Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Jataka · दिवस 29 · आठवडा 5

सत्य बोलणारे लावा पिल्लू

अजून उडता न येणारे एक लावा पिल्लू साल जंगलात एका वडाखाली राहते. संकट जवळ येते, तेव्हा ते शांत राहते आणि एक हळुवार सत्यक्रिया बोलते.

गोष्टीचे तात्पर्य: सच्च्या आणि कोमल मनात स्वतःची एक शांत ताकद असते.

या गोष्टीत

पात्रे
लावा पिल्लू (बोधिसत्त्व), लाव्याचे आई-बाबा
मूळ ग्रंथ
जातक कथा
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 29 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 5 · ७ पैकी दिवस 1
तिमाही
तिमाही 1
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 5: बाळाची वाढ

बौद्ध परंपरा मानते की सत्यवचन आणि कुणालाही न दुखावणारे मन यांचे स्वतःचे शांत संरक्षण असते, आणि हे शिकवण्यासाठी ही जातक कथा शतकानुशतके सांगितली गेली आहे. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन असे सुचवते की भीतीच्या क्षणी स्थिर राहून श्वास घेतल्याने आईला अधिक स्पष्टपणे विचार करता येऊ शकतो.

"मला पंख आहेत, पण मला उडता येत नाही. मला पाय आहेत, पण मला चालता येत नाही.

प्राचीन भारतातल्या एका साल वृक्षांच्या जंगलात, एका मोठ्या वडाच्या मुळांखाली, मऊ गवताचे एक छोटे गोल घरटे होते.

त्या घरट्यात एक लाव्याचे पिल्लू राहत होते. ते इतके लहान होते की त्याच्या अंगावर फक्त तपकिरी मऊ लव होती. त्याचे पंख अगदी इवलेसे होते. त्याचे पाय अजून धावण्याइतके मजबूत नव्हते. रोज त्याचे आई-बाबा दाणे आणि किडे शोधायला बाहेर जात, आणि रोज संध्याकाळी परत येऊन त्याला भरवत, आणि ते आनंदाने चिवचिवत असे.

जुन्या जातक कथा सांगतात की हे छोटे लावा पिल्लू म्हणजे बोधिसत्त्व होते, जे पुढे एक दिवस बुद्ध होणार होते. इतक्या छोट्या पक्ष्याच्या रूपातही त्याचे मन शांत आणि कोमल होते. त्याने कधीही कोणत्याही जिवाला दुखावले नव्हते. आई-बाबा आणलेले किडेसुद्धा तो खात नसे; तो दाणे आणि गवतावर जगत असे.

उन्हाळ्यातल्या एका कोरड्या दुपारी आकाशाच्या कडेला एक विचित्र केशरी उजेड दिसू लागला. वाऱ्याला धुराचा वास येत होता. झाडांमधून एक हलका तडतडणारा आवाज येत होता.

जंगलात वणवा येत होता.

चहूकडे प्राणी धावू लागले. हरणे झुडपांतून उड्या मारत गेली. माकडे फांद्यांवरून झोके घेत दूर गेली. पक्षी मोठमोठ्या थव्यांनी एकमेकांना हाका मारत आकाशात उडाले.

बाबा लावा उडून सगळ्यात उंच फांदीवर गेला आणि त्याने पाहिले. मग तो थरथरत्या पिसांनी खाली परत आला.

"आग इकडेच येत आहे!" तो म्हणाला.

आई लाव्याने आपल्या पिल्लाकडे पाहिले. "पण त्याला उडता येत नाही," ती म्हणाली. "त्याला फार दूर चालताही येत नाही. आपण त्याला कसे नेणार?"

धूर दाट होत गेला. हवा गरम होत गेली. ते दोघे आई-बाबा लहान होते, आणि आग फार मोठी होती. ते भयंकर घाबरले होते. आणि त्या भीतीत, घाबरलेले पक्षी जे करतात ते त्यांनी केले. आपण परत येऊ असे स्वतःला सांगत, ओरडत ते नदीच्या दिशेने उडून गेले.

छोटे लावा पिल्लू घरट्यात एकटेच राहिले.

त्याला तडतडणारा आवाज मोठा होत जाताना ऐकू येत होता. त्याला पानांमधून केशरी उजेड दिसत होता. पण ते रडले नाही. त्याने आपले इवलेसे पंख फडफडवले नाहीत. उलट ते अगदी स्थिर आणि शांत झाले, आणि विचार करू लागले.

मला उडता येत नाही, त्याने विचार केला. मला धावता येत नाही. माझे आई-बाबा गेले आहेत. माझ्या शरीराने मी काहीच करू शकत नाही. पण माझ्याकडे एक गोष्ट आहे. मी नेहमी खरे बोललो आहे, आणि मी कधीच कुणाला दुखावले नाही. तीच माझी ताकद होऊ दे.

त्या काळी लोक मानत की चांगल्या मनाने बोललेल्या खऱ्या वाक्यात मोठे सामर्थ्य असते. त्याला सत्यक्रिया म्हणत.

म्हणून त्या छोट्या लाव्याने आपले डोके वर केले, आणि छोट्या पण स्पष्ट आवाजात तो आगीशी बोलला.

"मला पंख आहेत, पण मला उडता येत नाही. मला पाय आहेत, पण मला चालता येत नाही. माझे आई-बाबा गेले आहेत. हे खरे आहे. आणि या सत्याच्या बळावर, आणि चांगल्या जिवांनी जगात दाखवलेल्या चांगुलपणाच्या बळावर, हे अग्नी, मी तुला विनवतो: कृपा करून मागे फीर."

जुनी कथा सांगते की आग थांबली.

ती वडाच्या झाडाभोवतीच्या एका वर्तुळाच्या अगदी कडेपर्यंत आली, आणि तिथे थांबली, जणू ती थंड पाण्यापाशी पोहोचली होती. ज्वाळा बाजूला वळल्या, झाडाच्या दोन्ही बाजूंनी वळसा घालून जंगलात पुढे निघून गेल्या. त्यांनी घरट्याला स्पर्शही केला नाही. त्या वर्तुळातले गवताचे एक पातेसुद्धा जळले नाही.

त्या रात्री उशिरा आग शेवटी विझली. काळ्या जमिनीवरून धूर तरंगत होता. आणि त्या सगळ्याच्या मधोमध वडाचे झाड उभे होते, हिरवेगार, त्याची मुळे आणि ते छोटे घरटे सुरक्षित.

पहाटे आई-बाबा लावा उडत परत आले. त्यांना वाटले होते की फक्त राखच दिसेल. ते दुःखाने हाका मारत काळ्या जमिनीवरून खालून उडत होते.

मग त्यांना ते हिरवे वर्तुळ दिसले. त्यांना वडाचे झाड दिसले. आणि घरट्यात त्यांना त्यांचे पिल्लू दिसले, शांत बसलेले, सुखरूप, त्यांच्याकडे डोळे मिचकावत पाहणारे.

ते चिवचिवत आणि पिसे फुलवत त्याच्याकडे उतरले, आणि दोन्ही बाजूंनी त्याला बिलगले. त्याला सोडून गेल्याबद्दल त्यांना फार वाईट वाटत होते. त्याने त्यांना रागावले नाही. तो फक्त त्यांच्या मधोमध उबदार आणि सुरक्षित होऊन बिलगून बसला.

जातक सांगते की आजपर्यंत जंगलातल्या त्या जागेला आग स्पर्श करत नाही. आणि अशा प्रकारे, फक्त सच्चे मन असलेल्या एका शांत छोट्या पक्ष्याने जगाचे एक छोटेसे वर्तुळ हिरवेगार ठेवले.

सूर्य उगवला, तेव्हा ते तिघे वडाखालच्या गवताच्या घरट्यात एकत्र बसले होते, मैलोन्मैल परिसरातली ती एकमेव हिरवी जागा होती, आणि लावा पिल्लाने न्याहारीसाठी आपली चोच मोठी उघडली.

सच्चे आणि कोमल मन ही फार मजबूत गोष्ट आहे, माझ्या बाळा, आणि तुझे मन आताच वाढू लागले आहे.

पुढची गोष्ट वाचा →आगीशी बोलणारं छोटं लावा पिल्लू

जातक मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: जातक कथा · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

वट्टक जातक ही बौद्ध जन्मकथांपैकी एक आहे, ज्यांत भावी बुद्ध अनेक साध्या रूपांत दिसतात; इथे ते उडता न येणारे एक लाव्याचे पिल्लू आहेत. या कथेचा गाभा आहे सच्चकिरिया, म्हणजे सत्यक्रिया, ही जुनी भारतीय कल्पना की साधेपणाने बोललेल्या सत्यात खरे सामर्थ्य असते. हुशारीने किंवा वेगाने जिंकणाऱ्या प्राणिकथांप्रमाणे नव्हे, हा छोटा पक्षी स्थिरता, प्रामाणिकपणा आणि आयुष्यभर कुणालाही न दुखावण्याच्या बळावर जिंकतो, आणि संकट फक्त त्याच्या झाडाभोवती वळसा घालून जाते. ही कथा आजही थेरवाद देशांत आणि भारतीय वर्गांमध्ये सांगितली जाते. बाळाची वाट पाहणाऱ्या पालकांसाठी ही एक हळुवार आठवण आहे की शांतता आणि सत्यवचन एक शांत आसरा होऊ शकतात.

बाळासोबत विचार करा

कठीण असतानाही तुम्ही सत्याच्या बाजूने वागायचे ठरवले, अशा एखाद्या वेळेचा विचार करा. त्या प्रामाणिकपणाचा तुम्हाला कसा उपयोग झाला? ते शांत धैर्य तुम्ही तुमच्या बाळासमोर कसे ठेवू शकता?

संकल्प: माझा प्रामाणिकपणा हीच माझी ढाल आहे. माझे सत्य हीच माझी ताकद आहे. मी आणि माझे बाळ सुरक्षित आहोत.

आशीर्वाद: सत्याचे सामर्थ्य तुमचे आणि तुमच्या बाळाचे रक्षण करो. तुमची मने शांत धैर्याने भरून जावोत, आणि तुमच्या अढळ प्रामाणिकपणात तुम्हाला आसरा मिळो.

पात्रे

लावा पिल्लू (बोधिसत्त्व)
— ज्याचे सत्य कोणत्याही पंखांपेक्षा मजबूत आहे, असा एक इवलासा पक्षी.
लाव्याचे आई-बाबा
— आपल्या पिल्लावर प्रेम करणारे छोटे पक्षी.

बोध

सच्च्या आणि कोमल मनात स्वतःची एक शांत ताकद असते.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, मजबूत होण्यासाठी मोठे असण्याची गरज नसते. सत्य आणि दया तुला नेहमी स्थिर ठेवतील.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

उडता येत नसतानाही छोटा लावा इतका मजबूत कशामुळे होता?

स्रोत: जातक कथा (वट्टक जातक, लाव्याची सत्यक्रिया)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी हनुमान चालीसा जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 5व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • पाणी वाहून नेणारा छोटा पोपट · दिवस 277

    अशीच गोष्ट

    बौद्ध परंपरा पोपट आणि वणव्याची ही कथा देवांनाही भारावून टाकणाऱ्या धैर्याची आणि कृतज्ञतेची कथा म्हणून सांगते. ती पालकांना आठवण करून देते की आकार किंवा ताकदीपेक्षा प्रेमाने केलेले छोटे, सातत्याचे प्रयत्न जास्त मोलाचे असतात. आईच्या शांत मनावरचं संशोधन सुचवतं की एकेक पाऊल, आपल्याला जे जमतं त्यावर लक्ष दिल्याने दडपण कमी होऊ शकतं.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

सत्य बोलणारे लावा पिल्लू ही गोष्ट काय शिकवते?

बौद्ध परंपरा मानते की सत्यवचन आणि कुणालाही न दुखावणारे मन यांचे स्वतःचे शांत संरक्षण असते, आणि हे शिकवण्यासाठी ही जातक कथा शतकानुशतके सांगितली गेली आहे. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन असे सुचवते की भीतीच्या क्षणी स्थिर राहून श्वास घेतल्याने आईला अधिक स्पष्टपणे विचार करता येऊ शकतो.

सत्य बोलणारे लावा पिल्लू गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 5 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा