Mahabharata · દિવસ 253 · અઠવાડિયું 37
સૂર્યનું તાંબાનું પાત્ર
ઘણા પ્રેમાળ સાથીઓ પાંડવોની પાછળ વનમાં આવે છે, અને યુધિષ્ઠિરને તેમને જમાડવાની ચિંતા થાય છે. પુરોહિત ધૌમ્ય તેમને સૂર્યનાં 108 નામ શીખવે છે, અને તેઓ પરોઢે નદીકિનારે પ્રાર્થના કરે છે.
વાર્તાની શીખ: બીજાને માટે કરેલી પ્રાર્થનાનો જવાબ વહેંચવા જેટલી સમૃદ્ધિથી મળે છે.
આ વાર્તામાં
- પાત્રો
- યુધિષ્ઠિર, ધૌમ્ય, સૂર્ય, દ્રૌપદી
- સ્રોત ગ્રંથ
- મહાભારત
- વાંચન સમય
- 4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)
દિવસ 253 એક નજરે
- અઠવાડિયું
- અઠવાડિયું 37 · 7 માંથી દિવસ 1
- ત્રિમાસિક
- ત્રિમાસિક 3
- આ અઠવાડિયે બાળક
- બાળક હવે 'અર્લી ટર્મ' ગણાય છે. ચૂસવાનો, શ્વાસ લેવાનો અને પકડવાનો અભ્યાસ કરે છે. અઠવાડિયું 37: બાળકનો વિકાસ
- આજની વાર્તા
- સૂર્યનું તાંબાનું પાત્ર
- મંત્ર
- વિષ્ણુ સહસ્રનામ
- ગર્ભ સંવાદ
- આ અઠવાડિયે બાળક સાથે વાત કરો
મહાભારતના વનપર્વનો આ પ્રસંગ એવા નેતાને બતાવે છે જેની પહેલી ચિંતા પોતાના પર આધાર રાખનારાઓની છે, અને પોતાને માટે નહીં પણ બીજાને માટે કરેલી પ્રાર્થનાને બતાવે છે. તે સૂર્યને અન્ન અને જીવનના કોમળ દાતા તરીકે સન્માને છે, અને સૌને પોતાની પહેલાં પીરસતાં દ્રૌપદીની શાંત ઉદારતાને પણ.
તેં પોતાને માટે કંઈ ન માગ્યું. તેં માત્ર બીજાને જમાડવાનું માગ્યું.
ઘણા સમય પહેલાં, વનવાસનાં વર્ષોની શરૂઆતમાં, પાંચ પાંડવ ભાઈઓ અને દ્રૌપદી હાથમાં થોડુંક જ લઈને નગરથી દૂર ચાલી નીકળ્યાં. મહાભારત કહે છે કે પછી શું થયું.
તેઓ એકલાં નહોતાં ચાલતાં. ઘણા જ્ઞાની અને સૌમ્ય લોકો તેમને એટલો પ્રેમ કરતા હતા કે તેઓ પાણીના ઘડા અને પોટલાં ઉપાડીને પાછળ આવ્યા અને બોલ્યા, "તમે જ્યાં જશો, ત્યાં અમે પણ આવીશું."
રસ્તો ઊંચાં વૃક્ષો અને લાંબા ઘાસમાંથી પસાર થતો હતો. ડાળીઓ પરથી પંખીઓ ટહુકતાં હતાં. સાંજે બધાએ નદીકિનારે એક મોટા વડ નીચે આરામ કર્યો અને નાનાં તાપણાં સળગાવ્યાં.
સાથીઓનાં બાળકો પોતાની માની પાસે લપાઈને સૂઈ ગયાં, અને તારાઓ નીચે લાકડાના ધુમાડાની સુગંધ ફેલાઈ ગઈ.
સૌથી મોટા ભાઈ યુધિષ્ઠિરે તાપણાં ફરતે બેઠેલા બધા ચહેરા જોયા. તેમનું હૃદય પ્રેમથી ભરેલું હતું, અને સાથે થોડી ચિંતા પણ હતી.
"આ મિત્રોએ અમારે માટે પોતાનાં ઘર છોડ્યાં છે," તેમણે વિચાર્યું. "વનમાં અમારી પાસે ન ખેતર છે, ન કોઠાર. હું બધાને કેવી રીતે જમાડીશ? સારો યજમાન કદી મહેમાનને ભૂખ્યો ન રહેવા દે."
તે રાત્રે તેમને ચેન ન પડ્યું. તેઓ નદીકિનારે બેસી તારાઓ નીચે ચમકતું કાળું પાણી જોતા રહ્યા, અને મનમાં ને મનમાં મદદ માગતા રહ્યા.
સવારે તેઓ પરિવારના પુરોહિત ધૌમ્ય પાસે ગયા. ધૌમ્ય શાંત, વૃદ્ધ અને પ્રેમાળ આંખોવાળા હતા. યુધિષ્ઠિરે કહ્યું, "પૂજ્ય ગુરુજી, અમારી સાથે આવેલા સૌની સંભાળ હું કેવી રીતે રાખું?"
ધૌમ્યે થોડી વાર વિચાર કર્યો. પછી તેઓ હસ્યા. "ઘણા સમય પહેલાં," તેમણે કહ્યું, "બધા જીવો ભૂખ્યા હતા, અને સૂર્યને તેમના પર દયા આવી. સૂર્યનાં હૂંફાળાં કિરણો અનાજ અને ફળને પકવે છે. તેઓ આખા જગતને જમાડે છે."
"બેટા, સૂર્યની પ્રાર્થના કર," ધૌમ્યે કહ્યું. "હું તને તેમનાં એકસો આઠ નામ શીખવીશ. શુદ્ધ હૃદયથી બોલજે, અને તેઓ જરૂર તારી મદદ કરશે."
ધૌમ્યે એક એક કરીને, ધીમે અને સ્પષ્ટ રીતે નામ શીખવ્યાં: સવાર લાવનાર, સૌના મિત્ર, પ્રકાશ આપનાર, કદી ન થાકનાર.
યુધિષ્ઠિર નદીએ ગયા. ઠંડા પાણીમાં સ્નાન કર્યું. હાથ જોડીને પૂર્વ દિશા તરફ ઊભા રહ્યા, અને કંઈ ખાધું નહીં. શાંતિથી, ફરી ફરી, તેઓ સૂર્યનાં નામ બોલતા રહ્યા.
નદી ખળખળ વહેતી રહી. પવનથી બરુ હાલ્યાં. આકાશ રાખોડીમાંથી ગુલાબી અને પછી સોનેરી થયું, અને પહેલું કિરણ યુધિષ્ઠિરના ચહેરાને સ્પર્શ્યું.
પછી પ્રકાશ વધુ તેજસ્વી અને હૂંફાળો થયો, જાણે કોઈ દીવો પાસે આવતો હોય. એ તેજમાંથી સ્વયં સૂર્યદેવ બહાર આવ્યા. તેઓ કોમળ રીતે ઝળહળતા હતા, અને તેમનો ચહેરો દયાળુ હતો.
"યુધિષ્ઠિર, તારી પ્રાર્થનાથી હું પ્રસન્ન છું," સૂર્યે કહ્યું. "તેં પોતાને માટે કંઈ ન માગ્યું. તેં માત્ર બીજાને જમાડવાનું માગ્યું. આ લે."
સૂર્યના હાથમાં એક સાદું તાંબાનું પાત્ર હતું. તે ઊગતા સૂરજના નાનકડા ટુકડા જેવું ચમકતું હતું.
"દ્રૌપદીના રસોડામાં જે ભોજન રંધાશે અને આ પાત્રમાંથી પીરસાશે," સૂર્યે કહ્યું, "તે તમારાં વનવાસનાં બધાં વર્ષોમાં કદી ખૂટશે નહીં, જ્યાં સુધી રોજ દ્રૌપદી પોતે જમી ન લે."
આનંદનાં આંસુ સાથે યુધિષ્ઠિરે જમીન સુધી નમીને પ્રણામ કર્યા. તેમણે માથું ઊંચું કર્યું ત્યારે સૂર્ય ફરી સામાન્ય સૂરજ બની ગયા હતા, વૃક્ષોની ઉપર ઊંચે ચડતા.
તેઓ પાત્ર લઈને છાવણીમાં પાછા આવ્યા અને દ્રૌપદીને આપ્યું. દ્રૌપદીએ ભાત, કંદમૂળ અને ભાજીનું સાદું ભોજન રાંધ્યું અને પીરસવા લાગ્યાં.
બધા એક પછી એક આવ્યા. પાત્ર આપતું જ રહ્યું. દરેક મહેમાન ધરાઈને ખુશ થાય ત્યાં સુધી જમ્યો, અને તોય વધુ બાકી હતું. દ્રૌપદીએ સૌને પીરસ્યું, અને સૌથી છેલ્લે જ પોતે જમવા બેઠાં.
એ દિવસથી, પાંડવોના વનના ઘરે આવનાર કોઈ પણ ભૂખ્યું પાછું ન ગયું. નાનકડું તાંબાનું પાત્ર તેમના પ્રેમનું અને સૂર્યની દયાનું પ્રતીક બની ગયું.
યુધિષ્ઠિર શીખ્યા કે જ્યારે આપણે બીજાની મદદ માટે પ્રાર્થના કરીએ છીએ, ત્યારે આખું જગત જાણે આપણા માટે હાથ ખોલી દે છે.
નાનકડા, એ હૂંફાળા પાત્રની જેમ, તારા માટેનો મારો પ્રેમ કદી ખાલી નહીં થાય. રોજ સવારે સૂરજ તારા માટે ઊગશે, અને રોજ રાત્રે હું અહીં હોઈશ. હવે મારા પ્રેમના સોનેરી પ્રકાશમાં આરામ કર.
મહાભારત માંથી વધુ
3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો
સ્રોત: મહાભારત · પરંપરાગત પુનઃકથન
આ વાર્તા પાછળ
મોટા ભાગના લોકો અક્ષય પાત્રને પછીના પ્રસંગથી ઓળખે છે, જ્યાં કૃષ્ણ એક પાંદડું ખાઈને ભૂખ્યા ઋષિ દુર્વાસાને તૃપ્ત કરે છે. પણ તેની શરૂઆત વધુ શાંત અને જૂની છે: વનપર્વના શરૂઆતના અધ્યાયોમાં યુધિષ્ઠિર પુરોહિત ધૌમ્ય પાસેથી સૂર્યનાં 108 નામ શીખે છે અને પરોઢે પોતાને માટે કંઈ માગ્યા વિના પ્રાર્થના કરે છે. 'અક્ષય પાત્ર', એટલે કે કદી ન ખૂટતું પાત્ર, એ નામ આજે ભારતભરનાં મંદિરનાં રસોડાં અને સામૂહિક ભોજન યોજનાઓએ અપનાવ્યું છે. આ કથાને ખાસ બનાવે છે રોજનો નિયમ કે પાત્ર દ્રૌપદી જમે ત્યાં સુધી આપતું રહે છે, એટલે સૌથી છેલ્લે જમવાનું તેમનું સ્થાન પોતે જ ભેટનો ભાગ બને છે. અંદરથી જ બાળકનું પોષણ કરતી માતા માટે, આ સતત આપતી રહેતી સંભાળનું હૂંફાળું ચિત્ર છે.
બાળક સાથે વિચારો
તમારા જીવનમાં કોણે પોતાની પહેલાં શાંતિથી બીજાને જમાડ્યા અને સંભાળ્યા છે?
સંકલ્પ: મારો પ્રેમ એવું પાત્ર છે જે કદી ખાલી થતું નથી.
આશીર્વાદ: તમારા ઘરમાં વહેંચવા જેટલું સદા રહે, અને હૂંફાળો સૂરજ તમારી દરેક સવારને આશીર્વાદ આપે.
પાત્રો
- યુધિષ્ઠિર
- — સૌથી મોટા પાંડવ, જે બીજાને જમાડવા પ્રાર્થના કરે છે.
- ધૌમ્ય
- — સૂર્યનાં નામ શીખવનાર શાંત કુળપુરોહિત.
- સૂર્ય
- — દયાળુ સૂર્ય, અન્ન અને પ્રકાશના દાતા.
- દ્રૌપદી
- — સૌને પહેલાં પીરસનાર ઉદાર રસોઈયણ.
બોધ
બીજાને માટે કરેલી પ્રાર્થનાનો જવાબ વહેંચવા જેટલી સમૃદ્ધિથી મળે છે.
તમારા બાળકને શું કહેવું
નાનકડા, તારા માટેનો મારો પ્રેમ સૂર્યના તાંબાના પાત્ર જેવો છે. તે કદી ખાલી નહીં થાય.
મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો
યુધિષ્ઠિરની પ્રાર્થનાથી સૂર્ય કેમ પ્રસન્ન થયા?
સ્રોત: મહાભારત, આરણ્યક (વન) પર્વ, અધ્યાય 3
આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા ગર્ભ સંવાદ — બાળક સાથે વાતો અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 37મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.
સંબંધિત વાર્તાઓ
- સ્વર્ગના દ્વારે રાજા અને કૂતરો · દિવસ 275
મળતી આવતી વાર્તા
મહાભારતનું મહાપ્રસ્થાનિક પર્વ કહે છે કે યુધિષ્ઠિરે કૂતરા વિના સ્વર્ગનો અસ્વીકાર કર્યો, અને પરંપરા તેને દયા અને વફાદારીની સૌથી ઊંચી પરીક્ષા માને છે. આ વાર્તા માતા-પિતાને પોતે બાળક પ્રત્યે જે નિષ્ઠા બતાવશે તેના વિશે વિચારવા આમંત્રે છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે વફાદારી અને સાથની અનુભૂતિ સુખાકારીને ટેકો આપી શકે છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
સૂર્યનું તાંબાનું પાત્ર વાર્તા શું શીખવે છે?
મહાભારતના વનપર્વનો આ પ્રસંગ એવા નેતાને બતાવે છે જેની પહેલી ચિંતા પોતાના પર આધાર રાખનારાઓની છે, અને પોતાને માટે નહીં પણ બીજાને માટે કરેલી પ્રાર્થનાને બતાવે છે. તે સૂર્યને અન્ન અને જીવનના કોમળ દાતા તરીકે સન્માને છે, અને સૌને પોતાની પહેલાં પીરસતાં દ્રૌપદીની શાંત ઉદારતાને પણ.
સૂર્યનું તાંબાનું પાત્ર ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?
આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 37 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.