Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Krishna Leela · દિવસ 241 · અઠવાડિયું 35

કુંભારના માટલામાં સંતાયેલા કૃષ્ણ

માખણ ચોરીને નાના કૃષ્ણ વૃદ્ધ કુંભનદાસના આંગણામાં દોડી આવે છે. કુંભાર તેમને એક મોટા માટલામાં સંતાડીને ઢાંકણ પર બેસી જાય છે.

વાર્તાની શીખ: પ્રેમાળ હૃદય પોતાને મદદ કરનાર સૌથી સાદી વસ્તુને પણ યાદ રાખે છે.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
નાના કૃષ્ણ, કુંભાર કુંભનદાસ, યશોદા
સ્રોત ગ્રંથ
ભાગવત પુરાણ
વાંચન સમય
4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

દિવસ 241 એક નજરે

અઠવાડિયું
અઠવાડિયું 35 · 7 માંથી દિવસ 3
ત્રિમાસિક
ત્રિમાસિક 3
આ અઠવાડિયે બાળક
કિડની પૂરી વિકસી ગઈ છે. જગ્યા ઓછી છે, એટલે હલનચલન હવે પડખું ફરવા અને ખેંચાણ જેવી લાગે છે. અઠવાડિયું 35: બાળકનો વિકાસ

વ્રજના કુંભારની આ કથા કૃષ્ણભક્તિમાં એવા નમ્ર હૃદયની વાર્તા તરીકે કહેવાય છે જેણે ભગવાનને સાચવનાર પાત્ર માટે પણ આશીર્વાદ માંગ્યા. ઘણાં માતા-પિતાને અહીં બાળકને સાચવતા શરીરનું હળવું ચિત્ર મળે છે. માતાની શાંતિ વિશેનાં સંશોધન સૂચવે છે કે હૂંફાળી, રમતિયાળ વાર્તાઓ ઊંઘ પહેલાં મન હળવું કરી શકે છે.

આ માટલાએ તને પોતાના પેટમાં સાચવ્યો છે. તેણે તને સલામત રાખ્યો છે. શું તું તેને પણ મોક્ષ આપીશ?

ગોકુળના છેડે એક નાના આંગણામાં કુંભારનો ચાકડો ઘરર ઘરર ફરતો હતો. એક તડકાભરી સવારે વૃદ્ધ કુંભાર કુંભનદાસ, સફેદ દાઢી અને કાંડા સુધી ભીની માટીવાળા માણસ, તેની પાસે બેઠા હતા. તેમની આંગળીઓ વચ્ચે નવું માટલું ઊભું થતું હતું ત્યારે તેઓ કૃષ્ણનું એક ગીત ગણગણતા હતા.

તેમની આસપાસ દરેક કદનાં માટલાં તડકામાં સુકાતાં ઊભાં હતાં. નાના દીવા હતા, ગોળ પાણીનાં માટલાં હતાં, અને એક ખૂબ મોટું કોઠીનું માટલું હતું, બાળક કરતાં પણ ઊંચું.

અચાનક દોડતા પગનો ટપ ટપ અવાજ આવ્યો. નાના કૃષ્ણ, જેમને ગોકુળમાં સૌ કાનો કહેતા, આંગણામાં દોડી આવ્યા. ચોરેલા માખણથી તેમનું મોં સફેદ હતું, અને વાંકડિયા વાળ ઊડતા હતા.

"બાબા કુંભનદાસ!" તેમણે હાંફતાં કહ્યું. "મને સંતાડો! જલદી! મૈયા લાકડી લઈને આવે છે!"

કુંભાર એટલું હસ્યા કે પોતાના પાટલા પરથી લગભગ પડી ગયા. શું થયું હતું તે તેઓ બરાબર જાણતા હતા, કારણ કે ગોકુળમાં સૌ કૃષ્ણ અને માખણની વાત જાણતાં હતાં.

"અહીં આવ, લાલા, મારા વહાલા," તેમણે મોટા માટલાનું ઢાંકણ ઉઠાવતાં કહ્યું. કૃષ્ણ ઝટપટ અંદર ઊતરી ગયા અને તળિયે લપાઈને બેસી ગયા. કુંભનદાસે ઢાંકણ પાછું મૂક્યું, તેના પર બેસી ગયા અને ફરી માટી હાથમાં લીધી, જાણે કંઈ થયું જ ન હોય.

થોડી વાર પછી કૃષ્ણનાં પ્રેમાળ મા યશોદા શેરીમાં ઉતાવળે આવ્યાં. તેમના હાથમાં પાતળી લાકડી હતી, અને સાડી કમરે ખોસેલી હતી. "કુંભનદાસ! મારા કાનાને જોયો?"

કુંભારે પોતાની નજર ચાકડા પર જ રાખી. "તમારો કાનો? અહીં? ના, મૈયા, અહીં તો ફક્ત માટલાં છે."

યશોદાએ આંગણામાં, માટલાં પાછળ અને લીમડા નીચે ચારે બાજુ જોયું. પછી તેમણે નિસાસો નાખ્યો અને "કાના! કાના!" બૂમો પાડતાં શેરીમાં આગળ ઉતાવળે ચાલ્યાં ગયાં.

તેમનો અવાજ દૂર જતો રહ્યો ત્યારે મોટા માટલાની અંદરથી એક નાનો અવાજ આવ્યો. "બાબા, મા ગયાં? મને બહાર કાઢો."

પણ કુંભાર ઊભા ન થયા. ઢાંકણ પર બેઠાં બેઠાં તેમને એક વિચાર આવ્યો હતો, અને તેમનું હૃદય ઝડપથી ધબકતું હતું.

"લાલા," તેમણે ધીમેથી કહ્યું, "સાધુઓ, એ જ્ઞાની સંતો, કહે છે કે તું ફક્ત નાનો ગોવાળ નથી. તેઓ કહે છે કે તું કોઈ પણ આત્માને ફરી ફરી જન્મ લેવાના લાંબા ચક્રમાંથી મુક્ત કરી શકે છે. શું એ સાચું છે?"

"મને બહાર કાઢો, બાબા," અવાજે કહ્યું, હવે થોડો રિસાયેલો. "અહીં અંધારું છે."

"હું તને બહાર કાઢીશ," કુંભનદાસે કહ્યું, "જો તું મને મોક્ષ આપે, મારા આત્માની મુક્તિ."

માટલાની અંદર થોડી વાર ચુપકીદી રહી. પછી નાના અવાજે કહ્યું, "ભલે. હું તમને મોક્ષ આપું છું. હવે મને બહાર કાઢો."

તોય કુંભાર હાલ્યા નહીં. તેમણે પોતાની નીચેના મોટા માટીના માટલા તરફ જોયું. તેમણે તેને પોતાના હાથે બનાવ્યું હતું. તેમણે નદીમાંથી માટી ખોદી હતી, ચાકડા પર ઘડ્યું હતું અને ભઠ્ઠીમાં પકવ્યું હતું.

"લાલા," તેમણે કહ્યું, "આ માટલાએ તને પોતાના પેટમાં સાચવ્યો છે. તેણે તને સલામત રાખ્યો છે. શું તું તેને પણ મોક્ષ આપીશ?"

માટલાની અંદર કૃષ્ણ હસ્યા, નાની ઘંટડી જેવો અવાજ. "બાબા, તમે તો બહુ ચતુર છો. હા, હું માટલાને પણ મોક્ષ આપું છું. હવે મને બહાર કાઢો!"

તેથી છેવટે કુંભનદાસ ઊભા થયા અને ઢાંકણ ઉઠાવ્યું. શિંગમાંથી દાણો નીકળે તેમ કૃષ્ણ ઉપર ઊછળ્યા, તડકામાં આંખો પટપટાવતા, મોં પર હજી માખણ લાગેલું. કુંભારે તેમને બહાર કાઢ્યા અને હળવેથી જમીન પર મૂક્યા.

પછી વૃદ્ધે પોતાના માટીવાળા હાથ જોડ્યા અને છોકરાના નાના, ધૂળવાળા પગને કપાળ અડે ત્યાં સુધી નમ્યા. કૃષ્ણે તેમના સફેદ માથા પર થપથપાવ્યું. "મને સંતાડવા બદલ આભાર, બાબા."

પછી, ખિસકોલી જેવી ઝડપે, તેઓ ઘર તરફ શેરીમાં દોડી ગયા. યશોદા જલદી જ તેમને પકડી લેશે. તેઓ હંમેશાં પકડી લેતાં, અને હંમેશાં અંતે હસી પડતાં.

આંગણું ફરી શાંત થયું ત્યારે કુંભનદાસ પોતાના ચાકડા પાસે બેઠા. તેમણે વચ્ચે માટીનો તાજો પિંડો મૂક્યો અને ચાકડો ફેરવ્યો. ઘરર, ઘરર. તેમના હાથ સ્થિર હતા, પણ આનંદનાં આંસુ તેમની સફેદ દાઢીમાં વહેતાં હતાં.

આખું જીવન તેમણે બીજાઓ માટે માટીનાં માટલાં ઘડ્યાં હતાં. આજે એક બાળક તેમાંના એકમાં બેઠું હતું. વૃદ્ધને લાગ્યું જાણે તેમનું પોતાનું જીવન ઘડાયું, પકવાયું અને પૂર્ણ થયું હોય.

તેમણે ફરીથી પોતાનું ગીત ગણગણવાનું શરૂ કર્યું, હવે વધુ ધીમેથી. ધીમે ધીમે સવાર બપોર બની, અને બપોર સાંજ. મોટું માટલું આંગણાના ખૂણામાં ઊભું હતું, હવે ખાલી, તેની વાંકી બાજુ હજી તડકાથી હૂંફાળી.

મારા નાનકડા, તને પણ અત્યારે સાચવવામાં આવ્યો છે, સલામત અને હૂંફમાં, કુંભારના માટલામાં કૃષ્ણની જેમ.

આગળની વાર્તા વાંચો →કૃષ્ણ અને આગિયા

કૃષ્ણ લીલા માંથી વધુ

3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: ભાગવત પુરાણ · પરંપરાગત પુનઃકથન

આ વાર્તા પાછળ

ગોકુળ, વૃંદાવન અને મથુરાની આસપાસના વ્રજની કૃષ્ણલીલા લોકપરંપરામાંથી આવતી આ રમતિયાળ કથા મંદિરોની કથાઓ અને ગામના મેળાવડામાં માખણચોરીના જાણીતા પ્રસંગો સાથે કહેવાય છે. એમાંની મોટા ભાગની વાર્તાઓ યશોદા પોતાના તોફાની દીકરાને પકડી લે ત્યાં પૂરી થાય છે. અહીં ધ્યાન એક વૃદ્ધ કુંભાર, કુંભનદાસ, પર જાય છે, જે નાના કૃષ્ણને કોઠીના માટલામાં સંતાડે છે અને ઢાંકણ પર બેસીને હળવેથી મોક્ષ માટે ભાવતાલ કરે છે, પછી પોતાના હાથે ઘડેલા સાદા માટલા માટે પણ એ જ મુક્તિ માંગે છે. એ ઉદાર બીજી માંગણીમાં રમૂજ અને ભક્તિ મળે છે. ગર્ભાવસ્થામાં તે વાંચવી મીઠી લાગે છે, કારણ કે પાત્રની અંદર સલામત સચવાયેલા નાના બાળકનું ચિત્ર તમારા પોતાના, અંદર હૂંફમાં સચવાયેલા બાળકનો પડઘો પાડે છે.

વ્રજના કુંભારો આજે પણ એ ગોળ માટીનાં માટલાં ઘડે છે જેમાં માખણ અને દહીં રખાતાં, અને જન્માષ્ટમીના દહીં હાંડી ઉત્સવો — ખાસ કરીને મુંબઈ અને આખા મહારાષ્ટ્રમાં — આ લટકતી મટકીઓ પ્રત્યે કૃષ્ણના પ્રેમનું સન્માન કરે છે. વ્રજની ઘણી કથાઓમાં કૃષ્ણને સંતાડનાર કુંભારને તેની દયા માટે આશીર્વાદ મળે છે, અને ગામની કથા-બેઠકોમાં આ વાર્તા ખૂબ હાસ્ય સાથે ગવાય છે. વ્રજભાષાના કવિઓ એ દૃશ્ય પર મુગ્ધ છે જ્યારે યશોદા ગલીઓમાં શોધે છે અને તેમનો લાલ માટલામાંથી ડોકિયું કરે છે. ઘણાં ભારતીય ઘરોમાં આજે પણ ઉનાળામાં પીવાનું પાણી ઠંડું રાખવા માટીનાં માટલાં વપરાય છે. ભાવિ માતા માટે આ ઘરના સૌથી સામાન્ય ખૂણાઓમાં સંતાયેલા બાળકના હાસ્યનું રમતિયાળ ચિત્ર છે.

બાળક સાથે વિચારો

તમારા રોજિંદા જીવનમાં કઈ સાદી વસ્તુઓ તમને શાંતિથી ટેકો આપે છે? તમે તેમને કેવી રીતે માન આપી શકો?

સંકલ્પ: મારું શરીર મારા બાળક માટે સલામત, હૂંફાળું ઘર છે.

આશીર્વાદ: આજે તમને લાગે કે તમને સાચવવામાં આવ્યાં છે, સલામત અને હૂંફમાં, અને હાસ્ય તમને શોધી લે.

પાત્રો

નાના કૃષ્ણ
— એક રમતિયાળ માખણચોર જે પ્રેમભરી ઇચ્છા પૂરી કરે છે.
કુંભાર કુંભનદાસ
— એક જ્ઞાની વૃદ્ધ ભક્ત જે પોતાના માટલાનો પણ વિચાર કરે છે.
યશોદા
— પોતાના નાના કાનાને શોધતાં મા.

બોધ

પ્રેમાળ હૃદય પોતાને મદદ કરનાર સૌથી સાદી વસ્તુને પણ યાદ રાખે છે.

તમારા બાળકને શું કહેવું

મારા નાનકડા, કુંભારના માટલાની જેમ હું તને હંમેશાં સલામત રાખીશ. તને મદદ કરનાર દરેકને તું યાદ રાખજે.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

કુંભારે પોતાના માટલા માટે પણ ભેટ કેમ માંગી?

સ્રોત: વ્રજની કૃષ્ણલીલા લોકપરંપરા

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા વિષ્ણુ સહસ્રનામનો જાપ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 35મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.

સંબંધિત વાર્તાઓ

  • રાહ જોતા હાથ · દિવસ 27

    મળતી આવતી વાર્તા

    પરંપરા કહે છે કે કૃષ્ણે ખરેખર ફલવતીનો ધીરજભર્યો પ્રેમ અને ખુલ્લા હાથે આપવાનો ભાવ સ્વીકાર્યો, કોઈ પણ ફળ કરતાં વધુ. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે ઉદારતા અને આશાથી કોઈ વસ્તુની રાહ જોવી, બંને માતાની સુખાકારીની ભાવનાને ટેકો આપી શકે છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

કુંભારના માટલામાં સંતાયેલા કૃષ્ણ વાર્તા શું શીખવે છે?

વ્રજના કુંભારની આ કથા કૃષ્ણભક્તિમાં એવા નમ્ર હૃદયની વાર્તા તરીકે કહેવાય છે જેણે ભગવાનને સાચવનાર પાત્ર માટે પણ આશીર્વાદ માંગ્યા. ઘણાં માતા-પિતાને અહીં બાળકને સાચવતા શરીરનું હળવું ચિત્ર મળે છે. માતાની શાંતિ વિશેનાં સંશોધન સૂચવે છે કે હૂંફાળી, રમતિયાળ વાર્તાઓ ઊંઘ પહેલાં મન હળવું કરી શકે છે.

કુંભારના માટલામાં સંતાયેલા કૃષ્ણ ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?

આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 35 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો