Ramayana · દિવસ 6 · અઠવાડિયું 1
હનુમાનને પોતાની અંદરની શક્તિ યાદ આવી

વાનરો દરિયાકાંઠે પહોંચે છે અને વિચારે છે કે લંકા સુધી કોણ છલાંગ મારી શકે. હનુમાન ચૂપચાપ બેઠા છે, પોતાની મહાન શક્તિ ભૂલી ગયા છે.
વાર્તાની શીખ: આપણા સૌની અંદર શક્તિ છે, અને પ્રેમભર્યા શબ્દો આપણને એ યાદ અપાવે છે.
આ વાર્તામાં
- પાત્રો
- હનુમાન, જાંબવાન, અંગદ
- સ્રોત ગ્રંથ
- રામાયણ
- વાંચન સમય
- 5 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)
દિવસ 6 એક નજરે
- અઠવાડિયું
- અઠવાડિયું 1 · 7 માંથી દિવસ 6
- ત્રિમાસિક
- ત્રિમાસિક 1
- આ અઠવાડિયે બાળક
- તમારું માસિક ચક્ર શરૂ થાય છે; શરીર એક પ્રેમાળ ઘર તૈયાર કરે છે. ગર્ભાવસ્થાની ગણતરી છેલ્લા માસિકના પહેલા દિવસથી થાય છે. અઠવાડિયું 1: બાળકનો વિકાસ
- આજની વાર્તા
- હનુમાનને પોતાની અંદરની શક્તિ યાદ આવી
- મંત્ર
- ૐ
- ગર્ભ સંવાદ
- આ અઠવાડિયે બાળક સાથે વાત કરો
પરંપરા કહે છે કે હનુમાનની મોટી છલાંગની શરૂઆત એમના પર વિશ્વાસ રાખતા એક વડીલના થોડા પ્રેમાળ શબ્દોથી થઈ હતી. માતાની શાંતિ વિશેનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે ગર્ભવતી સ્ત્રીની આસપાસના લોકોનું પ્રોત્સાહન એને વધુ આત્મવિશ્વાસ અને ઓછી ચિંતા અનુભવવામાં મદદ કરી શકે છે.
"એનામાં તો એ હંમેશાં હતું," જાંબવાને કહ્યું. "એને ફક્ત સાંભળવાની જરૂર હતી."
હનુમાન, દયાળુ આંખોવાળા એક મોટા અને બળવાન વાનર, ભારતના દક્ષિણ છેડે ખડકો પર પોતાના મિત્રોથી થોડે દૂર બેઠા હતા. વાનરો એટલે બહાદુર વાંદરાઓની પ્રજા, જે રાજકુમાર રામની મદદ કરવા આવી હતી. બધા સાથે મળીને દરિયા સામે જોઈ રહ્યા હતા, જે જ્યાં સુધી નજર પહોંચે ત્યાં સુધી ભૂખરો અને વાદળી ફેલાયેલો હતો. એની પેલે પાર ક્યાંક લંકાનો ટાપુ હતો, અને લંકામાં ક્યાંક રામનાં પત્ની સીતા હતાં.
વાનરોના યુવાન રાજકુમાર અંગદ ઊભા થયા. "કોણ કૂદીને પેલે પાર જઈ શકે?" એમણે પૂછ્યું.
એક પછી એક વાનરોએ જવાબ આપ્યો, યોજનમાં માપીને — લાંબાં અંતર ગણવાની ભારતની જૂની રીત. "હું વીસ યોજન કૂદી શકું," એકે કહ્યું. "હું ત્રીસ," બીજાએ કહ્યું. પણ લંકા સો યોજન દૂર હતી, અને એટલું દૂર કોઈ કૂદી શકે એમ નહોતું. એટલે વાનરો ચૂપ થઈ ગયા અને નીચે રેતી સામે જોવા લાગ્યા.
હનુમાન કંઈ ન બોલ્યા. એમને પણ નહોતું લાગતું કે પોતે આ કરી શકશે. આ નવાઈની વાત હતી, કારણ કે હનુમાન એક વખત ખૂબ હિંમતવાળા બાળક હતા.
ત્યાં બેઠાં બેઠાં એમને બહુ વર્ષો પહેલાંની એક સવાર થોડી થોડી યાદ આવી. નાના હતા ત્યારે એક દિવસ ભૂખ્યા ઊઠ્યા અને લાલ સૂરજને ઊગતો જોયો. એમને લાગ્યું કે એ પાકી કેરી છે, એટલે એક બટકું ભરવા આકાશમાં કૂદી પડ્યા! દેવો ચિંતામાં પડી ગયા, અને દેવોના રાજા ઇન્દ્રે પોતાનું વજ્ર મોકલ્યું. નાનકડા હનુમાન દાઢીએ વાગતાં પાછા ધરતી પર ગબડી પડ્યા. એટલે જ એમનું નામ પડ્યું, જેનો અર્થ છે "દાઢીવાળો."
પછી દેવોએ એમને ઘણા આશીર્વાદ આપ્યા. પણ મોટા થતાં હનુમાન એટલા ચંચળ હતા કે જંગલમાં પ્રાર્થના કરતા શાંત ઋષિઓ સાથે તોફાન કરતા. એમની દાઢી ખેંચતા અને પાણીના ઘડા ઢોળી દેતા. છેવટે એક ઋષિએ હસીને કહ્યું, "તું તારી પોતાની શક્તિ ભૂલી જઈશ, જ્યાં સુધી કોઈ તને એ યાદ ન અપાવે."
અને એટલે, આટલાં વર્ષો પછી દરિયાકાંઠે બેઠેલા હનુમાન એ ભૂલી ગયા હતા.
ત્યાં જ રીંછોના વૃદ્ધ અને જ્ઞાની રાજા જાંબવાન લાકડીના ટેકે ઊભા થયા. ઉંમરને લીધે એમના વાળ સફેદ હતા, અને આંખો કોમળ હતી. ધીમે ધીમે ચાલીને એ હનુમાન બેઠા હતા ત્યાં આવ્યા.
"હનુમાન," એમણે હળવેથી કહ્યું. "તમે આટલા ચૂપ કેમ છો? શું તમે ભૂલી ગયા કે તમે કોણ છો?"
આ સવાલથી નવાઈ પામીને હનુમાને ઊંચે જોયું.
"તમે વાયુ, એટલે કે પવનના પુત્ર છો," જાંબવાને કહ્યું. "નાના હતા ત્યારે તમે છેક સૂરજ સુધી કૂદ્યા હતા. તમે બળવાન છો, તમે સમજદાર છો, અને તમારું હૃદય રામનું છે. આ દરિયો તમારા માટે કંઈ નથી. તમને જોઈતી શક્તિ તો હંમેશાંથી તમારી અંદર જ છે."
વાનરો ફરીને જોવા લાગ્યા. જાંબવાન બોલતા ગયા તેમ હનુમાનના ચહેરા પર કંઈક બદલાયું. જાણે અંધારા ખેતર પર સવાર ઊગતી હોય. એમને સૂરજ યાદ આવ્યો. પવને એમને ઊંચકી લીધા હતા એ યાદ આવ્યું. પોતે કોણ છે એ યાદ આવ્યું.
એટલે એ ઊભા થયા, અને ઊભા થતાં થતાં જાણે મોટા થતા ગયા. એમના ખભા તાડનાં ઝાડથી પણ ઊંચા થઈ ગયા. એમની આસપાસ પવન ફરવા લાગ્યો, અને પક્ષીઓ ખડકો પરથી ઊડી ગયાં.
પછી એ કિનારે આવેલા એક મોટા પર્વત, મહેન્દ્ર પર્વત પર ચડ્યા અને પોતાના પગ પથ્થરમાં દબાવ્યા. એમણે હાથ જોડ્યા અને આંખો બંધ કરી. "જય શ્રી રામ," એમણે શાંતિથી કહ્યું, જેનો અર્થ છે "ભગવાન રામનો જય હો."
પછી એમણે ઘૂંટણ વાળ્યા અને છલાંગ મારી. પર્વત ધ્રૂજી ઊઠ્યો, અને ખડકો વચ્ચેના ખાબોચિયાંમાંથી પાણી ઊછળ્યું. હનુમાન હાથ આગળ લંબાવીને દરિયા ઉપર ઊડ્યા, અને એમની પૂંછડી પાછળ ધજાની જેમ લહેરાતી હતી.
વાદળો એમના ચહેરા પાસેથી ઝડપથી પસાર થયાં. નીચે, તડકામાં મોજાં ચમકતાં હતાં. દરિયાઈ પક્ષીઓ થોડી વાર એમની સાથે ઊડ્યાં અને પછી પાછળ રહી ગયાં.
રસ્તામાં પણ કસોટીઓ આવી. પહેલાં એક પર્વત પાણીમાંથી ઊંચો થયો અને આરામ કરવાનું કહ્યું, અને હનુમાને વિનયથી આભાર માનીને આગળ ઉડાન ભરી. પછી એક વિશાળ દરિયાઈ જીવે એમનો રસ્તો રોકવાનો પ્રયત્ન કર્યો, એટલે એમણે પોતાને નાનકડા બનાવી દીધા અને સરકીને નીકળી ગયા. એ અટક્યા નહીં. એમણે શંકા ન કરી.
પાછળ કિનારે વાનરો જોતા રહ્યા, જ્યાં સુધી હનુમાન આકાશમાં એક નાનકડું ટપકું ન બની ગયા. પછી એ દેખાતા બંધ થયા. જાંબવાન પાછા પોતાના ખડક પર બેઠા અને હસ્યા. "એનામાં તો એ હંમેશાં હતું," જાંબવાને કહ્યું. "એને ફક્ત સાંભળવાની જરૂર હતી." ક્યારેક શક્તિને ફક્ત કોઈ યાદ અપાવે એટલી જ જરૂર હોય છે. હનુમાનની તાકાત છલાંગ પહેલાં પણ ત્યાં જ હતી.
દૂર પાણીની પેલે પાર, લંકાની લીલી ટેકરીઓ દરિયામાંથી ઊંચી દેખાતી હતી. સાંજનો પ્રકાશ સોનેરી થયો ત્યારે હનુમાન હળવેથી ઝાડ વચ્ચે ઊતર્યા, સીતાને શોધવા તૈયાર.
નાનકડા, તારી અંદર પણ શક્તિ છે, અને અમે તને એ યાદ અપાવવા અહીં જ હોઈશું. પ્રેમભર્યું યાદ અપાવવું તમને દરિયા પાર પણ લઈ જઈ શકે છે.
4 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો
સ્રોત: રામાયણ, Kishkindha કાંડ · પરંપરાગત પુનઃકથન
આ વાર્તા પાછળ
જાંબવાન હનુમાનને એમની શક્તિ યાદ અપાવે છે એ વાલ્મીકિ રામાયણના કિષ્કિંધા કાંડની મહત્ત્વની ક્ષણ છે, અને આખા ભારતમાં હનુમાન ચાલીસાના પાઠ અને હનુમાન જયંતીના મેળાવડાઓમાં એ ખૂબ પ્રિય છે. હનુમાનની ઘણી વાર્તાઓ એમનાં મહાન કાર્યો ઊજવે છે. આ વાર્તા મોટી છલાંગ પહેલાં થોભે છે, જ્યારે નાયક દરિયાકાંઠે ચૂપ અને દ્વિધામાં બેઠા છે. વળાંક જાદુથી નહીં, પણ એક જૂના મિત્રના સીધા સવાલથી આવે છે, 'શું તમે ભૂલી ગયા કે તમે કોણ છો?', અને બાળપણની એ યાદથી જ્યારે એમણે સૂરજને પાકી કેરી સમજીને છલાંગ મારી હતી. ગર્ભાવસ્થામાં આ વાર્તા માતાને એ શક્તિ પર ભરોસો રાખવાની હિંમત આપે છે જે એની અંદર પહેલેથી છે, ફક્ત યાદ આવવાની રાહ જોતી.
ઉત્તર ભારતના મોટા ભાગમાં હનુમાન જયંતી ચૈત્ર પૂર્ણિમાએ ઊજવાય છે, જ્યારે તમિલનાડુ અને દક્ષિણના કેટલાક ભાગોમાં તે માર્ગળી મહિનામાં આવે છે; મંગળવાર અને શનિવાર વ્યાપક રીતે તેમના દિવસો મનાય છે. આ ક્ષણ પછી આવતો સુંદરકાંડ, જેમાં લંકા સુધીની તેમની છલાંગનું વર્ણન છે, ઘરોમાં હિંમત અને આશીર્વાદ માટે ઘણી વાર વંચાય છે. તુંગભદ્રા નદીના કાંઠે હમ્પીની આસપાસનો પ્રદેશ પરંપરાથી કિષ્કિંધા મનાય છે, અને પાસેની અંજનાદ્રિ ટેકરીને ઘણા લોકો તેમનું જન્મસ્થાન માને છે. મંદિર કળામાં હનુમાન ઘણી વાર ઊડતા, આશીર્વાદમાં એક હાથ ઊંચો કરેલા દેખાય છે. ગર્ભાવસ્થામાં વાંચીએ તો તેમની વાર્તા એક સરળ ભરોસો આપે છે — તમને જે શક્તિની જરૂર છે તે પહેલેથી તમારી અંદર છે.
બાળક સાથે વિચારો
તમારા જાંબવાન કોણ રહ્યા છે — જેમણે તમને તમારી શક્તિ યાદ અપાવી? એમણે એવું શું કહ્યું જે તમે આજે પણ સાથે રાખો છો?
સંકલ્પ: મને જોઈતી શક્તિ મારી અંદર પહેલેથી જ છે, અને હું એને યાદ કરી રહી છું.
આશીર્વાદ: તમારું નાનકડું બાળક હનુમાનની જેમ પોતાની અંદરની શક્તિ હંમેશાં યાદ રાખે.
પાત્રો
- હનુમાન
- — બળવાન અને નમ્ર, એમને ફક્ત યાદ અપાવવાની જરૂર છે.
- જાંબવાન
- — જ્ઞાની વૃદ્ધ રીંછ રાજા, જે એમના પર વિશ્વાસ રાખે છે.
- અંગદ
- — એક યુવાન રાજકુમાર, જે કોઈ વીરને શોધે છે.
બોધ
આપણા સૌની અંદર શક્તિ છે, અને પ્રેમભર્યા શબ્દો આપણને એ યાદ અપાવે છે.
તમારા બાળકને શું કહેવું
મારા નાનકડા, તું અંદરથી મજબૂત અને અદ્ભુત છે. જ્યારે પણ ભૂલી જઈશ, હું તને યાદ અપાવીશ.
મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો
જાંબવાને હનુમાનને શું યાદ અપાવ્યું?
સ્રોત: વાલ્મીકિ રામાયણ, કિષ્કિંધા કાંડ (જાંબવાન હનુમાનને યાદ અપાવે છે)
આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા થોડી મિનિટ ધ્યાન અને શ્વાસ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 1મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
હનુમાનને પોતાની અંદરની શક્તિ યાદ આવી વાર્તા શું શીખવે છે?
પરંપરા કહે છે કે હનુમાનની મોટી છલાંગની શરૂઆત એમના પર વિશ્વાસ રાખતા એક વડીલના થોડા પ્રેમાળ શબ્દોથી થઈ હતી. માતાની શાંતિ વિશેનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે ગર્ભવતી સ્ત્રીની આસપાસના લોકોનું પ્રોત્સાહન એને વધુ આત્મવિશ્વાસ અને ઓછી ચિંતા અનુભવવામાં મદદ કરી શકે છે.
હનુમાનને પોતાની અંદરની શક્તિ યાદ આવી ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?
આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 1 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.