Mahabharata · દિવસ 114 · અઠવાડિયું 17
ભીમ અને નાનું બીજ
બળવાન ભીમ એક ઋષિના આશ્રમમાં ઊંચી આમલીનાં વખાણ કરે છે. ઋષિ તેમને એક નાનું બીજ આપે છે, અને ભીમ તેને પોતાની પૂરી તાકાતથી વાવે છે.
વાર્તાની શીખ: કેટલીક વસ્તુઓ જોરથી નહીં, પણ કોમળ કાળજી અને ધીરજથી વધે છે.
આ વાર્તામાં
- પાત્રો
- ભીમ, ઋષિ
- સ્રોત ગ્રંથ
- મહાભારત
- વાંચન સમય
- 4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)
દિવસ 114 એક નજરે
- અઠવાડિયું
- અઠવાડિયું 17 · 7 માંથી દિવસ 2
- ત્રિમાસિક
- ત્રિમાસિક 2
- આ અઠવાડિયે બાળક
- શરીરમાં ચરબી જમા થવા લાગે છે. હાડપિંજર કાર્ટિલેજમાંથી હાડકામાં બદલાઈ રહ્યું છે. અઠવાડિયું 17: બાળકનો વિકાસ
- આજની વાર્તા
- ભીમ અને નાનું બીજ
- મંત્ર
- ગાયત્રી મંત્ર
- ગર્ભ સંવાદ
- આ અઠવાડિયે બાળક સાથે વાત કરો
પરંપરામાં ભીમની મોટી તાકાત સાથે ઘણી વાર કોમળતાની સીખ જોડાયેલી હોય છે, અને આ વાર્તા બતાવે છે કે સૌથી મજબૂત પ્રેમ જબરદસ્તી નથી કરતો, રક્ષા કરે છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધન સૂચવે છે કે દરેક બાબત પર કાબૂ રાખવાની ઇચ્છા છોડવાથી ચિંતા ઓછી થઈ શકે છે, ખાસ કરીને રાહ જોવાનાં લાંબાં, શાંત અઠવાડિયાંમાં.
તારું કામ તેને જબરદસ્તીથી ઉગાડવાનું નહોતું. ફક્ત તેની રક્ષા કરવાની, અને રાહ જોવાની.
ભીમે જંગલના રસ્તા પરથી એક મોટો પથ્થર ઉપાડ્યો અને જાણે ઓશીકું હોય એમ બાજુ પર ફેંકી દીધો.
પાંચ પાંડવ ભાઈઓમાં ભીમ સૌથી બળવાન હતા. તે પડેલું ઝાડ ઉપાડી શકતા. તે હાંફ્યા વગર ટેકરી ચડી શકતા. અને આખા રાજ્યમાં સૌથી મોટી ભૂખ પણ એમની જ હતી. વનવાસનાં વર્ષોમાં લાકડાં જોઈએ તો તે જાડી ડાળીઓ બે ટુકડા કરી નાખતા. "તાકાતથી બધું ઉકલી જાય," તે પોતાના મોટા, ગડગડતા હાસ્ય સાથે કહેતા.
એક ઋતુમાં ભાઈઓ એક દયાળુ વૃદ્ધ ઋષિના આશ્રમમાં રહ્યા. તેમનો બગીચો ફળનાં ઝાડથી ભરેલો હતો: કેરી, ફણસ, જામફળ, અને એક ઊંચી, ફેલાયેલી આમલી, જે નીચે બેસનાર દરેકને ઠંડો છાંયો આપતી.
ભીમ આમલી નીચે બેઠા અને ઘણી બધી કેરીઓ ખાધી. ખાઈ લીધા પછી તેમણે ઝાડ સામે ઊંચે જોયું.
"ઋષિજી," તેમણે કહ્યું, "આ તો સરસ ઝાડ છે. તમે એને આટલું ઊંચું અને મજબૂત કેવી રીતે ઉગાડ્યું?"
ઋષિ હસ્યા. તેમણે કમરે બાંધેલી કપડાની નાની થેલીમાં હાથ નાખ્યો અને નખ જેટલું નાનું, એક ભૂરું બીજ કાઢ્યું. તેમણે તે ભીમની પહોળી હથેળીમાં મૂક્યું.
"આ રીતે," તેમણે કહ્યું.
ભીમ હસી પડ્યા. "આ નાનકડી વસ્તુ? મને તો એ હાથમાં લાગતી પણ નથી."
"તો તું મને એ વાવવામાં મદદ કર," ઋષિએ કહ્યું. "તારી મોટી તાકાત વાપર."
ભીમ ઉછળીને ઊભા થયા. તેમણે કોદાળી પકડી અને એટલો ઊંડો અને પહોળો ખાડો ખોદ્યો કે એમાં ભેંસ સંતાઈ જાય. તેમણે બીજ અંદર નાખ્યું, ઉપર માટીનો ઢગલો કર્યો, અને પોતાના મોટા પગથી જોરથી દબાવી દીધો.
"લો!" તેમણે ગર્વથી કહ્યું. "ભીમની તાકાતથી વાવેલું!"
ઋષિએ ધીમેથી માથું હલાવ્યું. "મારા મિત્ર, આટલે ઊંડે દટાયેલું બીજ પ્રકાશ સુધી પહોંચી ન શકે. અને આટલી જોરથી દબાવેલી માટીમાં તેના મૂળને શ્વાસ લેવાની જગ્યા જ નથી."
ભીમનો ચહેરો ઉતરી ગયો. "તો હું શું કરું?"
"એને બહાર કાઢ," ઋષિએ કહ્યું, "અને આ વખતે બીજા પ્રકારની તાકાત વાપર."
એટલે ભીમે ખોદ્યું, આ વખતે ધ્યાનથી, જ્યાં સુધી નાનું બીજ મળ્યું નહીં. તેમણે તેને હથેળીમાં રાખ્યું અને રાહ જોઈ.
"ફક્ત તારી આંગળી જેટલો ઊંડો ખાડો કર," ઋષિએ કહ્યું. ભીમે કર્યો. "બીજને એમાં હળવેથી મૂક." ભીમે મૂક્યું, ખૂબ હળવેથી, તેમની મોટી આંગળીઓ થોડી ધ્રૂજતી હતી. "ઉપર હળવેથી માટી ઢાંક, જેમ સૂતેલા બાળક પર ધાબળો ઓઢાડીએ." ભીમે જેટલું બને એટલું હળવેથી બીજ પર માટી ભભરાવી. "હવે થોડું પાણી આપ. પૂર નહીં. ફક્ત એક ઘૂંટડો."
ભીમે પાણીનો એક નાનો પ્યાલો રેડ્યો અને તેને માટીમાં ઊતરતું જોયું.
"બસ, આટલું જ?"
"હવે સૌથી અઘરો ભાગ આવે છે," ઋષિએ કહ્યું. "રોજ તારે એને થોડું પાણી આપવાનું. અને રોજ રાહ જોવાની."
ભીમને આ ખરેખર ખૂબ અઘરું લાગ્યું. રોજ સવારે તે એ જગ્યાએ આવતા અને ફક્ત ખાલી માટી જોતા. તેમને ખોદીને જોવું હતું કે કંઈ થાય છે કે નહીં. તેમને આખી નદી એના પર રેડી દેવી હતી. પણ તેમને ઋષિના શબ્દો યાદ હતા. રોજ તે ફક્ત એક પ્યાલો પાણી આપતા, અને રાહ જોતા.
નવમી સવારે ભીમ દોડતા દોડતા આશ્રમમાં આવ્યા, એટલા જોરથી બૂમ પાડતા કે ઝાડ પરથી પક્ષીઓ ઊડી ગયાં.
"ઋષિજી! ભાઈઓ! આવો, જુઓ!"
બધા ઉતાવળે બગીચામાં ગયા. ત્યાં માટીમાંથી ઉપર ધકેલાતો એક નાનકડો લીલો અંકુર હતો, બે નાનાં પાંદડાં સાથે, જાણે નમસ્તે માટે હાથ ખૂલતા હોય.
ભીમ તેની પાસે ઘૂંટણિયે બેઠા, તેમના મોટા ખભા નીચે નમેલા. તેમણે તેને અડક્યું નહીં. ફક્ત જોયા કર્યું.
"કેટલું નાનું," તેમણે ધીમેથી કહ્યું. "છતાં એ આટલી બધી માટીમાંથી જાતે જ ઉપર આવ્યું."
ઋષિએ તેમના ખભા પર હાથ મૂક્યો. "હવે તું સૌથી મોટી તાકાત જાણે છે," તેમણે કહ્યું. "એ ઉપાડવામાં, તોડવામાં કે ધક્કો મારવામાં નથી. એ તો અંદરથી થોડું થોડું ઊગતી શાંત તાકાત છે. કેટલીક વસ્તુઓ જબરદસ્તીથી નહીં, ધીરજથી ઊગે છે. તારું કામ તેને જબરદસ્તીથી ઉગાડવાનું નહોતું. ફક્ત તેની રક્ષા કરવાની, અને રાહ જોવાની. રક્ષા કરો, પોષણ આપો અને રાહ જુઓ."
ભીમે પોતાના મોટા હાથ સામે જોયું. પછી નાનકડા અંકુર સામે. કોમળ હાથ પણ સૌથી બળવાન હાથ હોઈ શકે. તે હસ્યા, પણ આ વખતે હળવું હાસ્ય હતું.
ત્યાં રહ્યા ત્યાં સુધી ભીમે રોજ એ છોડને પાણી પાયું. અને કહેવાય છે કે ઘણાં વર્ષો પછી ત્યાં એક મોટી આમલી ઊભી હતી, જે ત્યાંથી પસાર થતા દરેક મુસાફરને ઠંડો છાંયો આપતી.
આજે રાત્રે આશ્રમના બગીચામાં બે નાનાં પાંદડાં ખૂલેલાં છે, જંગલના સૌથી મોટા અને સૌથી કોમળ હાથ તેમની રક્ષા કરે છે. નાનકડા, તું પણ તારી પોતાની શાંત તાકાતથી વધી રહ્યું છે, અને મજબૂત હાથ તારી રક્ષા કરવા રાહ જુએ છે.
મહાભારત માંથી વધુ
3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો
સ્રોત: મહાભારત · પરંપરાગત પુનઃકથન
આ વાર્તા પાછળ
ભીમને નમ્રતા શીખવતા ઘણા પ્રસંગો મહાભારતમાં આવે છે, અને આ કોમળ વાર્તા મહાકાવ્યના કોઈ એક અધ્યાયની નહીં, પણ એ જ વ્યાપક પુનઃકથન પરંપરાની છે. અહીં સૌથી બળવાન પાંડવનો સામનો કોઈ મોટા હરીફ સાથે નહીં, આમલીના એક બીજ સાથે થાય છે. પહેલો પ્રયાસ — ભેંસ સમાય એવો ખાડો, જોરથી દબાવેલી માટી — શીખવે છે કે જોર એને જ દબાવી શકે જેની મદદ કરવાની છે, અને બીજો પ્રયાસ — આંગળી જેટલો ઊંડો, ધાબળાની જેમ ઓઢાડેલો — કોમળતા અને રાહ જોવાનું શીખવે છે. જાતે ઉપર આવતો નાનો અંકુર અંદરથી થતી વૃદ્ધિની શાંત છબી છે. ગર્ભવતી માતા માટે આ ભરોસો આપતું ચિત્ર છે: નાનું જીવન જાતે વધે છે, જ્યારે તે તેની રક્ષા કરે છે અને રાહ જુએ છે.
બાળક સાથે વિચારો
અત્યારે તમારા જીવનમાં ક્યાં જોર કરતાં કોમળતા વધુ કામ કરી શકે?
સંકલ્પ: મારી કોમળતા મારી તાકાત છે, અને હું શાંત, સ્થિર કાળજીથી મારા બાળકને સાચવું છું.
આશીર્વાદ: તમારું હૃદય શાંત રહે, તમારી યાત્રા આનંદમય રહે, અને તમારું બાળક સુંદર ગુણોથી ભરેલું રહે.
પાત્રો
- ભીમ
- — સૌથી બળવાન પાંડવ, જે કોમળતાની શક્તિ શીખે છે.
- ઋષિ
- — એક જ્ઞાની માળી ઋષિ, જે નાના બીજથી શીખવે છે.
બોધ
કેટલીક વસ્તુઓ જોરથી નહીં, પણ કોમળ કાળજી અને ધીરજથી વધે છે.
તમારા બાળકને શું કહેવું
મારા નાનકડા બીજ, હું પ્રેમથી તારી કાળજી રાખું છું, અને તું રોજ થોડું થોડું વધે છે.
મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો
નાના બીજને ઝાડ બનવા માટે શું જોઈએ?
સ્રોત: મહાભારત પરંપરા પર આધારિત પુનઃકથન (ભીમની નમ્રતાની સીખ)
આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા ગાયત્રી મંત્રનો જાપ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 17મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.
સંબંધિત વાર્તાઓ
- ભીમ અને વૃદ્ધ વાનરની પૂંછડી · દિવસ 211
મળતી આવતી વાર્તા
પરંપરા કહે છે કે ભીમ અને હનુમાનનું મિલન નમ્રતા સાથેની તાકાત શીખવે છે. તેને ધીમે ધીમે કહેવાથી માતા-પિતા એ કોમળ તાકાતની કલ્પના કરી શકે છે જે તેઓ પોતાના જીવનમાં બતાવવા માગે છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે આવી ઉતાવળ વગરની, શાંત પળો માતા અને બાળક બંને માટે સારી હોઈ શકે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
ભીમ અને નાનું બીજ વાર્તા શું શીખવે છે?
પરંપરામાં ભીમની મોટી તાકાત સાથે ઘણી વાર કોમળતાની સીખ જોડાયેલી હોય છે, અને આ વાર્તા બતાવે છે કે સૌથી મજબૂત પ્રેમ જબરદસ્તી નથી કરતો, રક્ષા કરે છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધન સૂચવે છે કે દરેક બાબત પર કાબૂ રાખવાની ઇચ્છા છોડવાથી ચિંતા ઓછી થઈ શકે છે, ખાસ કરીને રાહ જોવાનાં લાંબાં, શાંત અઠવાડિયાંમાં.
ભીમ અને નાનું બીજ ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?
આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 17 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.