Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Mahabharata · દિવસ 133 · અઠવાડિયું 19

સહદેવ અને છુપાયેલો રસ્તો

ઘાટા ધુમ્મસમાં ભૂલા પડેલા પાંડવો અને દ્રૌપદી ગોળ ગોળ ફરે છે. શાંત સહદેવ શેવાળ વાંચે છે, ઝરણાનો અવાજ સાંભળે છે અને હરણનાં નિશાનની પાછળ જાય છે.

વાર્તાની શીખ: ધીરજ અને ધ્યાનથી જોવું રસ્તો બતાવી શકે છે.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
સહદેવ, ભીમ અને અર્જુન, દ્રૌપદી
સ્રોત ગ્રંથ
મહાભારત
વાંચન સમય
5 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

દિવસ 133 એક નજરે

અઠવાડિયું
અઠવાડિયું 19 · 7 માંથી દિવસ 7
ત્રિમાસિક
ત્રિમાસિક 2
આ અઠવાડિયે બાળક
ત્વચા પર વર્નિક્સ નામનું રક્ષણાત્મક પડ બને છે. ઇન્દ્રિયો ઝડપથી વિકસી રહી છે. અઠવાડિયું 19: બાળકનો વિકાસ

મહાભારતમાં સહદેવને તારાઓ અને ઋતુઓના જાણકાર, જ્ઞાની અને શાંત ભાઈ તરીકે માન મળે છે. માતાની શાંતિ વિશેનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે આગળનો રસ્તો અસ્પષ્ટ લાગે ત્યારે ધીમા પડવું અને નાની વિગતો જોવી ચિંતા ઓછી કરી શકે છે, જેમ સહદેવે ધુમ્મસમાં કર્યું.

રસ્તો લગભગ હંમેશાં ત્યાં જ હોય છે, ધુમ્મસમાં પણ. આપણે ફક્ત તેને શોધવા જેટલા સ્થિર થવાનું છે

સહદેવ, પાંચ પાંડવ ભાઈઓમાં સૌથી નાના, એક શાંત યુવાન જે બોલવા કરતાં વધુ જોતા અને સાંભળતા, શરદની એક સવારે જંગલવાળી ટેકરીઓમાંથી પસાર થતા હતા ત્યારે ટેકરીઓની ટોચ પરથી ઘાટું સફેદ ધુમ્મસ નીચે ઊતરી આવ્યું. ભાઈઓ અને તેમનાં પત્ની દ્રૌપદી વનવાસનાં વર્ષોમાં હતાં, એક જંગલથી બીજા જંગલ જતાં, અને સરોવર કિનારે નવા પડાવ સુધી પહોંચવા ટેકરીઓ ઓળંગી રહ્યાં હતાં. થોડી જ મિનિટોમાં દુનિયા અદૃશ્ય થઈ ગઈ. ઝાડ ભૂખરા પડછાયા બની ગયાં, અને પગ નીચેથી રસ્તો ગાયબ થઈ ગયો.

"પાસે પાસે રહેજો," સૌથી મોટા ભાઈ યુધિષ્ઠિરે કહ્યું, જે હંમેશાં સાચું બોલવા માટે જાણીતા હતા. "એકબીજાને પકડી રાખજો." તેઓ સાવચેતીથી આગળ ચાલ્યા, પણ થોડી વાર પછી સૌથી બળવાન ભાઈ ભીમ અટકી ગયા. "આ તો એ જ પડેલું ઝાડ છે જે આપણે પહેલાં વટાવ્યું હતું," તેમણે કહ્યું. "આપણે ગોળ ગોળ ફર્યા છીએ."

એટલે તેમણે બીજી દિશા અજમાવી. ઘણા સમય પછી તેઓ એક એવા ઊભા, પથરાળ ઢોળાવની તળેટીએ પહોંચ્યા જે તેમણે પહેલાં કદી જોયો નહોતો. "આપણે ભૂલા પડ્યા છીએ," ઘોડાઓ સાથે ખૂબ કુશળ ભાઈ નકુળે કહ્યું. ભીમે પોતાની મોટી મુઠ્ઠીઓ વાળી. "તો હું સૌથી નજીકની ટેકરી પર ચઢીને આસપાસ જોઉં."

"આ ધુમ્મસમાં તમને કંઈ નહીં દેખાય," મહાન ધનુર્ધર અર્જુને કહ્યું. "મારી આંખો પણ આની આરપાર જોઈ શકતી નથી." દ્રૌપદીએ ખભા પર શાલ વીંટાળી. હવા ઠંડી અને ભેજવાળી હતી, અને સૌ થાકી રહ્યાં હતાં.

ત્યારે જ તેમણે જોયું કે સહદેવ કંઈ જ બોલ્યા નહોતા. તે એક ઝાડ પાસે ઘૂંટણે બેસીને તેના થડને ધ્યાનથી જોતા હતા. દરેક ભાઈ કોઈ ને કોઈ વાત માટે જાણીતા હતા, અને સહદેવ એવી વાત માટે જાણીતા હતા જે સહેલાઈથી દેખાતી નથી. તે જ્ઞાની હતા, અને તારાઓ અને ઋતુઓને ઓળખતા. શાંત રહેનારને કદાચ રસ્તો ખબર હોય.

"નાના ભાઈ," યુધિષ્ઠિરે કહ્યું, "તું શું કરે છે?" "જંગલને પૂછું છું," સહદેવે કહ્યું. "આપણને ખબર ન હોય ત્યારે પણ જંગલને રસ્તો ખબર હોય છે. આપણે ફક્ત પૂછવા જેટલી ધીરજ રાખવાની છે." તેમણે થડ બતાવ્યું. "જુઓ. લીલી શેવાળ આ બાજુ સૌથી ઘાટી ઊગે છે. આ ટેકરીઓમાં શેવાળ એ બાજુ ઊગે છે જ્યાં સૌથી ઓછો તડકો આવે, ઉત્તર બાજુ. એટલે આ બાજુ ઉત્તર છે."

પછી તે ઊભા થયા અને અર્ધી બંધ આંખે ધીમેથી ફર્યા. "હવે સાંભળો." ભાઈઓ ચૂપ થઈ ગયા, અને ધુમ્મસની શાંતિમાંથી, ખૂબ ઝીણો, પાણીનો અવાજ સંભળાયો. ક્યાંક નીચે એક નાનું ઝરણું વહેતું હતું. "ઝરણાં નીચે તરફ વહે છે, અને આ ખીણમાં બધાં સરોવર તરફ વહે છે," સહદેવે કહ્યું. "જો આપણે પાણીની પાછળ જઈએ, તો તે આપણને ત્યાં લઈ જશે."

તે થોડાં પગલાં ચાલ્યા, પછી અટકીને જમીન તરફ આંગળી ચીંધી. નરમ માટીમાં નાનાં, સુઘડ ખરીનાં નિશાન હતાં. "હરણ," તેમણે કહ્યું. "તે બધાં ઝરણાની દિશામાં જ ચાલે છે. હરણ સવારે સરોવરે પાણી પીવા જાય છે, અને નીચે જવાનો સૌથી સલામત રસ્તો જાણે છે. નાનાં નિશાન મોટા રસ્તા બતાવી શકે છે."

ભીમે માથું ખંજવાળ્યું. "હું તો આ બધાની પાસેથી સીધો ચાલ્યો ગયો હોત." "તમે મોટો જવાબ શોધતા હતા," સહદેવે નાના સ્મિત સાથે કહ્યું. "જંગલ નાના જવાબ આપે છે. તે જોવા માટે ધીમા પડવું પડે."

એટલે તેઓ તેમની પાછળ ગયા. સહદેવ સૌથી આગળ, ધીમે ધીમે, વારંવાર અટકતા ચાલ્યા. તે શેવાળને અડકતા, ઝરણાનો અવાજ સાંભળતા, અને ખરીનાં નિશાન, વળેલું ઘાસ અને પક્ષીઓ કઈ તરફ ઊડે છે તે જોતા. કોઈએ તેમને ઉતાવળ ન કરાવી, અને ભીમ પણ ચૂપ રહીને જોતા રહ્યા. ધીરજ એ જુએ છે જે ગભરાટ ચૂકી જાય છે.

ધીમે ધીમે ઝરણાનો અવાજ વધ્યો, અને પગ નીચેનો રસ્તો પહોળો અને નરમ થયો. પછી અચાનક ધુમ્મસ પાતળું થવા લાગ્યું. લાંબાં સોનેરી કિરણોમાં સૂર્યપ્રકાશ ફૂટ્યો, અને ત્યાં નીચે, ચાંદીની થાળીની જેમ ચમકતું, સરોવર હતું.

દ્રૌપદી રાહતથી હસી પડ્યાં, અને નકુળ તથા અર્જુને હર્ષનાદ કર્યો. ભીમે સહદેવને જમીન પરથી ઊંચકીને ગોળ ફેરવ્યા.

એ સાંજે સરોવર કિનારે નવા તાપણા પાસે યુધિષ્ઠિરે પોતાના સૌથી નાના ભાઈ તરફ પ્રેમભરી આંખે જોયું. "આજે આપણે બળવાન, બહાદુર અને કુશળ હતા, અને એમાંથી કંઈ કામ ન આવ્યું," તેમણે કહ્યું. "આપણને ધીરજે મદદ કરી. તું ગભરાયો નહીં. રસ્તો દેખાય ત્યાં સુધી તું ધીમો પડ્યો, જોતો રહ્યો અને સાંભળતો રહ્યો."

સહદેવ ફક્ત હસ્યા અને તાપણામાં જોતા રહ્યા. "રસ્તો લગભગ હંમેશાં ત્યાં જ હોય છે, ધુમ્મસમાં પણ. આપણે ફક્ત તેને શોધવા જેટલા સ્થિર થવાનું છે," તેમણે કહ્યું. થોડી વારમાં સરોવર તારાઓ નીચે શાંત પડ્યું હતું, અને છ થાકેલા મુસાફરો તાપણા પાસે સૂઈ ગયા હતા.

જ્યારે રસ્તો ધુમ્મસ જેવો લાગે, મારા નાનકડા, ત્યારે ધીમો પડજે અને સાંભળજે, અને નાનાં નિશાન તને ઘરનો રસ્તો બતાવશે.

આગળની વાર્તા વાંચો →નકુલ અને સહદેવ, જોડિયા પાંડવો

મહાભારત માંથી વધુ

3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: મહાભારત · પરંપરાગત પુનઃકથન

આ વાર્તા પાછળ

સૌથી નાના પાંડવ સહદેવને મહાભારત પરંપરામાં પાંચ ભાઈઓમાં સૌથી વિદ્વાન અને શાંત જ્ઞાની તરીકે યાદ કરાય છે. તેમના વનવાસમાં ગોઠવાયેલી આ નવી વાર્તા તેમને પોતાની એક ક્ષણ આપે છે. યુદ્ધ કે ઉખાણાને બદલે ભાઈઓ અને દ્રૌપદી સામે એક નરમ, રોજિંદી મુશ્કેલી છે: રસ્તો છુપાવી દેતું ધુમ્મસ. ભીમની શક્તિ અને અર્જુનની તેજ આંખો કામ નથી આવતી, પણ સહદેવ ઘૂંટણે બેસે છે, શેવાળ વાંચે છે, ઝરણાનો અવાજ સાંભળે છે અને હરણનાં નિશાનની પાછળ સરોવર સુધી જાય છે. 'તમે મોટો જવાબ શોધતા હતા; જંગલ નાના જવાબ આપે છે' એ પંક્તિ તેને ખાસ બનાવે છે. સગર્ભા માતા માટે તે શાંત યાદ અપાવે છે કે જ્યાં ખાતરી કામ ન આવે ત્યાં ધીરજ અને કોમળ ધ્યાન ઘણી વાર રસ્તો શોધી લે છે.

બાળક સાથે વિચારો

જ્યારે મોટું ચિત્ર અસ્પષ્ટ લાગ્યું ત્યારે કયાં નાનાં નિશાને તમને માર્ગ બતાવ્યો?

સંકલ્પ: જ્યારે રસ્તો ધુમ્મસ જેવો લાગે, ત્યારે હું ધીમી પડું છું, અને રસ્તો પોતે દેખાઈ જાય છે.

આશીર્વાદ: તમારું હૃદય શાંત રહે, તમારી યાત્રા આનંદભરી રહે, અને તમારું બાળક સુંદર ગુણોથી આશીર્વાદિત થાય.

પાત્રો

સહદેવ
— સૌથી નાના અને સૌથી જ્ઞાની, જે નાની વાતો જુએ છે.
ભીમ અને અર્જુન
— બળવાન ભાઈઓ, જે સાંભળતાં શીખે છે.
દ્રૌપદી
— તે ભાઈઓ સાથે જંગલના રસ્તે ચાલે છે.

બોધ

ધીરજ અને ધ્યાનથી જોવું રસ્તો બતાવી શકે છે.

તમારા બાળકને શું કહેવું

મારા નાનકડા, તું કુદરતનાં શાંત નિશાન જોજે અને હંમેશાં તારો રસ્તો શોધી લેજે.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

સરોવર શોધવા સહદેવે કયાં ત્રણ નિશાનનો ઉપયોગ કર્યો?

સ્રોત: પાંડવોના વનવાસમાં ગોઠવાયેલી પુનઃકથા, મહાભારત પરંપરા

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા ગાયત્રી મંત્રનો જાપ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 19મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.

સંબંધિત વાર્તાઓ

  • ચોખાનો છેલ્લો દાણો · દિવસ 189

    મળતી આવતી વાર્તા

    મહાભારતની આ કથાની પરંપરા કહે છે કે પ્રેમ અને સમર્પણથી ધરેલો એક દાણો આખી દુનિયાને તૃપ્ત કરી શકે છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે તણાવની પળે પ્રાર્થના કે વિશ્વાસ તરફ વળવાથી માતા ઓછી એકલી અને વધુ શાંત અનુભવી શકે છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

સહદેવ અને છુપાયેલો રસ્તો વાર્તા શું શીખવે છે?

મહાભારતમાં સહદેવને તારાઓ અને ઋતુઓના જાણકાર, જ્ઞાની અને શાંત ભાઈ તરીકે માન મળે છે. માતાની શાંતિ વિશેનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે આગળનો રસ્તો અસ્પષ્ટ લાગે ત્યારે ધીમા પડવું અને નાની વિગતો જોવી ચિંતા ઓછી કરી શકે છે, જેમ સહદેવે ધુમ્મસમાં કર્યું.

સહદેવ અને છુપાયેલો રસ્તો ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?

આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 19 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો