Mahabharata · દિવસ 189 · અઠવાડિયું 27
ચોખાનો છેલ્લો દાણો
ઋષિ દુર્વાસા ઘણા શિષ્યો સાથે આવે છે ત્યારે દ્રૌપદીનું જાદુઈ પાત્ર ખાલી હોય છે. તે શાંતિથી મદદ માટે કૃષ્ણને પોકારે છે.
વાર્તાની શીખ: પ્રેમથી ધરેલું થોડું પણ પૂરતાથી વધુ હોઈ શકે છે.
આ વાર્તામાં
- પાત્રો
- દ્રૌપદી, કૃષ્ણ, ઋષિ દુર્વાસા
- સ્રોત ગ્રંથ
- મહાભારત
- વાંચન સમય
- 5 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)
દિવસ 189 એક નજરે
- અઠવાડિયું
- અઠવાડિયું 27 · 7 માંથી દિવસ 7
- ત્રિમાસિક
- ત્રિમાસિક 2
- આ અઠવાડિયે બાળક
- ત્રીજું ત્રિમાસિક નજીક છે. મગજની પ્રવૃત્તિ વધે છે અને બાળકને હેડકી આવી શકે છે. અઠવાડિયું 27: બાળકનો વિકાસ
- આજની વાર્તા
- ચોખાનો છેલ્લો દાણો
- મંત્ર
- વિષ્ણુ સહસ્રનામ
- ગર્ભ સંવાદ
- આ અઠવાડિયે બાળક સાથે વાત કરો
મહાભારતની આ કથાની પરંપરા કહે છે કે પ્રેમ અને સમર્પણથી ધરેલો એક દાણો આખી દુનિયાને તૃપ્ત કરી શકે છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે તણાવની પળે પ્રાર્થના કે વિશ્વાસ તરફ વળવાથી માતા ઓછી એકલી અને વધુ શાંત અનુભવી શકે છે.
"આહ," તેમણે ખુશીથી કહ્યું. "આ તો પૂરતાથી પણ વધુ છે."
દ્રૌપદીના હાથમાંની ચમકતી તાંબાની વાટકીમાંથી પાણી ટપકતું હતું. બહાદુર અને નરમ રાણી દ્રૌપદી વનવાસનાં લાંબાં વર્ષો દરમિયાન પોતાના પાંચ પતિ, પાંડવ ભાઈઓ સાથે, મહેલથી દૂર કામ્યક વનમાં રહેતી હતી.
બપોર ઢળવા આવી હતી. બપોરનું ભોજન પૂરું થઈ ગયું હતું, અને ભાઈઓ ઝાડના છાંયડામાં આરામ કરતા હતા. દ્રૌપદીના હાથમાંની વાટકી ખૂબ ખાસ હતી. તે અક્ષયપાત્ર હતું, સૂર્યદેવે આપેલું જાદુઈ પાત્ર. રોજ તે ઘરના દરેકને અખૂટ ભોજન આપતું, જ્યાં સુધી દ્રૌપદી પોતે જમી ન લે. તે પછી બીજી સવાર સુધી તે કંઈ આપતું નહીં.
દ્રૌપદી હમણાં જ જમી હતી અને વાટકી ધોઈ હતી. હવે તે સ્વચ્છ અને સાવ ખાલી હતી. એટલામાં ઘણાં પગલાંનો અવાજ આવ્યો. ભાઈઓમાં સૌથી મોટા અને સૌથી સમજદાર યુધિષ્ઠિર કોણ આવે છે તે જોવા ઊભા થયા, અને તેમનો ચહેરો ફિક્કો પડી ગયો.
એ દુર્વાસા હતા, પોતાના જ્ઞાન માટે જાણીતા અને પોતાના ઝટ ચડી જતા ગુસ્સા માટે એથીય વધુ જાણીતા વૃદ્ધ ઋષિ. તેમની પાછળ તેમના શિષ્યોનું મોટું ટોળું ચાલતું હતું. "અમે તમારું આતિથ્ય લેવા આવ્યા છીએ," દુર્વાસાએ જાહેર કર્યું. "મુસાફરીથી અમે ભૂખ્યા છીએ. પહેલાં નદીમાં સ્નાન કરીશું, પછી પાછા આવીને જમીશું."
દ્રૌપદીનું દિલ બેસી ગયું. મહેમાનને ક્યારેય ભૂખ્યો પાછો ન મોકલાય. જો ઋષિ નારાજ થઈને જાય, તો તેઓ આખા પરિવારને શાપ આપી શકે. તેના પતિઓએ ચિંતાભરી આંખે તેની સામે જોયું. બધા જાણતા હતા કે પાત્રે આજનું કામ પૂરું કરી લીધું હતું, અને ઝૂંપડીમાં અનાજનો એક દાણો પણ ન હતો.
એટલે દ્રૌપદી ઝૂંપડીના એક શાંત ખૂણામાં ગઈ. તેના હાથ ધ્રૂજતા હતા, અને આંખમાં આંસુ આવી ગયાં. આ ગાઢ જંગલમાં આટલા બધા માટે ભોજન ક્યાંથી લાવે? તેણે આંખો બંધ કરી અને જંગલના અવાજો તથા અંદર ઊઠતો ડર છોડી દીધો. તેણે ફક્ત એક જ નામનો વિચાર કર્યો.
"કૃષ્ણ," તેણે ધીમેથી કહ્યું. કૃષ્ણ તેના સૌથી વહાલા મિત્ર હતા, ધરતી પર આવેલા ભગવાન, જે મુશ્કેલીમાં હોય તેની હંમેશાં મદદ કરતા. "કૃપા કરીને અત્યારે મારી મદદ કરો." એ કોઈ માગણી ન હતી. એ તો બસ પોતાની ચિંતા સોંપી દેવાની વાત હતી, જેમ કોઈ બાળક ભારે પોટલું પોતાને વિશ્વાસ હોય એવી વ્યક્તિને સોંપી દે.
તરત જ તેને નાના ઓરડામાં એક નરમ હાજરી અનુભવાઈ. તેણે આંખો ખોલી ત્યારે સામે કૃષ્ણ ઊભા હતા, તેમની શ્યામ આંખો દયા અને થોડી શરારતથી ભરેલી હતી. "હું આવી ગયો, સખી, મારી વહાલી મિત્ર," તેમણે કહ્યું. "પણ મારે તને કહેવું પડશે, મને બહુ ભૂખ લાગી છે. મને કંઈ ખાવાનું આપીશ?"
દ્રૌપદીથી નાનું ડૂસકું નીકળી ગયું. "કૃષ્ણ, એ જ તો મારી મુશ્કેલી છે! પાત્ર ખાલી છે. દુર્વાસા પોતાના બધા શિષ્યો સાથે આવે છે, અને મારી પાસે તેમના માટે કંઈ નથી, તમારા માટે પણ નહીં." કૃષ્ણનું સ્મિત બદલાયું નહીં. "ખાલી પાત્ર? લાવ, મને જોવા દે."
તે ચમકતી વાટકી લઈ આવી, અને તેમણે અંદર ધ્યાનથી જોયું. "આ જો," તેમણે નરમાશથી કહ્યું. "બાજુમાં કંઈક ચોંટ્યું છે." તેમણે અંદર હાથ નાખીને ચોખાનો એક નાનકડો દાણો અને રાંધેલા લીલા પાનનો નાનો કણ કાઢ્યો, એટલા નાના કે દ્રૌપદીનું ધ્યાન પણ ગયું ન હતું.
કૃષ્ણે તેમને કીમતી રત્નો હોય તેમ હથેળીમાં રાખ્યા. "આહ," તેમણે ખુશીથી કહ્યું. "આ તો પૂરતાથી પણ વધુ છે." તેમણે દાણો અને પાન ખૂબ આનંદથી ખાધાં. પછી આંખો બંધ કરીને કહ્યું, "દરેક જીવમાં વસતો આખા વિશ્વનો આત્મા તૃપ્ત થાઓ." તેમણે દ્રૌપદી સામે ફરી એક વાર સ્મિત કર્યું, અને પછી અદૃશ્ય થઈ ગયા.
દ્રૌપદી વાટકી પકડીને ઊભી રહી, પહેલાં કરતાં પણ વધુ મૂંઝાયેલી. ચોખાનો એક દાણો શું કરી શકે?
બીજી તરફ, નદીએ દુર્વાસા અને તેમના શિષ્યોએ સ્નાન પૂરું કર્યું હતું. ઋષિ તેમને પાછા લઈ જવા વળ્યા ત્યારે અટકી ગયા અને પેટ પર હાથ મૂક્યો. તેમને પેટ સાવ ભરેલું લાગ્યું, જાણે હમણાં જ મોટી મિજબાની જમ્યા હોય. તેમના શિષ્યો પણ નવાઈ પામીને અને ઊંઘરેટા થઈને પેટ પર હાથ ફેરવતા હતા.
"તેં કંઈ ખાધું છે?" એકે બીજાને પૂછ્યું, અને બીજાએ માથું ધુણાવ્યું. દુર્વાસા શરમાયા. જો તેઓ હમણાં પાછા જાય, તો એક કોળિયો પણ ખાઈ ન શકે, અને એ યજમાનોનું અપમાન થાય. "ચાલો, પાછા ન જઈએ," તેમણે ધીમેથી કહ્યું. "પાંડવોની રક્ષા ખુદ કૃષ્ણ કરે છે. આપણને આપણા કરતાં ઘણા મોટા હાથે જમાડ્યા છે."
એટલે ઋષિ અને તેમના શિષ્યો પરિવારને આશીર્વાદ આપતા આપતા જંગલમાં આગળ ચાલ્યા ગયા. ઝૂંપડીએ દ્રૌપદી રાહ જોતી રહી, પણ કોઈ આવ્યું નહીં. છેવટે સમાચાર પહોંચ્યા ત્યારે તે સમજી ગઈ. તેણે તાંબાની નાની વાટકી છાતીએ લગાડી, અને આભારનાં આંસુ તેના ગાલ પર વહી ગયાં.
તે સાંજે દીવા પ્રગટ્યા પછી તેણે વાટકી ફરી, ખૂબ ધીમે ધીમે ધોઈ. આ વખતે તેણે અંદરની કિનારી પર કાળજીથી આંગળીઓ ફેરવી. અને તે હસી, કારણ કે હવે તે જાણતી હતી કે પ્રેમથી ધરેલી નાનામાં નાની વસ્તુ પણ પૂરતી હોઈ શકે છે.
નાનકડા, તારી માનું પ્રેમનું નાનામાં નાનું કામ પણ ક્યારેય ઓછું નથી; તે જેટલું દેખાય છે તેના કરતાં ઘણું વધુ ભરી દે છે.
4 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો
સ્રોત: મહાભારત, Vana પર્વ · પરંપરાગત પુનઃકથન
આ વાર્તા પાછળ
પાંડવોના વનવાસનાં વર્ષો દરમિયાન મહાભારતનું વનપર્વ કહે છે કે ઋષિ દુર્વાસા પોતાના ઘણા શિષ્યો સાથે ભોજનની આશાએ આવે છે ત્યારે દ્રૌપદીનું અક્ષયપાત્ર, સૂર્યદેવની ભેટ, એ દિવસ માટે ધોવાઈ ગયું હોય છે. કૃષ્ણભક્તિમાં આ પ્રસંગ ખૂબ કહેવાય છે, અને ચોખાનો એક દાણો ઘરઘરમાં એ વાતનું પ્રતીક બની ગયો છે કે પ્રેમથી ધરેલું હોય તો કેટલું ઓછું પૂરતું છે. તેનો ખાસ વળાંક એ છે કે કૃષ્ણ પોતે જમવાનું માગતા આવે છે, અને તેમનું નાનકડું ભોજન નદીએ આખા સમૂહને તૃપ્ત કરે છે. ગર્ભાવસ્થામાં વાંચતાં તે ભરોસો આપે છે કે રોજની નાની સંભાળ પૂરતી છે.
બાળક સાથે વિચારો
એવો સમય યાદ કરો જ્યારે તમે સાવ ઘેરાઈ ગયાં હતાં. શ્રદ્ધા કે વિશ્વાસના કયા નાના પગલાએ તમને રસ્તો શોધવામાં મદદ કરી?
સંકલ્પ: મને વિશ્વાસ છે કે મારી પાસે જેટલું જોઈએ તેટલું જ છે. મારી અંદરની શક્તિનો ઝરો અખૂટ છે.
આશીર્વાદ: તમને અને તમારા બાળકને હંમેશાં ઈશ્વરની હાજરીની શાંત હૂંફ અનુભવાય. તમને વિશ્વાસ રહે કે પ્રેમનો એક દાણો પણ દુનિયાને પોષવા પૂરતો છે.
પાત્રો
- દ્રૌપદી
- — એક પ્રેમાળ યજમાન, જે કંઈ ન બચે ત્યારે કૃષ્ણ પર વિશ્વાસ રાખે છે.
- કૃષ્ણ
- — તેના વહાલા મિત્ર, જે તે પોકારે કે તરત આવે છે.
- ઋષિ દુર્વાસા
- — ઝટ ગુસ્સે થતા ઋષિ, જે ખુશ અને તૃપ્ત થઈને જાય છે.
બોધ
પ્રેમથી ધરેલું થોડું પણ પૂરતાથી વધુ હોઈ શકે છે.
તમારા બાળકને શું કહેવું
નાનકડા, બધું ખાલી લાગે ત્યારે પણ પ્રેમ રસ્તો શોધી લે છે. હું હંમેશાં તારી સાથે છું.
મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો
ચોખાના એક દાણાથી આટલા બધા લોકોનું પેટ કેવી રીતે ભરાયું?
સ્રોત: મહાભારત, વનપર્વ (દુર્વાસાનો પ્રસંગ)
આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા થોડી મિનિટ ધ્યાન અને શ્વાસ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 27મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
ચોખાનો છેલ્લો દાણો વાર્તા શું શીખવે છે?
મહાભારતની આ કથાની પરંપરા કહે છે કે પ્રેમ અને સમર્પણથી ધરેલો એક દાણો આખી દુનિયાને તૃપ્ત કરી શકે છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે તણાવની પળે પ્રાર્થના કે વિશ્વાસ તરફ વળવાથી માતા ઓછી એકલી અને વધુ શાંત અનુભવી શકે છે.
ચોખાનો છેલ્લો દાણો ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?
આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 27 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.