Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Mahabharata · दिवस 133 · आठवडा 19

सहदेव आणि लपलेली वाट

दाट धुक्यात वाट चुकलेले पांडव आणि द्रौपदी गोल गोल फिरत राहतात. शांत सहदेव शेवाळ वाचतो, ओढ्याचा आवाज ऐकतो आणि हरणांच्या ठशांमागून जातो.

गोष्टीचे तात्पर्य: धीर आणि बारकाईने केलेलं निरीक्षण वाट दाखवू शकतं.

या गोष्टीत

पात्रे
सहदेव, भीम आणि अर्जुन, द्रौपदी
मूळ ग्रंथ
महाभारत
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 133 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 19 · ७ पैकी दिवस 7
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 19: बाळाची वाढ

महाभारतात सहदेवाचा मान तारे आणि ऋतू जाणणारा ज्ञानी, शांत भाऊ म्हणून केला जातो. आईच्या शांत मनावरच्या अभ्यासानुसार पुढची वाट अस्पष्ट वाटत असताना हळू होऊन छोट्या तपशिलांकडे लक्ष दिल्याने काळजी कमी होऊ शकते, अगदी सहदेवाने धुक्यात केलं तसं.

मार्ग जवळजवळ नेहमीच असतो, धुक्यातसुद्धा. फक्त तो शोधण्याइतकं आपण शांत असायला हवं.

पाच पांडव भावांमधला सर्वात धाकटा सहदेव, बोलण्यापेक्षा जास्त पाहणारा आणि ऐकणारा एक शांत तरुण, एका शरद ऋतूतल्या सकाळी झाडीभरल्या टेकड्यांमधून चालत होता, तेव्हा डोंगरमाथ्यावरून दाट पांढरं धुकं खाली उतरलं. ते भाऊ आणि त्यांची पत्नी द्रौपदी वनवासाच्या वर्षांत होते, एका वनातून दुसऱ्या वनात जात होते, आणि एका तलावाकाठच्या नव्या मुक्कामाला पोहोचण्यासाठी ते टेकड्या ओलांडत होते. काही मिनिटांतच सगळं जग दिसेनासं झालं. झाडं राखाडी सावल्या झाली, आणि पायाखालची वाट नाहीशी झाली.

"जवळ राहा," नेहमी खरं बोलणारा थोरला भाऊ युधिष्ठिर म्हणाला. "एकमेकांना धरून राहा." ते सावधपणे पुढे चालत राहिले, पण थोड्या वेळाने सर्वात बलवान भाऊ भीम थांबला. "हे तेच पडलेलं झाड आहे ज्याच्याजवळून आपण आधी गेलो होतो," तो म्हणाला. "आपण गोल गोल फिरलो."

मग त्यांनी दुसरी दिशा धरली. बऱ्याच वेळाने ते एका तीव्र, खडकाळ उताराच्या पायथ्याशी पोहोचले, जो त्यांनी आधी कधीच पाहिला नव्हता. "आपण वाट चुकलो," घोड्यांशी फार कुशल असलेला भाऊ नकुल म्हणाला. भीमाने आपल्या मोठ्या मुठी आवळल्या. "मग मी जवळच्या टेकडीवर चढून आजूबाजूला पाहतो."

"या धुक्यात तुला काहीच दिसणार नाही," महान धनुर्धर अर्जुन म्हणाला. "माझ्या डोळ्यांनासुद्धा यातून काही दिसत नाही." द्रौपदीने आपली शाल खांद्याभोवती ओढून घेतली. हवा थंड आणि ओलसर होती, आणि सगळे थकत चालले होते.

तेवढ्यात त्यांच्या लक्षात आलं की सहदेव काहीच बोलला नव्हता. तो एका झाडाजवळ गुडघे टेकून बसला होता आणि त्याच्या खोडाकडे बारकाईने पाहत होता. प्रत्येक भाऊ कशासाठी तरी ओळखला जायचा, आणि सहदेव अशा गोष्टीसाठी ओळखला जायचा जी सहज दिसत नाही. तो ज्ञानी होता, आणि त्याला तारे आणि ऋतू यांचं ज्ञान होतं.

"धाकट्या," युधिष्ठिराने विचारलं, "तू काय करतो आहेस?" "जंगलाला विचारतो आहे," सहदेव म्हणाला. "आपल्याला वाट ठाऊक नसली तरी जंगलाला ती ठाऊक असते. आपण फक्त विचारण्याइतका धीर धरायला हवा." त्याने त्यांना खोड दाखवलं. "पाहा. हिरवं शेवाळ या बाजूला सर्वात दाट वाढलं आहे. या टेकड्यांमध्ये ज्या बाजूला सर्वात कमी ऊन मिळतं त्या बाजूला, म्हणजे उत्तरेला, शेवाळ वाढतं. म्हणजे ही उत्तर दिशा."

मग तो उभा राहिला आणि अर्धवट डोळे मिटून हळूच फिरला. "आता ऐका." भाऊ गप्प झाले, आणि धुक्याच्या शांततेतून अगदी अस्पष्टपणे त्यांना पाण्याचा आवाज ऐकू आला. उताराकडे कुठेतरी एक छोटा ओढा झुळझुळत होता. "ओढे उताराकडे वाहतात, आणि या दरीतले सगळे ओढे तलावाकडे वाहतात," सहदेव म्हणाला. "आपण पाण्यामागून गेलो तर ते आपल्याला तिथे घेऊन जाईल."

तो काही पावलं चालला, मग थांबून त्याने जमिनीकडे बोट दाखवलं. मऊ मातीत छोटे, नीटनेटके खुरांचे ठसे होते. "हरणं," तो म्हणाला. "ती सगळी ओढ्याच्याच दिशेने चालली आहेत. हरणं सकाळी पाणी प्यायला तलावावर जातात, आणि त्यांना खाली उतरायची सर्वात सुरक्षित वाट ठाऊक असते."

भीमाने डोकं खाजवलं. "मी तर या सगळ्याच्या जवळून सरळ निघून गेलो असतो." "तू मोठं उत्तर शोधत होतास," सहदेव जरासं हसून म्हणाला. "जंगल छोटी उत्तरं देतं. ती पाहण्यासाठी हळू व्हावं लागतं. छोट्या खुणा मोठे मार्ग दाखवू शकतात."

मग ते त्याच्या मागे गेले. सहदेव पुढे होता, हळूहळू, अनेकदा थांबत. तो शेवाळाला हात लावायचा, ओढ्याचा आवाज ऐकायचा, आणि खुरांचे ठसे, वाकलेलं गवत आणि पक्षी कुठे उडतात ते पाहायचा. कोणीही त्याला घाई केली नाही, आणि भीमसुद्धा गप्प राहून पाहत होता.

हळूहळू ओढ्याचा आवाज मोठा होत गेला, आणि पायाखालची वाट रुंद आणि मऊ होत गेली. मग अचानक धुकं विरळ होऊ लागलं. लांब सोनेरी किरणांमधून सूर्यप्रकाश डोकावला, आणि तिथे खाली, चांदीच्या थाळीसारखा, म्हणजे गोल धातूच्या ताटासारखा चमकत होता तो तलाव.

द्रौपदी हायसं वाटून हसली, आणि नकुल व अर्जुनाने जल्लोष केला. भीमाने सहदेवाला जमिनीवरून उचलून गरगर फिरवलं.

त्या संध्याकाळी तलावाकाठच्या नव्या शेकोटीजवळ युधिष्ठिराने आपल्या धाकट्या भावाकडे मायेने पाहिलं. "आज आपण बलवान होतो, शूर होतो, कुशल होतो, आणि त्यातलं काहीच कामी आलं नाही," तो म्हणाला. "आपल्याला मदत झाली ती धीराची. तू घाबरला नाहीस. वाट स्वतःहून दिसेपर्यंत तू हळू झालास, पाहत राहिलास आणि ऐकत राहिलास. घाबरल्याने जे सुटतं ते धीराला दिसतं."

सहदेव फक्त हसला आणि शेकोटीकडे पाहत म्हणाला, "मार्ग जवळजवळ नेहमीच असतो, धुक्यातसुद्धा. फक्त तो शोधण्याइतकं आपण शांत असायला हवं." लवकरच तलाव ताऱ्यांखाली शांत पहुडला, आणि सहा थकलेले प्रवासी शेकोटीजवळ झोपी गेले.

बाळा, जेव्हा वाट धुक्यासारखी धूसर वाटेल, तेव्हा हळू हो आणि ऐक, आणि छोट्या खुणा तुला घरचा रस्ता दाखवतील. शांत असणाऱ्यालाच कदाचित वाट ठाऊक असते.

पुढची गोष्ट वाचा →अर्जुन आणि मौन गुरू

महाभारत मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: महाभारत · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

सर्वात धाकटा पांडव सहदेव महाभारत परंपरेत पाच भावांमधला सर्वात विद्वान आणि शांतपणे शहाणा भाऊ म्हणून आठवला जातो. वनवासाच्या काळात घडणारी ही नवी गोष्ट त्याला स्वतःचा एक क्षण देते. युद्ध किंवा कोड्याऐवजी भाऊ आणि द्रौपदी एका साध्या, रोजच्या अडचणीला सामोरे जातात: वाट लपवणारं धुकं. भीमाची ताकद आणि अर्जुनाची तीक्ष्ण नजर कामी येत नाही, पण सहदेव गुडघे टेकून शेवाळ वाचतो, ओढ्याचा आवाज ऐकतो आणि हरणांच्या ठशांमागून तलावापर्यंत जातो. 'तू मोठं उत्तर शोधत होतास; जंगल छोटी उत्तरं देतं' ही ओळ या गोष्टीला वेगळेपण देते. गर्भवती आईसाठी ही एक शांत आठवण आहे की खात्री नसते तेव्हा धीर आणि हळुवार लक्ष अनेकदा वाट शोधून देतात.

बाळासोबत विचार करा

मोठं चित्र अस्पष्ट वाटत असताना कोणत्या छोट्या खुणांनी तुम्हाला वाट दाखवली?

संकल्प: वाट धूसर वाटते तेव्हा मी हळू होते, आणि मार्ग आपोआप दिसू लागतो.

आशीर्वाद: तुमचं मन शांत राहो, तुमचा प्रवास आनंदी होवो, आणि तुमच्या बाळाला सुंदर गुणांचा आशीर्वाद मिळो.

पात्रे

सहदेव
— छोट्या गोष्टी टिपणारा सर्वात धाकटा आणि सर्वात शहाणा भाऊ.
भीम आणि अर्जुन
— ऐकायला शिकणारे बलवान भाऊ.
द्रौपदी
— ती भावांसोबत जंगलातली वाट चालते.

बोध

धीर आणि बारकाईने केलेलं निरीक्षण वाट दाखवू शकतं.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, निसर्गाच्या शांत खुणा तुला दिसोत आणि तुला नेहमी तुझी वाट सापडो.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

तलाव शोधण्यासाठी सहदेवाने कोणत्या तीन खुणा वापरल्या?

स्रोत: पांडवांच्या वनवासातली पुनर्कथित गोष्ट, महाभारत परंपरा

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गायत्री मंत्र जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 19व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • सूर्याचं तांब्याचं पात्र · दिवस 253

    अशीच गोष्ट

    महाभारताच्या वनपर्वातला हा प्रसंग असा नेता दाखवतो ज्याची पहिली काळजी आपल्यावर अवलंबून असलेल्यांसाठी आहे, आणि स्वतःसाठी नव्हे तर इतरांसाठी केलेली प्रार्थना दाखवतो. तो अन्न आणि जीवन देणारा सौम्य दाता म्हणून सूर्याचा, आणि सगळ्यांना आधी वाढणाऱ्या द्रौपदीच्या शांत उदारतेचा मान राखतो.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

सहदेव आणि लपलेली वाट ही गोष्ट काय शिकवते?

महाभारतात सहदेवाचा मान तारे आणि ऋतू जाणणारा ज्ञानी, शांत भाऊ म्हणून केला जातो. आईच्या शांत मनावरच्या अभ्यासानुसार पुढची वाट अस्पष्ट वाटत असताना हळू होऊन छोट्या तपशिलांकडे लक्ष दिल्याने काळजी कमी होऊ शकते, अगदी सहदेवाने धुक्यात केलं तसं.

सहदेव आणि लपलेली वाट गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 19 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा