Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Puranas · गोष्ट संग्रह

अपालाची इंद्राला भेट

अत्री ऋषींची मुलगी अपाला हिला नदीजवळ सोमाचे रोप सापडते. ती स्तुतीची गाणी गात ते इंद्राला अर्पण करते.

गोष्टीचे तात्पर्य: मोकळ्या मनाने द्या आणि इतरांचा विचार करा, म्हणजे दयाळूपणा सूर्यप्रकाशासारखा परत येतो.

या गोष्टीत

पात्रे
अपाला, इंद्र, अत्री ऋषी
मूळ ग्रंथ
पुराणे
वाचनाचा वेळ
3 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 4–8 वर्षांची मुले

स्रोत: पुराणे · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

अपाला ही ऋग्वेदातील स्त्री ऋषींपैकी एक आहे, आणि तिचे सूक्त, 8.91, या संग्रहातील सर्वात प्राचीन कथांपैकी एक आहे. त्यात ती पाणी आणायला जाताना सोम शोधते, तो इंद्राला अर्पण करते आणि तीन आशीर्वाद मागते. नंतरचे ग्रंथ, बृहद्देवता आणि सायण भाष्य, तिचा आजार आणि वडील अत्रींच्या आश्रमातील तिचे जीवन यांचे तपशील जोडतात. इतर वरदान-कथांपेक्षा ही कथा वेगळी ठरते ती तिच्या इच्छांच्या क्रमामुळे: आधी वडिलांच्या डोक्यावर केस आणि त्यांच्या शेतात हिरवळ, आणि त्यानंतरच स्वतःचे आरोग्य. गर्भातील बाळाला हळूवारपणे ऐकवली तर ही कथा कुटुंबाची काळजी घेण्याची आईची सहज भावना आणि दयाळूपणा सूर्यप्रकाशासारखा परत येतो ही आशा घेऊन येते.

अपालाने आपल्याकडचे थोडेसे वाटले आणि काहीही मागण्याची संधी मिळाली तेव्हा आधी वडिलांचा विचार केला. तिची कथा उदारपणा, कठीण काळातली आशा आणि ज्यांचे स्वतःचे स्तोत्र ऋग्वेदात टिकून आहे अशा एका ऋषिकेचा सन्मान करते.

ती स्वतःसाठी खूप काही मागू शकली असती. पण आधी तिला वडिलांची आठवण झाली.

फार पूर्वी, महान अत्री ऋषींच्या आश्रमात त्यांची मुलगी अपाला राहत होती.

अपाला सौम्य आणि हुशार होती, आणि तिला अनेक स्तोत्रे तोंडपाठ होती. पण लहानपणापासून एका आजारामुळे तिच्या त्वचेवर डाग होते, आणि लोक तिच्याकडे पाहत तेव्हा तिला संकोच वाटायचा.

एकदा ती नवऱ्याच्या घरी राहायला गेली होती, पण आता ती वडिलांकडे परत आली होती. आश्रम शांत होता, आणि अपालाला अनेकदा थोडे उदास आणि एकटे वाटायचे.

अत्री ऋषी आता म्हातारे होत होते. त्यांच्या डोक्यावरचे केस गेले होते आणि टक्कल चमकत होते, आणि आश्रमाशेजारचे शेत कोरडे पडले होते. कितीही मेहनत घेतली तरी तिथे फारसे काही उगवत नव्हते.

तरीही अपालाने आशा सोडली नाही. रोज सकाळी ती प्रार्थना करायची, अंगण झाडायची, आणि जुनी स्तोत्रे हळूच गुणगुणत नदीवर पाणी आणायला जायची.

एका उजळ सकाळी, नदीकडे जाणाऱ्या वाटेवर तिला दगडांमध्ये एक लहानसे हिरवे रोप उगवलेले दिसले.

तिने गुडघे टेकून नीट पाहिले. त्याचे देठ कोवळे आणि रसाने भरलेले होते. अपालाचे डोळे मोठे झाले. "हा सोम आहे," ती हळूच म्हणाली, "देवांना आवडणारी पवित्र वनस्पती."

तिने काही देठ तोडले आणि जपून कपड्याच्या घडीत ठेवले. मग घागर भरून ती घरी निघाली.

वाटेत ती एका सावलीच्या झाडाखाली विश्रांतीसाठी बसली. पुजारी देवांसाठी सोम कुटतात तसा, गोड रस चाखण्यासाठी तिने सोमाचा एक देठ दातांमध्ये धरून हळूच दाबला.

आणि तो दाबताना मऊ, तालबद्ध आवाज झाला, यज्ञात पुजारी वापरतात त्या दगडांसारखा.

दूर आकाशात देवांचा राजा इंद्र याने तो आवाज ऐकला. "कोणीतरी सोम कुटत आहे," तो म्हणाला, "आणि खऱ्या मनाने अर्पण करत आहे." त्याने आपला रथ वळवला आणि तो नदीच्या वाटेवर उतरला.

अपालाने वर पाहिले तर तिच्यासमोर एक तेजस्वी रूप उभे होते. ते इंद्र आहेत, हे तिने लगेच ओळखले.

ती पळून गेली नाही. ती लपली नाही. ती संकोचाने हसली आणि तिने सोम त्याच्यापुढे धरला.

"हे इंद्रा," ती म्हणाली, "तू घराघरात जातोस, सगळे पाहणारा वीर आहेस. कृपया मी माझ्या दातांनी कुटलेला हा सोम पी. धान्य, पोळ्या आणि स्तुतीच्या गाण्यांसह मी तो तुला अर्पण करते."

इंद्राने सोम प्यायला, आणि त्याचे मन आनंदित झाले. "अपाले, तू मला मौल्यवान भेट दिलीस," तो म्हणाला. "तुला हवे ते माग."

अपालाने बराच वेळ विचार केला. ती स्वतःसाठी खूप काही मागू शकली असती. पण आधी तिला वडिलांची आठवण झाली.

"माझ्या वडिलांच्या डोक्यावर पुन्हा केस येऊ दे," ती म्हणाली. "त्यांचे कोरडे शेत हिरवेगार आणि धान्याने भरून जाऊ दे."

त्यानंतरच तिने स्वतःसाठी काही मागितले. "आणि मीही बरी आणि तेजस्वी होऊ दे," ती हळूच म्हणाली.

तिचा दयाळूपणा आणि प्रेमळ मन पाहून इंद्र मायेने हसला. "तसेच होईल," तो म्हणाला.

मग, जुने स्तोत्र सांगते, इंद्राने अपालाला आपल्या रथाच्या जोखडाच्या छिद्रातून तीन वेळा हळूवारपणे पार नेले, जशी आई बाळाला दारातून हाताने पुढे नेते.

प्रत्येक वेळी ती पार झाली की अधिक उजळ होऊन बाहेर आली. आणि तिसऱ्या वेळेनंतर अपाला बरी होऊन चमकू लागली, पावसानंतरच्या सूर्यासारखी.

घागर घेऊन ती धावत आश्रमात आली. तिथे तिचे वडील आश्चर्याने हसत आपल्या डोक्यावरच्या नव्या मऊ केसांना हात लावत होते.

बाहेर कोरडे शेत हिरवे झाले होते, आणि जवाचे लहान कोंब प्रकाशाकडे वर डोकावत होते.

अपाला आणि अत्री एकमेकांना बिलगले आणि आनंदाने रडले. आणि अपालाचे स्वतःचे आभाराचे स्तोत्र आजही ऋग्वेदात जपले आहे, म्हणजे आपल्याकडे जे होते ते वाटणाऱ्या आणि आधी इतरांसाठी मागणाऱ्या त्या तरुणीची आपल्याला आठवण राहावी.

आता झोप, माझ्या बाळा. अपालासारखे तूही मोकळ्या मनाने दे, आपल्या प्रियजनांचा विचार कर, आणि दयाळूपणा सूर्यप्रकाशासारखा तुझ्याकडे परत येईल.

पुढची गोष्ट वाचा →उपमन्यू आणि दुधाचा सागर

पुराण मधील आणखी

बाळासोबत विचार करा

तुम्हाला तीन आशीर्वाद मागता आले, तर तुम्ही सर्वात आधी कोणाचा विचार कराल?

संकल्प: माझ्याकडे जे आहे त्यातून मी मोकळ्या मनाने देते, आणि चांगुलपणा माझ्या कुटुंबाकडे परत येतो.

आशीर्वाद: बाळा, तुझे मन उदार असू दे, आणि तू दिलेली प्रत्येक चांगली गोष्ट तुझ्याकडे परत येऊ दे.

पात्रे

अपाला
— एक संकोची, प्रेमळ मुलगी जी आधी वडिलांचा विचार करते.
इंद्र
— तिच्या भेटीने प्रसन्न होऊन वर देणारा देव.
अत्री ऋषी
— अपालाचे वडील, जे हिरवे शेत पाहून आनंदाने हसतात.

बोध

मोकळ्या मनाने द्या आणि इतरांचा विचार करा, म्हणजे दयाळूपणा सूर्यप्रकाशासारखा परत येतो.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, अपालासारखेच तूही देणाऱ्या मनाने आपल्या कुटुंबावर प्रेम कर.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

अपालाने सर्वात आधी कोणासाठी मागितले, आणि का?

स्रोत: ऋग्वेद 8.91 (अपालाचे सूक्त), बृहद्देवता आणि सायण भाष्यातील तपशिलांसह

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गर्भ संवाद — बाळाशी गप्पा करून पाहा आणि गर्भावस्था आहार तक्ता वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • हनुमान आणि मोत्यांचा हार · दिवस 205

    तेच मूल्य

    परंपरा सांगते की हनुमानाने प्रत्येक रत्नापेक्षा प्रेमाला जास्त मोल दिलं, आणि राम-सीतेला आपल्या हृदयात वाहून नेलं. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की वस्तूंपेक्षा प्रेमळ नात्यांवर लक्ष केंद्रित केल्याने आईला समाधान वाटू शकतं.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

अपालाची इंद्राला भेट ही गोष्ट काय शिकवते?

अपालाने आपल्याकडचे थोडेसे वाटले आणि काहीही मागण्याची संधी मिळाली तेव्हा आधी वडिलांचा विचार केला. तिची कथा उदारपणा, कठीण काळातली आशा आणि ज्यांचे स्वतःचे स्तोत्र ऋग्वेदात टिकून आहे अशा एका ऋषिकेचा सन्मान करते.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा