઘૂંટણિયે પડ્યા. "મને માફ કરો, હનુમાન," તેમણે કહ્યું. "જે વાતો હું સમજતો નહોતો તેના વિશે મેં અભિમાનથી વાત કરી."

હનુમાને તેમને ઊભા કર્યા. "અને મેં પણ જરૂર કરતાં વધુ તમારી પરીક્ષા લીધી," તેમણે હસીને કહ્યું. "આજે આપણે બંને થોડા અભિમાની હતા, ભાઈ."

કૃષ્ણ હસ્યા અને પાણીમાંથી બહાર આવ્યા. "અર્જુન, તારી કુશળતા સાચી છે. હનુમાન, તમારી શક્તિ સાચી છે. પણ તમારામાંથી કોઈએ એકલાએ એ પુલ ટકાવ્યો નહોતો."

હનુમાને અર્જુનના ખભે હાથ મૂક્યો. "જ્યારે એક દિવસ તમારું મહાન યુદ્ધ આવશે," તેમણે કહ્યું, "ત્યારે હું તમારી સાથે હોઈશ. હું તમારા રથની ધજા પર બેસીશ."

અને એમ જ થયું. મહાભારતના યુદ્ધમાં અર્જુનના રથની ધજા પર હનુમાનનું ચિત્ર હતું, અને અર્જુન કપિધ્વજ કહેવાયા, જેમની ધજા પર વાંદરો છે.

એ સાંજે ત્રણે સાથે ખડકો પર બેઠા. સમુદ્ર પર સૂરજ લાલ થઈને આથમ્યો, અને છેલ્લાં બાણ દૂર મોજાં પર ઉપર-નીચે ડોલતાં રહ્યાં.

મારા નાનકડા, સૌથી શક્તિશાળી લોકોને પણ વસ્તુઓ ટકાવવા માટે મદદની જરૂર પડે છે, અને અમે હંમેશાં તારા પુલની નીચે હોઈશું.

આગળની વાર્તા વાંચો →દ્રૌપદીનું કરવા ચોથનું વ્રત

મહાભારત માંથી વધુ

3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 4–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: મહાભારત · પરંપરાગત પુનઃકથન

આ વાર્તા પાછળ

રામેશ્વરમના કિનારે બનતી, મહાભારત પરંપરાની આ લોકકથા બે જુદાં મહાકાવ્યોના બે મહાન વીરોને સામસામે લાવે છે: પોતાની ધનુર્વિદ્યા પર અભિમાન કરતા અર્જુન, અને એક વૃદ્ધ ભૂખરો વાંદરો જે હનુમાન નીકળે છે. તે ઘણી વાર એ સમજાવવા કહેવાય છે કે અર્જુનના રથ પર વાંદરાની ધજા કેમ ફરકે છે, જેનાથી તેમને કપિધ્વજ નામ મળ્યું. જે કથાઓમાં એક પક્ષ બસ જીતી જાય તેનાથી જુદું, અહીં બંને વીરો થોડું અભિમાન સ્વીકારે છે, અને પુલ ત્યારે જ ટકે છે જ્યારે છોકરાના વેશમાં કૃષ્ણ નીચેથી ચૂપચાપ ટેકો આપે છે. ભાવિ માતા-પિતા માટે તે દરેક પ્રયત્ન નીચેના અદૃશ્ય ટેકાનું હૂંફાળું ચિત્ર છે.

રામેશ્વરમની પૃષ્ઠભૂમિ આ કથાને રામનાથસ્વામી મંદિર સાથે જોડે છે — બાર જ્યોતિર્લિંગોમાંનું એક, જે પોતાના લાંબા સ્તંભોવાળા પરસાળો અને બાવીસ પવિત્ર કૂવાઓ માટે જાણીતું છે — અને અગ્નિ તીર્થમ સાથે, એ કાંઠો જ્યાં યાત્રાળુઓ મંદિરમાં જતાં પહેલાં સ્નાન કરે છે. લોક પરંપરા કહે છે કે આ મુલાકાતને કારણે જ અર્જુનના રથ પર હનુમાનનો ધ્વજ, કપિધ્વજ, ફરકતો — એ ધ્વજ જેનું વર્ણન મહાભારત પોતે કરે છે. તમિલ અને તેલુગુ મૌખિક કથાઓ ઘણી વાર ઉમેરે છે કે કૃષ્ણ વેશ બદલીને આવ્યા જેથી આ મૈત્રીભરી હરીફાઈ ઉકેલે અને બંને વીરોને થોડી નમ્રતા શીખવે. ભાવિ માતા માટે આ વાર્તા રમતાં રમતાં યાદ અપાવે છે કે સાચી શક્તિ નમ્ર હોય છે, અને સૌથી મોટા વીરો પણ શીખતા રહે છે.

બાળક સાથે વિચારો

તમારા જીવનમાં તમે ક્યાં બધું એકલાં ટકાવવાનો પ્રયત્ન કરો છો? તમે કોને મદદ માટે બોલાવી શકો?

સંકલ્પ: મારે બધું એકલાં ઉપાડવાની જરૂર નથી. હું મદદ માંગી શકું છું.

આશીર્વાદ: તમારા પુલની નીચે હંમેશાં પ્રેમાળ હાથ હોય, અને તમે તેમને ખુશીથી સ્વીકારો.

પાત્રો

અર્જુન
— એક મહાન ધનુર્ધર જે શીખે છે કે અભિમાન ભારે હોય છે.
હનુમાન
— વૃદ્ધ ભૂખરો વાંદરો જે હસતાં હસતાં શીખવે છે.
કૃષ્ણ
— નાનો છોકરો જે ચૂપચાપ બધું સાચવી રાખે છે.

બોધ

સાચી શક્તિ નમ્ર હોય છે અને જાણે છે કે તેને બીજાની મદદ મળે છે.

તમારા બાળકને શું કહેવું

મારા નાનકડા, તું અર્જુન જેવો કુશળ અને હનુમાન જેવો નમ્ર બને.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

ખરેખર કોણે પુલને ડૂબતો અટકાવ્યો?

સ્રોત: મહાભારત પરંપરાની લોકકથા (રામેશ્વરમની દંતકથા)

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા ગાયત્રી મંત્રનો જાપ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 35મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.

સંબંધિત વાર્તાઓ

  • અર્જુન અને શાંત સરોવર · દિવસ 59

    મળતી આવતી વાર્તા

    ભારતીય પરંપરાએ લાંબા સમયથી શાંત મનને સ્થિર પાણી સાથે સરખાવ્યું છે, અને ગુરુઓ સદીઓથી આ છબીનો ઉપયોગ કરતા આવ્યા છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે ધીમો શ્વાસ અને વિચારોને જબરદસ્તીથી દૂર કરવાને બદલે ઠરવા દેવાથી ગર્ભાવસ્થામાં ચિંતા હળવી થઈ શકે છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

અર્જુન અને બાણનો પુલ વાર્તા શું શીખવે છે?

દક્ષિણ ભારતની આ પ્રિય લોકકથા સમજાવે છે કે હનુમાન અર્જુનની ધજા પર કેમ બિરાજે છે, અને પરંપરા તેને એવો પાઠ માને છે કે કૃપાની હાજરીમાં અભિમાન ઓગળી જાય છે. તે માતા-પિતાને યાદ અપાવે છે કે કોઈ એકલું પરિવાર નથી ઉપાડતું. માતાની શાંતિ વિશેનાં સંશોધન સૂચવે છે કે ગર્ભાવસ્થામાં મદદ સ્વીકારવી સુખાકારી માટે સારી…

અર્જુન અને બાણનો પુલ ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?

આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 35 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો