Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Sikh · दिवस 10 · आठवडा 2

माता तृप्ता यांची प्रेमळ माया

माता तृप्ता यांची प्रेमळ माया — शीख गोष्टीचे चित्र

लहानगा नानक म्हशींना चरायला नेतो आणि एका झाडाखाली शांत बसतो. एक शेजारी धावत येऊन सांगतो की म्हशींनी त्याचा गहू खाल्ला.

गोष्टीचे तात्पर्य: आईच्या प्रेमळ विश्वासामुळे मुलाचा चांगुलपणा उजळून निघतो.

या गोष्टीत

पात्रे
लहानगा नानक, माता तृप्ता, मेहता कालू
मूळ ग्रंथ
जनमसाखी
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 10 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 2 · ७ पैकी दिवस 3
तिमाही
तिमाही 1
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 2: बाळाची वाढ

शीख परंपरेत माता तृप्ता यांना खूप आदराचं स्थान आहे, कारण त्यांनी आपल्या मुलाचा सौम्य स्वभाव लवकर ओळखला आणि त्याच्या पाठीशी उभ्या राहिल्या. आईच्या शांततेवरचं संशोधन सुचवतं की काळजीच्या क्षणाला घाबरण्याऐवजी स्थिरपणे सामोरं गेल्यास आईला स्पष्ट विचार करता येतो आणि परिस्थिती आपल्या हातात असल्यासारखं वाटतं.

ती त्याला नेहमीच समजू शकत नसे. पण तिचा त्याच्यावर विश्वास होता.

माता तृप्ता कणकेत तळवे दाबत होती, आणि आपला मुलगा म्हशींना घेऊन अंगणातून बाहेर जाताना पाहत होती.

ते पंजाबमधल्या तलवंडी गावात, दारात कडुनिंबाचं झाड असलेल्या एका साध्या घरात राहत होते. तिचे पती, मेहता कालू, गावाचे हिशेबनीस होते. त्यांना सगळं मोजून, लिहून आणि नीटनेटकं केलेलं आवडायचं. त्या सकाळी त्यांनी आपल्या मुलाला, नानकाला, एक काम दिलं होतं.

"म्हशींना चरायला घेऊन जा," ते म्हणाले. "आणि त्यांना शेजाऱ्यांच्या शेतापासून दूर ठेव. गहू नुकताच उगवलाय. तो खूप कोवळा आहे."

नानकाने आपल्या शांत, खोल डोळ्यांनी ऐकलं आणि मान डोलावली. मग त्याने एक बारीक काठी उचलली आणि कळप हळूहळू गल्लीतून पुढे नेला.

तृप्ता स्वतःशीच हसली. तिचा मुलगा तलवंडीतल्या इतर मुलांसारखा नव्हता. ती मुलं ओरडायची, शर्यती लावायची, झाडांवर चढायची. नानक मात्र तासभर पाण्यावरचा प्रकाश पाहत बसायचा. तो असे प्रश्न विचारायचा की गावचे पुजारीही डोकं खाजवू लागायचे. कुणी भुकेला दिसला की तो आपलं जेवण देऊन टाकायचा. ती त्याला नेहमीच समजू शकत नसे. पण तिचा त्याच्यावर विश्वास होता.

दुपार उबदार होत गेली. तृप्ता संध्याकाळच्या जेवणासाठी पोळ्या लाटत होती, तेवढ्यात दारावर जोरात धडक बसली.

ते त्यांचे शेजारी परमानंद होते, रागानं लालबुंद झालेले.

"कालू! बाहेर ये! तुझ्या मुलानं माझं वाटोळं केलं!"

मेहता कालू घाईघाईनं बाहेर आले. परमानंदांचे शब्द भराभर, रागात बाहेर पडत होते. ते म्हणाले, नानक एका झाडाखाली झोपला होता. तो झोपलेला असताना म्हशी शेतात शिरल्या आणि त्यांनी त्यांचा सगळा कोवळा गहू खाऊन टाकला.

मेहता कालूंचे खांदे पडले. त्यांनी पुन्हा पुन्हा माफी मागितली. प्रत्येक काडीची भरपाई करायचं वचन दिलं. त्यांनी शेताकडे पाहिलं, तेव्हा त्यांचा चेहरा निराशेनं जड झाला होता.

तृप्ताही हाताला पीठ लागलेलं असतानाच बाहेर आली होती. तिने प्रत्येक शब्द ऐकला. पण तिच्या मनात घबराट नव्हती. तिला आतून एक शांत स्थिरता जाणवत होती, अगदी तशीच जशी नानक पोटात असताना जाणवायची. तिला आपल्या मुलाचं मन ठाऊक होतं. काहीही झालं असलं, तरी तो निष्काळजीपणा नव्हता.

दोघं पुरुष शेताकडे निघाले. तृप्ताने ओढणीला हात पुसले आणि हळूहळू त्यांच्या मागे चालू लागली.

परमानंदांनी सांगितल्याप्रमाणेच नानक त्यांना सापडला, एका मोठ्या, सावलीदार झाडाखाली डोळे मिटून बसलेला. त्याचा चेहरा शांत होता. ते येत असल्याचं त्याला ऐकूही आलं नाही.

"नानक!" वडिलांनी कडक आवाजात हाक मारली. "बघ तू काय केलंस!"

नानकाने डोळे उघडले. त्यांत भीती नव्हती. त्याने वडिलांकडे, रागावलेल्या शेजाऱ्यांकडे आणि मग शेताकडे पाहिलं. तो किंचित हसला, आणि काहीच बोलला नाही.

"नुसता हसू नकोस!" परमानंद हात हलवत म्हणाले. "माझं सगळं पीक गेलं!"

नुकसान पाहायला मेहता कालू पुढे झाले. आणि मग थबकले.

शेत हिरवंगार होतं. कोवळ्या गव्हाची प्रत्येक ओळ सरळ उभी होती. एकही अंकुर वाकलेला नव्हता. एकही पान खाल्लेलं नव्हतं. पहाटेच पाणी घातल्यासारखं ते ताजं दिसत होतं.

परमानंद शेतात गेले आणि गव्हावरून हात फिरवू लागले. ते एका ओळीतून वर गेले, दुसरीतून खाली आले. त्यांना एकही तुटलेली काडी सापडली नाही. त्यांचे रागाचे शब्द कुठल्या कुठे गेले.

मेहता कालू अगदी स्तब्ध उभे राहिले. त्यांची काळजी हळूहळू ओसरली आणि तिची जागा आश्चर्यासारख्या कशानं तरी घेतली. त्यांनी शेताकडे पाहिलं. मग आपल्या मुलाकडे पाहिलं.

तृप्ताला मात्र नवल वाटलं नाही. ती दोघांच्या पुढून चालत गेली आणि नानकासमोर गुडघ्यावर बसली. तिने त्याला रागावलं नाही. तिने हळुवारपणे त्याच्या खांद्यावरची थोडी धूळ झटकली, आणि आपल्या साऱ्या मायेनं त्याच्याकडे पाहिलं. माता तृप्ताने आपल्या मुलातल्या प्रकाशावर विश्वास ठेवला.

नानकानेही तिच्याकडे पाहिलं. तिचा आपल्यावर विश्वास आहे, हे त्याला दिसलं. त्याच्यातली खोल करुणा तिला दिसली. दोघांनाही काही बोलायची गरज नव्हती. प्रेम हा नांगर असतो, पिंजरा नव्हे.

अनेक वर्षांनी तोच मुलगा गुरु नानक झाला, शिखांचे पहिले गुरु. त्यांनी सगळीकडच्या लोकांना शिकवलं की ईश्वर एक आहे, सगळी माणसं समान आहेत, आणि आपण प्रामाणिकपणे कष्ट करावेत आणि इतरांशी वाटून घ्यावं. तलवंडीचे लोक ते हिरवं शेत लक्षात ठेवतील. आणि त्यांच्या आईलाही लक्षात ठेवतील, जिने इतर कुणाच्याही आधी त्यांच्यावर विश्वास ठेवला होता. आईचा विश्वास हा एक शांत किनारा असू शकतो.

सूर्य मावळताना ते तिघं एकत्र घरी परतले, पुढे म्हशी संथपणे चालत होत्या. मागे संध्याकाळच्या वाऱ्यावर गहू हळुवार डुलत होता, प्रत्येक हिरवं पातं अजूनही ताठ उभं होतं.

बाळा, तू एकही गोष्ट करण्याआधीच इथे कुणीतरी तुझ्यावर विश्वास ठेवतंय.

पुढची गोष्ट वाचा →नानक आणि पवित्र धागा

शीख मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: जनमसाखी · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

जनमसाखी, म्हणजे गुरु नानकांच्या पारंपरिक जीवनकथा, त्यांच्या तलवंडीतल्या (आजचं ननकाना साहिब) बालपणातले अनेक चमत्कार सांगतात; त्यांपैकी एक म्हणजे म्हशी शेजारी चरूनही अस्पर्श राहिलेलं गव्हाचं शेत. ननकाना साहिबमधला एक गुरुद्वारा नेमकी हीच जागा दर्शवतो, आणि दरवर्षी गुरपुरबच्या सुमारास ही कथा पुन्हा सांगितली जाते. बहुतेक कथनांमध्ये लक्ष लहानग्या नानकावर असतं; ही कथा ते त्यांच्या आईकडे, माता तृप्ताकडे वळवते, जी घाबरून न जाता रागावलेल्या पुरुषांच्या मागे शेताकडे जाते, मुलाच्या खांद्यावरची धूळ झटकते आणि फक्त त्याच्यावर विश्वास ठेवते. इतर कुणाच्याही आधी मुलावर विश्वास ठेवणारी आई गरोदरपणाच्या सुरुवातीच्या दिवसांत मनाला धीर देणारी सोबत आहे.

बाळासोबत विचार करा

बाहेरून दिसणाऱ्याच्या विरुद्ध असं काही मला मनातून शांतपणे जाणवलं, असं कधी झालंय? बाळाशी नातं जोडताना मी माझ्या अंतर्मनाचा हा आवाज कसा जपू शकते?

संकल्प: माझा माझ्या अंतर्मनावर विश्वास आहे. माझं प्रेम माझ्या बाळाभोवती शांतीचं आणि संरक्षणाचं वर्तुळ आणि एक खोल, टिकणारं नातं निर्माण करतं.

आशीर्वाद: तुम्हाला आईचा अढळ विश्वास लाभो, आणि तुमच्या बाळाला तुमच्या निःस्वार्थ प्रेमाची कृपा नेहमी जाणवो.

पात्रे

लहानगा नानक
— पाण्यावरचा प्रकाश पाहायला आवडणारा शांत, विचारी मुलगा.
माता तृप्ता
— जिचा विश्वास कधीच डळमळत नाही अशी प्रेमळ आई.
मेहता कालू
— नानकाचे वडील, जे त्याला शेताकडे पाठवतात.

बोध

आईच्या प्रेमळ विश्वासामुळे मुलाचा चांगुलपणा उजळून निघतो.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, तुझ्या चांगल्या मनावर माझा नेहमी विश्वास असेल.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

माता तृप्ताला आपल्या मुलाबद्दल काय वाटत होतं?

स्रोत: शीख परंपरा, गुरु नानकांच्या बालपणाच्या जनमसाखी कथा

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गर्भ संवाद — बाळाशी गप्पा करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 2व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • बाल नानक आणि नागाची सावली · दिवस 251

    अशीच गोष्ट

    गुरु नानकांच्या बालपणातले हे दोन लाडके जनमसाखी प्रसंग असे मूल दाखवतात ज्याच्या देवावरच्या शांत विश्वासाला संपूर्ण सृष्टी काळजीने उत्तर देते. ते आईला विश्वास ठेवायला सांगतात की तिचे बाळही जपले जाईल, आणि शांत, प्रार्थनाशील मन ही देणगी आहे, दोष नाही.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

माता तृप्ता यांची प्रेमळ माया ही गोष्ट काय शिकवते?

शीख परंपरेत माता तृप्ता यांना खूप आदराचं स्थान आहे, कारण त्यांनी आपल्या मुलाचा सौम्य स्वभाव लवकर ओळखला आणि त्याच्या पाठीशी उभ्या राहिल्या. आईच्या शांततेवरचं संशोधन सुचवतं की काळजीच्या क्षणाला घाबरण्याऐवजी स्थिरपणे सामोरं गेल्यास आईला स्पष्ट विचार करता येतो आणि परिस्थिती आपल्या हातात असल्यासारखं…

माता तृप्ता यांची प्रेमळ माया गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 2 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा