Sikh · दिवस 172 · आठवडा 25
ऐकणारा झरा
हसन अब्दालमध्ये एका तापलेल्या दिवशी गुरु नानक आणि मर्दाना यांचं पाणी संपतं. गर्विष्ठ वली कंधारी त्यांना तीन वेळा नकार देतात.
गोष्टीचे तात्पर्य: प्रेमळ शब्द आणि संयम कठोर मनालाही मऊ करतात.
या गोष्टीत
- पात्रे
- गुरु नानक, भाई मर्दाना, वली कंधारी
- मूळ ग्रंथ
- जनमसाखी
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 172 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 25 · ७ पैकी दिवस 4
- तिमाही
- तिमाही 2
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 25: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- ऐकणारा झरा
- मंत्र
- ॐ
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
परंपरेनुसार गुरु नानकांनी अभिमान आणि रागाला शांतता आणि क्षमेने उत्तर दिलं, आणि गुरुद्वारा पंजा साहिब आजही ती कथा जपतो. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की चिडचिडीला संयमाने उत्तर दिल्याने आईला आपली मनःशांती जपायला मदत होऊ शकते.
"भाऊ," ते म्हणाले, "दयेतून उमटलेलं पाणी कधीच कोंडून ठेवता येत नाही. ते फक्त कोणीतरी दगड बाजूला करण्याची वाट पाहत असतं."
प्रत्येक पावलागणिक मर्दानाचा रबाब त्याच्या पाठीवर आपटत होता. तो आणि गुरु नानक पंजाबच्या दूर वायव्येकडच्या हसन अब्दालच्या कोरड्या खोऱ्यात चालत आले होते. उन्हाळ्यातली भर दुपार होती. रस्त्यावरची धूळ पायांना चटके देत होती. त्यांची पाण्याची पिशवी रिकामी झाली होती.
मर्दाना एका बारीक झाडाखाली दमून बसला. "गुरुजी," तो थकलेल्या माणसासारखं हलकं हसत म्हणाला, "आज तर माझी गाणीसुद्धा कोरडी पडली आहेत. या खोऱ्यात कुठे पाणी आहे का?"
गुरु नानकांनी डोंगराकडे वर पाहिलं. खडकाळ उतारावर उंच, हिरव्या पानांनी वेढलेलं एक छोटंसं पांढरं देऊळ होतं.
"तिथे वर वली कंधारी नावाचे एक फकीर राहतात," ते म्हणाले. "त्यांच्याकडे एक झरा आहे."
मर्दानाने एक उसासा टाकला आणि उठला. "मी जातो."
तो सावकाश, मधून मधून थांबत तो चढणीचा रस्ता चढला. देवळापाशी त्याने नमस्कार केला आणि नम्रपणे म्हणाला, "आदरणीय, माझे गुरु खाली उन्हात बसले आहेत. त्यांच्यासाठी थोडं पाणी नेऊ का?"
वली कंधारी उंच, कडक स्वभावाचे होते. खोऱ्यातले लोक या प्रवाशाला "गुरु" म्हणतात हे त्यांनी ऐकलं होतं, आणि त्यामुळे त्यांचा अभिमान दुखावला होता.
"इथे तुमच्यासाठी पाणी नाही," ते म्हणाले. "जा."
मर्दाना खाली उतरून आला. "गुरुजी, त्यांनी मला परत पाठवलं."
गुरु नानक प्रेमाने हसले. "मग पुन्हा जा. पुन्हा एकदा, हळुवारपणे विचार."
मर्दाना पुन्हा चढला. आता ऊन आणखी वर आलं होतं. "आदरणीय, माझ्या गुरूंना तहान लागली आहे. मी फक्त एक पेलाभर पाणी मागतो."
"तुझे गुरु इतके मोठे असतील," वली कंधारी म्हणाले, "तर त्यांनी आपलं पाणी स्वतःच शोधावं."
मर्दाना दुसऱ्यांदा खाली आला आणि काहीच बोलला नाही.
गुरु नानकांनी आपल्या जुन्या मित्राच्या खांद्यावर हात ठेवला. "आणखी एकदा, भाऊ. कठोर मनही तिसरा प्रेमळ शब्द ऐकतं."
मर्दानाने उसासा टाकला आणि चढला. या वेळी वली कंधारींनी त्याला बोलूही दिलं नाही. "चालता हो!"
मर्दाना शांतपणे खाली आला आणि बसला. बोलण्याइतकीही ताकद त्याच्यात उरली नव्हती.
गुरु नानकांनी अतिशय मायेने त्याच्याकडे पाहिलं. "विश्रांती घे, मित्रा."
मग ते उठले, काही पावलं चालले, वाकले आणि हळूच एक छोटा सपाट दगड बाजूला सरकवला. त्याखालची माती ओलसर, काळी होती. पाणी बुडबुडत वर आलं. आधी एक बारीक, स्वच्छ धार. मग आणखी. मग एक वाहता, गाणारा, थंड आणि गोड झरा.
मर्दानाने ओंजळ केली आणि पाणी प्यायला. तो एकाच वेळी हसत होता आणि रडत होता. "गुरुजी, प्या!"
डोंगरावर उंच, वली कंधारींच्या लक्षात आलं की त्यांच्या स्वतःच्या झऱ्याचं पाणी वर येणं थांबलं आहे. त्यांनी खाली पाहिलं, तर त्या दोन प्रवाशांजवळ पाणी मोकळेपणाने वाहत होतं.
राग आणि लाज यांनी त्यांचा चेहरा लाल झाला. कड्याच्या टोकाजवळ एक मोठा गोल धोंडा होता. त्यांनी तो सगळ्या ताकदीनिशी ढकलला. तो डुलला, मग घरंगळला आणि उतारावरून झऱ्याकडे गडगडत खाली आला.
मर्दानाने तो पाहिला आणि ओरडला.
गुरु नानक पळाले नाहीत. ते शांतपणे वळले आणि आपला उजवा हात वर केला, तळहात उघडा, जसं आपण एखाद्या लहान मुलाला नमस्कार करतो.
धोंडा त्यांच्याजवळ आला आणि त्यांच्या तळहाताशी थांबला, टेबलावर हलकेच पेला ठेवावा तसा.
जिथे त्यांच्या हाताचा दगडाला स्पर्श झाला होता, तिथे एक ठसा उमटला: पाच बोटं आणि तळहाताची वळणरेषा, जणू उबदार मेणात दाबल्यासारखी.
डोंगरमाथ्यावर वली कंधारी गुडघ्यांवर बसले. मग ते अडखळत्या पावलांनी उतार उतरून आले, त्यांचा गर्विष्ठ चेहरा अश्रूंनी ओला झाला होता.
ते गुरु नानकांसमोर उभे राहिले, पण त्यांना शब्द सापडेनात.
गुरूंनी त्यांच्याकडे जराही राग न ठेवता पाहिलं, त्याच प्रेमळ डोळ्यांनी, ज्यांनी त्यांनी मर्दानाकडे पाहिलं होतं.
"भाऊ," ते म्हणाले, "दयेतून उमटलेलं पाणी कधीच कोंडून ठेवता येत नाही. ते फक्त कोणीतरी दगड बाजूला करण्याची वाट पाहत असतं."
वली कंधारींनी जमिनीला डोकं टेकवलं. "मला माफ करा. माझ्या अभिमानामुळे मी तुमच्यापासून पाणी अडवलं."
गुरु नानकांनी त्यांना खांद्यांना धरून उठवलं. "आमच्यासोबत बसा. पाणी प्या. हा झरा कोणाच्या मालकीचा नाही. हा झरा तहानलेल्या प्रत्येकाचा आहे."
वली कंधारींनी थरथरत्या हातांनी पाणी प्यायलं. आजवर प्यायलेल्या कुठल्याही पाण्यापेक्षा ते गोड लागलं.
ते तिघं सावलीत एकत्र बसले. थोड्या वेळाने मर्दानाने आपला रबाब सोडला आणि हळूहळू वाजवायला सुरुवात केली, आणि नवा झरा त्या सुराखाली खळखळत राहिला.
त्या जागेला पंजा साहिब, म्हणजे "हात", असं म्हणतात. तो झरा आजही तिथे वाहतो, आणि त्यावरच्या मोठ्या गुळगुळीत खडकावर पाच बोटांचा ठसा आजही दिसतो. येणारे लोक ओंजळीने पाणी पितात आणि बराच वेळ शांत बसतात, जसे ते तिघं त्या दुपारी सावलीत बसले होते.
बाळा, दयाळूपणा नेहमीच वाहण्याचा मार्ग शोधतो, आणि तुझी आई तुझ्यासाठी वाटेतले दगड नेहमी बाजूला करत राहील.
शीख मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: जनमसाखी · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
जनमसाखी परंपरा हा प्रसंग हसन अब्दाल येथे घडल्याचं सांगते, आणि ती जागा आज गुरुद्वारा पंजा साहिब आहे, जिथे यात्रेकरू हाताचा ठसा असलेला दगड पाहतात आणि झऱ्याचं पाणी पितात; अनेक शीख जत्थे वैसाखीला तिथे जातात. या कथेची कोमलता चमत्कारापूर्वीच्या संयमात आहे: गुरु नानक मर्दानाला तीन वेळा प्रेमळ विनंती घेऊन डोंगरावर पाठवतात, कारण कठोर मनही तिसरा प्रेमळ शब्द ऐकतं. शेवट पराभवाचा नाही तर मनोमिलनाचा आहे; मर्दाना रबाब वाजवत असताना वली कंधारींना बसून पाणी प्यायला बोलावलं जातं. गर्भवती आईसाठी हे नेहमी वाहत राहणाऱ्या दयाळूपणाचं एक शांत चित्र आहे.
बाळासोबत विचार करा
माझ्या आयुष्यात मी झरा कुठे अडवून ठेवला आहे? त्यातलं थोडं मोकळं सोडलं तर काय होईल?
संकल्प: मी स्वच्छ पाणी आहे. जे तहानलेलं आहे त्याच्याकडे मी हळुवारपणे वाहते.
आशीर्वाद: तुझी विहीर खोल असो. तुझे हात उघडे असोत. कोणत्याही काळजीचा गर्विष्ठ दगड तुझ्या दारापासून हळूच दूर घरंगळून जावो.
पात्रे
- गुरु नानक
- — अभिमानाला संयमाने उत्तर देणारे शांत गुरु.
- भाई मर्दाना
- — त्यांचा निष्ठावान, तहानलेला मित्र.
- वली कंधारी
- — वाटून घ्यायला शिकणारे एक गर्विष्ठ फकीर.
बोध
प्रेमळ शब्द आणि संयम कठोर मनालाही मऊ करतात.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
बाळा, तू नेहमी प्रेमाने बोलावंस, आणि पाणी आणि प्रेम सगळ्यांसोबत वाटावंस.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
मर्दानाने किती वेळा प्रेमाने पाणी मागितलं?
स्रोत: हसन अब्दालची शीख जनमसाखी परंपरा (गुरुद्वारा पंजा साहिब)
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 25व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
संबंधित गोष्टी
- मर्दानाचा रबाब आणि दोन गावे · दिवस 81
अशीच गोष्ट
गुरु नानक आणि भाई मर्दाना यांची ही लाडकी शीख साखी शिकवते की दयाळूपणा पसरण्यासाठीच असतो, आणि काही आशीर्वाद समजायला वेळ लागतो. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सांगते की प्रेमळ संगीत आणि एकत्र जेवण माणसांना जोडलेले वाटायला मदत करते, अगदी गोष्टीतल्या प्रेमळ गावासारखे.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
ऐकणारा झरा ही गोष्ट काय शिकवते?
परंपरेनुसार गुरु नानकांनी अभिमान आणि रागाला शांतता आणि क्षमेने उत्तर दिलं, आणि गुरुद्वारा पंजा साहिब आजही ती कथा जपतो. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की चिडचिडीला संयमाने उत्तर दिल्याने आईला आपली मनःशांती जपायला मदत होऊ शकते.
ऐकणारा झरा गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 25 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.