Sikh · सणाची गोष्ट
दौलतांचं पहिलं दर्शन
तलवंडीची प्रेमळ म्हातारी सुईण दौलतां हिला माता तृप्तांच्या घरी बोलावलं जातं. ती त्यांचा हात धरते आणि पहाटेपूर्वी हळुवारपणे बाळाचं स्वागत करायला मदत करते.
गोष्टीचे तात्पर्य: प्रत्येक नव्या बाळाचं प्रेमाने आणि नवलाने स्वागत होतं.
या गोष्टीत
- पात्रे
- दौलतां, माता तृप्ता, बाळ नानक, बेबे नानकी
- मूळ ग्रंथ
- जनमसाखी
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: जनमसाखी · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
गुरू नानकांच्या पारंपरिक जीवनकथा असलेल्या शीख जनमसाखी तलवंडीच्या (आजचं ननकाना साहिब) दौलतां सुईणीला त्यांना पाहणारी पहिली व्यक्ती म्हणून आठवतात, आणि त्यांच्या जन्माच्या स्मरणार्थ कार्तिक पौर्णिमेला गुरुपर्व साजरं केलं जातं. बहुतेक कथनांत तिचा उल्लेख थोडक्यातच येतो; हे रूप संपूर्ण गोष्ट तिच्या डोळ्यांतून आणि हातांतून उलगडू देतं, माता तृप्तांचा हात धरण्यापासून ते नवजात बाळाच्या शांत, जाणत्या हसण्यापर्यंत, ज्याबद्दल सांगायला ती गावात धावते. खाटेवर झोपलेली बहीण नानकी घरगुती गोडवा आणते. प्रेमाने स्वागत झालेल्या जन्माच्या या सौम्य चित्राइतकी गर्भावस्थेच्या महिन्यांच्या जवळची गोष्ट क्वचितच असेल.
दौलतांचं बाळ नानकांचं आनंदी पहिलं दर्शन नवजात बाळाच्या आगमनाचं नवल साजरं करतं. आपल्या बाळाच्या पहिल्या नजरेचं स्वप्न पाहणाऱ्या आईसाठी ही एक उबदार गुरुपर्वाची गोष्ट आहे.
ते एक ज्ञानी, जाणतं हसू होतं, जसा एखादा मोठा माणूस जुन्या मित्राला भेटतो.
दौलतां एक प्रेमळ म्हातारी सुईण होती, रुपेरी केस, मजबूत पण कोमल हात, आणि प्रत्येक खोली भरून टाकणारं हसू. ती पंजाबमधल्या गव्हाच्या शेतांमधल्या तलवंडी गावात राहायची, आणि गावातल्या जवळजवळ प्रत्येक बाळाचं या जगात स्वागत करायला तिने मदत केली होती. सगळे तिच्यावर प्रेम करत, आणि प्रत्येक मुलाला तिचं उबदार, सुरकुतलेलं हसू ओळखीचं होतं.
एका शरद ऋतूत तिच्या दारी एक निरोप आला. गावचे हिशेबनीस मेहता कालू यांच्या पत्नी माता तृप्ता लवकरच बाळंत होणार होत्या. माता तृप्ता एक सौम्य, आनंदी स्त्री होत्या, ज्या गावातल्या मुलांना अनेकदा मिठाई वाटत. त्यांना आधीच एक छोटी मुलगी होती, नानकी, चमकदार डोळे आणि दोन लांब वेण्या असलेली. गरज पडेल तेव्हा यायचं दौलतांने वचन दिलं.
ती कार्तिक महिन्याची पौर्णिमेची रात्र होती, आणि आकाश निरभ्र आणि रुपेरी होतं. शेतं शांत होती, आणि घरांतले तेलाचे दिवे हळूच लुकलुकत होते. रात्री उशिरा दौलतांच्या दारावर थाप पडली. "माता तृप्ता तुम्हाला बोलावताहेत," एक शेजारी म्हणाला. दौलतांने खांद्याभोवती शाल गुंडाळली आणि चांदण्यातल्या गल्ल्यांतून घाईने निघाली.
ती घरी पोहोचली, तेव्हा मेहता कालू अंगणात हळूहळू येरझारा घालत वाट पाहत होते, आणि छोटी नानकी एका खाटेवर गाढ झोपली होती. दौलतां आत गेली, हात धुतले आणि माता तृप्तांच्या शेजारी बसली, त्यांचा हात धरून हळूच बोलू लागली. "सगळं ठीक आहे," ती आपल्या धीर देणाऱ्या आवाजात म्हणाली. "लवकरच तुम्ही तुमचं बाळ हातात घ्याल."
पहाट होण्याच्या थोडं आधी बाळ आलं. दौलतांने त्याला हळुवारपणे उचललं आणि मऊ सुती कापडात गुंडाळलं. त्या क्षणी, ती नंतर सांगायची, संपूर्ण खोली उजळल्यासारखी वाटली, जणू दिवा आपोआपच जास्त तेजस्वी झाला होता. बाहेरच्या चांदण्यापेक्षाही मऊ अशी एक गोड शांतता हवेत भरली, आणि दौलतांचं मन अगदी स्थिर झालं.
तिने आपल्या हातातल्या त्या छोट्याशा मुलाकडे पाहिलं. तिने धरलेल्या इतर बाळांसारखं तो रडला नाही. उलट त्याने डोळे उघडले आणि शांत, तेजस्वी नजरेने सरळ तिच्याकडे पाहिलं. मग एक अद्भुत गोष्ट घडली. बाळ हसलं. ते छोटं, झोपाळू बाळाचं हसू नव्हतं. ते एक ज्ञानी, जाणतं हसू होतं, जसा एखादा मोठा माणूस जुन्या मित्राला भेटतो.
दौलतांने आपल्या दीर्घ आयुष्यात शेकडो बाळं हातात घेतली होती, पण असं काही तिने कधीच पाहिलं नव्हतं. तिच्या गालांवरून आनंदाश्रू ओघळले. तिने बाळाला काळजीपूर्वक माता तृप्तांकडे नेलं आणि आईच्या कुशीत ठेवलं. "माताजी," ती कुजबुजली, "मी कितीतरी मुलांचं स्वागत केलं, पण असं एकही नाही. तो माझ्याकडे पाहून मोठ्या माणसासारखा हसला. शांतीने भरलेलं हसू."
माता तृप्तांनी मुलाला जवळ घेतलं आणि त्याच्या चेहऱ्याकडे पाहिलं. त्यांनाही तेच शांत, तेजस्वी डोळे दिसले, आणि त्यांचं मन प्रेमाने भरून आलं. "तो एक देणगी आहे," त्या हळूच म्हणाल्या. मेहता कालू आत आले आणि नवलाने आपल्या मुलाकडे पाहू लागले. बाळाने छोटीशी जांभई दिली आणि आपली इवलीशी बोटं आईच्या अंगठ्याभोवती गुंडाळली.
तलवंडीवर सूर्य उगवला, तेव्हा दौलतां गल्ल्यांत गेली आणि भेटेल त्या प्रत्येकाला सांगू लागली. "मेहता कालूंच्या घरी एक भाग्यवान बाळ जन्मलं आहे," ती चमकत्या चेहऱ्याने म्हणाली. "ते माझ्याकडे पाहून मोठ्या माणसासारखं हसलं!" लवकरच शेजारी मिठाई आणि फुलं घेऊन आले. नानकी जागी झाली आणि आनंदाने टाळ्या वाजवत आपल्या छोट्या भावाला पाहायला धावली.
कुटुंबाने बाळाचं नाव नानक ठेवलं. तो मोठा होत गेला, तसा नेहमी सौम्य, विचारी आणि दयाळू राहिला. तो भुकेल्यांसोबत आपलं अन्न वाटायचा, सगळ्यांशी हळू आवाजात बोलायचा, आणि झाडांखाली शांत बसून सगळं निर्माण करणाऱ्या त्या एकाचा विचार करायला त्याला आवडायचं. नानकीचं त्याच्यावर खूप प्रेम होतं, आणि त्याचंही तिच्यावर, नेहमीच.
अनेक वर्षांनंतर नानक गुरू नानक झाले, एक महान गुरू, ज्यांनी लोकांना देवाचं स्मरण करायला, प्रामाणिकपणे काम करायला आणि इतरांसोबत वाटून घ्यायला शिकवलं. पंजाबभरातून आणि खूप दूरवरून लोक त्यांची प्रेम आणि शांतीची गीतं ऐकायला येत. दरवर्षी कार्तिक पौर्णिमेला लोक त्यांचा जन्मदिवस, गुरू नानक गुरुपर्व, प्रार्थना, गीतं आणि सगळ्यांसाठी मोफत जेवणाने साजरा करतात.
म्हातारी दौलतां ती रात्र कधीच विसरली नाही. उन्हात बसून कापूस कातताना ती मनाशीच हसायची, ती उजळलेली खोली आणि मोठ्या माणसासारखं हसणारं ते छोटंसं बाळ आठवून. आणि त्या पहिल्या सकाळी, पौर्णिमेचा चंद्र फिका होत असताना आणि शेतांवर सूर्य सोनेरी उगवत असताना, बाळ नानक आईच्या कुशीत शांत झोपले होते.
बाळा, तू येशील, तेव्हा कोमल हात तुला धरतील आणि प्रेमळ डोळे तुझं स्वागत करतील, आणि तुझं पहिलं हसू आमची मनं प्रकाशाने भरून टाकेल.
शीख मधील आणखी
बाळासोबत विचार करा
तुमचं बाळ पहिल्यांदा तुमच्या डोळ्यांत पाहील, तेव्हा तुम्हाला काय वाटेल, अशी तुमची कल्पना आहे?
संकल्प: मी माझ्या बाळाचं कोमल हातांनी आणि प्रकाशाने भरलेल्या मनाने स्वागत करीन.
पात्रे
- दौलतां
- — प्रत्येक बाळाचं स्वागत करणारी एक प्रेमळ सुईण.
- माता तृप्ता
- — नानकांच्या प्रेमळ आई.
- बाळ नानक
- — ज्ञानी, तेजस्वी हसू असलेलं नवजात बाळ.
- बेबे नानकी
- — खाटेवर झोपलेली त्यांची मोठी बहीण.
बोध
प्रत्येक नव्या बाळाचं प्रेमाने आणि नवलाने स्वागत होतं.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
बाळा, प्रेमळ हात तुझं स्वागत करायला वाट पाहताहेत. सगळं ठीक आहे; लवकरच मी तुला हातात घेईन.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
दौलतां बाळ नानकांच्या हसण्याबद्दल काय म्हणाली?
स्रोत: तलवंडी येथे गुरू नानकांच्या जन्माची शीख जनमसाखी परंपरा
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्था आहार तक्ता वाचा.
संबंधित गोष्टी
- ऐकणारा झरा · दिवस 172
अशीच गोष्ट
परंपरेनुसार गुरु नानकांनी अभिमान आणि रागाला शांतता आणि क्षमेने उत्तर दिलं, आणि गुरुद्वारा पंजा साहिब आजही ती कथा जपतो. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की चिडचिडीला संयमाने उत्तर दिल्याने आईला आपली मनःशांती जपायला मदत होऊ शकते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
दौलतांचं पहिलं दर्शन ही गोष्ट काय शिकवते?
दौलतांचं बाळ नानकांचं आनंदी पहिलं दर्शन नवजात बाळाच्या आगमनाचं नवल साजरं करतं. आपल्या बाळाच्या पहिल्या नजरेचं स्वप्न पाहणाऱ्या आईसाठी ही एक उबदार गुरुपर्वाची गोष्ट आहे.