Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Sikh · दिवस 279 · आठवडा 40

गोड रिठे

गुरु नानक आणि भाई मर्दाना एका कर्त्याचं गुणगान गात एकत्र फिरतात. एका तळपत्या दिवशी मर्दानांना भूक लागते आणि गुरुजी त्यांना कडू रिठे खायला सांगतात.

गोष्टीचे तात्पर्य: विश्वास आणि श्रद्धा कडू गोष्टीलाही गोड करू शकतात.

या गोष्टीत

पात्रे
गुरु नानक, भाई मर्दाना
मूळ ग्रंथ
जनमसाखी
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 279 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 40 · ७ पैकी दिवस 6
तिमाही
तिमाही 3
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 40: बाळाची वाढ
आजची गोष्ट
गोड रिठे

शीख परंपरा ही साखी गुरुद्वारा रीठा साहिब येथे जपते, जिथे आजही प्रसाद म्हणून गोड रिठे वाटले जातात. वाट पाहण्याच्या शेवटच्या आठवड्यांत असलेल्या पालकांना ती हळुवार आठवण करून देते की विश्वासामुळे कठीण काळातही गोडवा दिसू शकतो. आईच्या शांत मनावरचं संशोधन सुचवतं की कठीण क्षणांकडे आशेने पाहिल्याने ताण कमी होऊ शकतो.

आयुष्यात अनेक गोष्टी बाहेरून कडू दिसतात. लांबचे रस्ते. कठीण दिवस. वाट पाहणं.

खूप पूर्वी, खांद्यावर रबाब नावाचं तंतुवाद्य घेतलेले आनंदी गायक भाई मर्दाना गुरु नानकांसोबत एका धुळीच्या रस्त्यावरून चालले होते. अचानक त्यांच्या पोटात जोरात, लांब गुरगुर झाली. त्यांनी गुरुजींकडे पाहिलं आणि जरा लाजून हसले.

ते दोघं कितीतरी वर्षं डोंगर-मैदानं, गावं-शहरं ओलांडत एकत्र चालत होते. गुरु नानक जिथे जात तिथे एकच साधा संदेश देत: कर्ता एकच आहे, सगळी माणसं समान आहेत, आणि आपण प्रामाणिकपणे जगावं, इतरांसोबत वाटून घ्यावं आणि प्रेमाने देवाचं स्मरण करावं. गुरुजी गात तेव्हा मर्दाना रबाब वाजवत, आणि लोक आपली कामं थांबवून ऐकायला येत.

मर्दानांचा गुरुजींवर मनापासून विश्वास होता. पण तेही शेवटी माणूसच होते, आणि कधी कधी थकल्यावर किंवा भूक लागल्यावर ते हे विसरून जात. खरा मित्र प्रत्येक वाटेवर सोबत चालतो.

तो दिवसही तसाच होता. ते डोंगरातल्या एका कोरड्या, सुनसान भागातून चालले होते. गावं एकमेकांपासून खूप दूर होती. ना शेतं, ना फळझाडं, ना अन्न मागता येईल अशी घरं. ऊन तळपत होतं आणि रस्ता संपतच नव्हता.

"गुरुजी," शेवटी मर्दाना म्हणाले, "माफ करा, पण मला खूप भूक लागली आहे. कालपासून आपण काही खाल्लं नाही. लवकर काही खाल्लं नाही तर आज रात्री मला रबाब वाजवता येईल असं वाटत नाही."

गुरु नानकांनी आपल्या मित्राकडे अतिशय मायेने पाहिलं. ते गडद, चमकदार पानांच्या एका उंच झाडाखाली उभे होते. त्याच्या फांद्या छोट्या गोल फळांनी लगडल्या होत्या.

"मर्दाना," गुरुजी म्हणाले, "हे रिठ्याचं झाड आहे. याची काही फळं तोड आणि खा."

मर्दानांनी झाडाकडे पाहिलं, मग पुन्हा गुरुजींकडे. रिठे सगळ्यांनाच माहीत होते. लोक ते पाण्यात कुस्करून कपडे आणि केस धुत. ते इतके कडू होते की ते खाण्याचा विचारही कोणी करत नसे.

"गुरुजी," ते हळूच म्हणाले, "हे तर रिठे आहेत. सगळ्या देशातलं सगळ्यात कडू फळ."

गुरु नानक फक्त हसले. "माझ्यावर विश्वास ठेव," ते म्हणाले. "खा, आणि खाताना कर्त्याचं स्मरण कर."

मर्दाना क्षणभर थांबले. गुरुजींसोबत चाललेली इतकी वर्षं त्यांना आठवली. प्रत्येक दयाळूपणा, प्रत्येक शबद, शेवटी कसाबसा चांगला संपलेला प्रत्येक कठीण रस्ता आठवला. आणि त्यांनी विश्वास ठेवायचं ठरवलं.

त्यांनी हात वर करून एक रिठा तोडला, डोळे मिटले आणि एक छोटासा घास घेतला. आणि मग त्यांचे डोळे खाडकन उघडले.

तो गोड होता. थोडासाच गोड नाही, तर मधापेक्षा गोड, पिकलेल्या आंब्यापेक्षा गोड, त्यांनी आजवर चाखलेल्या कुठल्याही फळापेक्षा गोड.

"गुरुजी!" ते ओरडले. "हा गोड आहे! हे कसं शक्य आहे?"

गुरु नानक आपल्या उबदार, शांत हास्याने हसले. "जो कर्ता फळ बनवतो, तो त्याला गोडही करू शकतो. खा मित्रा. पोट भरेपर्यंत खा."

मर्दाना खातच राहिले, हनुवटीवरून रस ओघळत असताना हसत राहिले. मग नेहमीप्रमाणे त्यांना इतरांची आठवण झाली. त्यांनी आपली कापडी पिशवी रिठ्यांनी भरली. "पुढे भेटणाऱ्या प्रवाशासाठी," ते म्हणाले, "तोही भुकेला असेल." गोडवा मिळाला की तो वाटून घ्यावा.

त्या संध्याकाळी ते एका छोट्या गावात पोहोचले. मर्दानांनी रबाब जुळवला आणि गुरु नानकांनी कर्त्याच्या प्रेमाच्या गोडव्याबद्दल एक शबद गायलं, जे प्रेम आपण विश्वास ठेवला तर कडूपणालाही गोड करतं. गावकरी जवळ जमले. नंतर मर्दानांनी आपली पिशवी उघडली आणि गावातल्या प्रत्येक मुलाला गोड रिठे वाटले, आणि आश्चर्याने त्यांचे चेहरे उजळले.

नंतर, चांदण्या उगवल्यावर, मर्दाना मोकळ्या आकाशाखाली गुरुजींजवळ बसले. "गुरुजी," ते म्हणाले, "मी तो घास घेणारच नव्हतो. मला खात्री होती की तो कडूच असेल."

गुरु नानकांनी आपल्या मित्राच्या खांद्यावर हात ठेवला. "मर्दाना, आयुष्यात अनेक गोष्टी बाहेरून कडू दिसतात. लांबचे रस्ते. कठीण दिवस. वाट पाहणं. पण आपण विश्वासाने आणि प्रेमळ मनाने चाललो, तर त्यांच्या आत लपलेला गोडवा आपल्याला अनेकदा सापडतो. विश्वासामुळे कडूपणाही गोड होतो."

मर्दानांनी हळूच मान डोलावली. त्यांनी मागे डोंगरांकडे पाहिलं, जिथे अंधारात कुठेतरी ते रिठ्याचं झाड उभं होतं, पुढच्या भुकेल्या प्रवाशासाठी त्याच्या फांद्या अजूनही गोड फळांनी भरलेल्या होत्या.

मग त्यांनी रबाब उचलला आणि एक हळुवार सूर छेडला. गुरुजी सोबत गुणगुणले, गावातली मुलं झोपी गेली आणि त्यांच्या भोवतीची रात्र शांत होत गेली.

बाळा, तुझ्यापुढेही कदाचित लांबचे रस्ते असतील, पण तू ते कधीच एकटा चालणार नाहीस, आणि आपण मिळून गोडवा शोधू.

पुढची गोष्ट वाचा →दुधाच्या वाटीवरची जाईची पाकळी

शीख मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: जनमसाखी · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

गुरुद्वारा रीठा साहिब गुरु नानकांच्या भाई मर्दानांसोबतच्या प्रवासातली एक शीख परंपरा जिवंत ठेवतो: कडूपणासाठी ओळखले जाणारे आणि कपडे धुण्यासाठी वापरले जाणारे रिठे, भुकेल्या मर्दानांनी गुरुजींवर विश्वास ठेवून खाल्ले तेव्हा गोड झाले. गुरुद्वाऱ्यात येणाऱ्यांना आजही प्रसाद म्हणून रिठे दिले जातात. गुरुजींचे निष्ठावान रबाबवादक मर्दाना यांच्याबद्दलच्या अनेक साखींपैकी ही साखी हळुवार आणि जवळची आहे: शेवटी चांगल्या संपलेल्या कठीण रस्त्यांच्या अनेक वर्षांनंतर एक भुकेला साथीदार विश्वास ठेवायचं ठरवतो. 'पुढच्या भुकेल्या प्रवाशासाठी' ते पिशवी भरतात, ज्यामुळे वाटून घेण्याचा सुंदर सूर जुळतो. गरोदरपणात, विश्वासामुळे कडू क्षण गोड होतात असं सांगणारी ही दिलासा देणारी कथा आहे.

बाळासोबत विचार करा

तुमच्या गरोदरपणातला कोणता भाग आधी कडू वाटला, पण नंतर त्यात काहीतरी गोड दडलेलं दिसलं?

संकल्प: मी हा प्रवास विश्वासाने करते, आणि लांबलचक दिवसांतही मला गोडवा सापडतो.

आशीर्वाद: तुमच्या वाटेवर तुम्हाला विश्वासू साथीदार लाभोत, आणि विश्वासातून येणारा गोडवा मिळो.

पात्रे

गुरु नानक
— आपल्या साथीदाराची काळजी घेणारे प्रेमळ गुरु.
भाई मर्दाना
— रबाब वाजवणारे विश्वासू मित्र.

बोध

विश्वास आणि श्रद्धा कडू गोष्टीलाही गोड करू शकतात.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, तुझं आयुष्य गोड आश्चर्यांनी आणि विश्वासू मित्रांनी भरलेलं असो.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

मर्दानांनी रिठा खाल्ला तेव्हा त्याची चव कशी होती?

स्रोत: गोड रिठ्यांची शीख परंपरा, गुरुद्वारा रीठा साहिबशी जोडलेली

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गर्भ संवाद — बाळाशी गप्पा करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 40व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • गुरु नानक आणि सज्जनची धर्मशाळा · दिवस 265

    अशीच गोष्ट

    शीख परंपरा सांगते की गुरु नानकांच्या शबदाने सज्जन ठगाचं मन बदललं, आणि तो शबद आजही गुरु ग्रंथ साहिबमध्ये आहे. ती पालकांना कठोरपणाऐवजी सौम्यपणे मार्गदर्शन करण्याचा विचार करायला आमंत्रण देते. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की शांत, प्रेमळ संवादामुळे घरातला ताण कमी होतो.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

गोड रिठे ही गोष्ट काय शिकवते?

शीख परंपरा ही साखी गुरुद्वारा रीठा साहिब येथे जपते, जिथे आजही प्रसाद म्हणून गोड रिठे वाटले जातात. वाट पाहण्याच्या शेवटच्या आठवड्यांत असलेल्या पालकांना ती हळुवार आठवण करून देते की विश्वासामुळे कठीण काळातही गोडवा दिसू शकतो. आईच्या शांत मनावरचं संशोधन सुचवतं की कठीण क्षणांकडे आशेने पाहिल्याने ताण कमी…

गोड रिठे गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 40 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा