Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Mahabharata · दिवस 239 · आठवडा 35

अर्जुन आणि बाणांचा सेतू

रामेश्वरममध्ये अर्जुन बढाई मारतो की रामाचा सेतू तो बाणांनी बांधू शकेल. एक म्हातारे वानर एका पायाने त्याचा बाणांचा सेतू पुन्हा पुन्हा बुडवते.

गोष्टीचे तात्पर्य: खरे बळ नम्र असते आणि त्याला माहीत असते की इतरांची मदत त्याच्यामागे असते.

या गोष्टीत

पात्रे
अर्जुन, हनुमान, श्रीकृष्ण
मूळ ग्रंथ
महाभारत
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 239 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 35 · ७ पैकी दिवस 1
तिमाही
तिमाही 3
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 35: बाळाची वाढ

ही लाडकी दक्षिण भारतीय लोककथा सांगते की हनुमान अर्जुनाच्या ध्वजावर का बसतात, आणि परंपरा तिला कृपेसमोर अभिमान वितळतो याचा धडा मानते. ही कथा पालकांना आठवण करून देते की कोणीही कुटुंब एकट्याने वाहत नाही. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवते की मदत स्वीकारणे गर्भारपणात स्वास्थ्यासाठी चांगले असते.

पण तुमच्यापैकी कोणीही तो सेतू एकट्याने तोलून धरला नाही.

भारताच्या दक्षिण टोकाला, रामेश्वरमच्या वाळूवर लाटा येत होत्या. राजपुत्र अर्जुन आपले महान धनुष्य, गांडीव, खांद्यावर घेऊन किनाऱ्यावर उभा होता आणि समुद्रापलीकडे लंकेकडे पाहत होता.

तो इथे एका लांबच्या तीर्थयात्रेवर आला होता. लोक म्हणत की हीच ती जागा, जिथे रामाच्या वानर आणि अस्वलांच्या सेनेने समुद्रावर दगडांचा सेतू बांधला होता.

"दगड!" अर्जुनाने विचार केला. "राम तर सगळ्यात महान धनुर्धर होते. त्यांनी सरळ बाणांचा सेतू का नाही बांधला? तो किती लवकर झाला असता."

आपण हे मोठ्याने बोललो हे त्याला कळलेच नाही.

"बाणांचा सेतू?" मागून एक करकरीत आवाज आला.

अर्जुन वळला. एका खडकावर एक म्हातारे करडे वानर बसले होते, किडकिडीत आणि सुरकुतलेले, प्रेमळ, हुशार डोळ्यांचे.

"हो," अर्जुन म्हणाला. "माझ्यासारखा धनुर्धर तो एका तासात बांधू शकेल."

म्हाताऱ्या वानराने हनुवटी खाजवली. "अरे, पण रामाच्या सेनेत अनेक महान वानर होते. काही तर डोंगराएवढे. त्यांच्यापैकी एकाच्या वजनानेही बाणांचा सेतू बुडाला असता."

अर्जुनाला अभिमानाची थोडीशी टोचणी लागली. "मी बांधलेला नाही. दाखवू तुम्हाला?"

"जरूर," वानर नम्रपणे म्हणाले. "आणि त्याने माझे वजन पेलले, तर मी वाऱ्याला आणि आकाशाला तुझ्या कौशल्याची स्तुती सांगेन. पण नाही पेलले, तर..." ते हसले. "तर बघू."

अर्जुनाने भात्यातून बाणांमागून बाण काढले. एक उडाला, मग दुसरा, मग तिसरा. समुद्राच्या एका अरुंद खाडीवर ते एकमेकांत गुंफले गेले, बाणांची आणि पिसांची एक जाळी बनत गेली. लवकरच दुपारच्या उन्हात चमकणारा एक सुंदर सेतू पाण्यावर पसरला.

"हा बघा," अर्जुन म्हणाला. "एका सेनेसाठी पुरेसा मजबूत."

म्हातारे वानर खडकावरून खाली उतरले. ते हळूहळू सेतूच्या कडेपर्यंत चालत गेले आणि त्यावर आपला एक झिजलेला पाय ठेवला.

सेतू मोठ्याने तडकला नाही. त्याने फक्त एक उसासा टाकला आणि तो बुडाला, आणि बाण काटक्यांच्या ढिगासारखे लाटांवर तरंगत गेले.

अर्जुन बघतच राहिला. त्याने पुन्हा सेतू बांधला, या वेळी आणखी मजबूत, दुप्पट बाणांनी. म्हाताऱ्या वानराने त्यावर एक पाय ठेवला. पुन्हा तो खाली गेला.

तिसऱ्यांदा अर्जुनाने तो बांधला, आता त्याचा चेहरा तापला होता. तिसऱ्यांदा तो बुडाला.

तेव्हा वाळूवरून एक तरुण ब्राह्मण मुलगा चालत आला, सावळा आणि हसरा, डोळ्यांत छोटीशी चमक. "इथे काय चालले आहे?" त्याने विचारले.

दोघांनी त्याला सांगितले. मुलाने नीट ऐकले. "परीक्षेला निष्पक्ष न्यायाधीश हवा," तो म्हणाला. "मला पाहू द्या. अर्जुना, आणखी एकदा बांध. मी मधोमध खाली बसतो."

अर्जुनाने शेवटचा एकदा सेतू बांधला. मुलगा त्याच्याखाली पाण्यात, बाणांना पाठ टेकवून बसला. म्हातारे वानर त्यावर चढले, मग उडी मारली, मग सगळ्या ताकदीने पाय आपटले. या वेळी सेतू घट्ट टिकला.

वानराने खाली मुलाकडे पाहिले, आणि त्याचे डोळे विस्फारले. अर्जुनानेही खाली पाहिले. क्षणभर तो मुलगा मुलगा वाटलाच नाही. तो श्रीकृष्णासारखा दिसला, अर्जुनाचा सगळ्यात प्रिय मित्र. आणि म्हातारे वानरही म्हातारे वानर वाटले नाही. त्याच्याभोवती एक मऊ सोनेरी प्रकाश चमकत होता. ते हनुमान होते.

अर्जुनाने ओल्या वाळूवर गुडघे टेकले. "मला क्षमा करा, हनुमान," तो म्हणाला. "मला न समजणाऱ्या गोष्टींबद्दल मी अभिमानाने बोललो."

हनुमानाने त्याला उठवले. "आणि मीही तुझी गरजेपेक्षा जास्त परीक्षा घेतली," ते हसत म्हणाले. "आज आपण दोघेही थोडे अभिमानी झालो, भाऊ."

श्रीकृष्ण हसले आणि पाण्यातून बाहेर आले. "अर्जुना, तुझे कौशल्य खरे आहे. हनुमान, तुमचे बळ खरे आहे. पण तुमच्यापैकी कोणीही तो सेतू एकट्याने तोलून धरला नाही."

हनुमानाने अर्जुनाच्या खांद्यावर हात ठेवला. "एक दिवस तुझी मोठी कसोटी येईल," ते म्हणाले, "तेव्हा मी तुझ्यासोबत असेन. मी तुझ्या रथाच्या ध्वजावर बसेन."

आणि तसेच झाले. महाभारतात अर्जुनाच्या रथाच्या ध्वजावर हनुमानाची प्रतिमा होती, आणि अर्जुनाला कपिध्वज म्हटले गेले, ज्याच्या ध्वजावर वानर आहे तो.

त्या संध्याकाळी ते तिघे खडकांवर एकत्र बसले. समुद्रावर लाल सूर्य मावळला, आणि शेवटचे बाण दूर लाटांवर डुचमळत राहिले.

बाळा, सगळ्यात बलवान माणसांनाही गोष्टी तोलून धरायला मदत लागते, आणि आम्ही नेहमी तुझ्या सेतूंखाली असू.

पुढची गोष्ट वाचा →द्रौपदीचे करवा चौथ व्रत

महाभारत मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 4–8 वर्षांची मुले

स्रोत: महाभारत · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

रामेश्वरमच्या किनाऱ्यावर घडणारी महाभारत परंपरेतील ही लोककथा दोन वेगवेगळ्या महाकाव्यांच्या दोन महान वीरांना समोरासमोर आणते: आपल्या धनुर्विद्येचा अभिमान असलेला अर्जुन, आणि हनुमान निघणारे एक म्हातारे करडे वानर. अर्जुनाच्या रथावर वानराचा ध्वज का फडकतो, आणि त्याला कपिध्वज हे नाव का मिळाले, हे सांगण्यासाठी ती अनेकदा सांगितली जाते. एकाच बाजूचा विजय होणाऱ्या कथांपेक्षा वेगळी, इथे दोन्ही वीर थोडासा अभिमान झाल्याचे कबूल करतात, आणि मुलाच्या वेषातले श्रीकृष्ण खालून शांतपणे आधार देतात तेव्हाच सेतू टिकतो. भावी पालकांसाठी हे प्रत्येक प्रयत्नाखालच्या न दिसणाऱ्या आधाराचे उबदार चित्र आहे.

रामेश्वरमचे स्थान या कथेला रामनाथस्वामी मंदिराशी जोडते, जे बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक आहे आणि आपल्या लांब खांबांच्या ओवऱ्यांसाठी आणि बावीस पवित्र विहिरींसाठी प्रसिद्ध आहे, तसेच अग्नितीर्थाशी, जिथे भाविक मंदिरात जाण्याआधी स्नान करतात. लोकपरंपरा सांगते की याच भेटीमुळे हनुमानाचा ध्वज, कपिध्वज, अर्जुनाच्या रथावर फडकला — ज्या ध्वजाचे वर्णन महाभारतातच आहे. तमिळ आणि तेलुगू मौखिक कथनांत अनेकदा अशी भर असते की ही मैत्रीपूर्ण स्पर्धा मिटवायला आणि दोन्ही वीरांना थोडी नम्रता शिकवायला श्रीकृष्ण वेष बदलून आले. होणाऱ्या आईसाठी ही गोष्ट खेळकरपणे आठवण करून देते की खरे बळ नम्र असते, आणि सगळ्यात महान वीरही शिकत राहतात.

बाळासोबत विचार करा

आयुष्यात कुठे तुम्ही गोष्टी एकट्याने तोलून धरायचा प्रयत्न करत आहात? मदतीला तुम्ही कोणाला बोलावू शकता?

संकल्प: मला सगळे एकटीने तोलून धरायची गरज नाही. मी मदत मागू शकते.

आशीर्वाद: तुमच्या सेतूंखाली नेहमी प्रेमळ हात असोत, आणि ते स्वीकारताना तुम्हाला आनंद वाटो.

पात्रे

अर्जुन
— अभिमान जड असतो हे शिकणारा महान धनुर्धर.
हनुमान
— हसत शिकवणारे म्हातारे करडे वानर.
श्रीकृष्ण
— शांतपणे सगळे एकत्र तोलून धरणारा लहान मुलगा.

बोध

खरे बळ नम्र असते आणि त्याला माहीत असते की इतरांची मदत त्याच्यामागे असते.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, तू अर्जुनासारखे कुशल आणि हनुमानासारखे नम्र व्हावेस.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

खरे तर सेतू बुडण्यापासून कोणी वाचवला?

स्रोत: महाभारत परंपरेतील लोककथा (रामेश्वरम आख्यायिका)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गायत्री मंत्र जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 35व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • चिमणी आणि घंटा · दिवस 185

    अशीच गोष्ट

    महाभारताभोवतीची ही लाडकी लोककथा सांगते की ईश्वराची काळजी अगदी लहान, नाजूक जीवापर्यंतही पोहोचते. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवते की सुरक्षित आणि आश्रयात असल्याची भावना बाहेरचे जीवन धावपळीचे किंवा गोंगाटाचे असतानाही आईला विश्रांती घ्यायला मदत करू शकते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

अर्जुन आणि बाणांचा सेतू ही गोष्ट काय शिकवते?

ही लाडकी दक्षिण भारतीय लोककथा सांगते की हनुमान अर्जुनाच्या ध्वजावर का बसतात, आणि परंपरा तिला कृपेसमोर अभिमान वितळतो याचा धडा मानते. ही कथा पालकांना आठवण करून देते की कोणीही कुटुंब एकट्याने वाहत नाही. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवते की मदत स्वीकारणे गर्भारपणात स्वास्थ्यासाठी चांगले असते.

अर्जुन आणि बाणांचा सेतू गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 35 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा