Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Krishna Leela · दिवस 110 · आठवडा 16

कृष्ण आणि वडाचं झाड

कृष्णाचं जुन्या वडाच्या झाडावर इतकं प्रेम का, असा प्रश्न त्याच्या मित्राला पडतो. संध्याकाळपर्यंत त्यांना पक्षी, खारी, मधमाश्या आणि थकलेले वाटसरू, सगळे त्याच्या आसऱ्याला दिसतात.

गोष्टीचे तात्पर्य: शांतपणे देणारे अनेकदा सगळ्यात जास्त देतात.

या गोष्टीत

पात्रे
कृष्ण, मधुमंगल, बरगद आजोबा
मूळ ग्रंथ
भागवत पुराण
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 110 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 16 · ७ पैकी दिवस 5
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 16: बाळाची वाढ

वड हा भारताचा राष्ट्रीय वृक्ष आहे, आणि परंपरेत तो दीर्घायुष्य, आसरा आणि उदारतेचं प्रतीक मानला जातो; अनेक कुटुंबं आजही प्रार्थना करत त्याला धागे गुंडाळतात. आईच्या मनःशांतीवरचं संशोधन सुचवतं की हिरव्या सावलीत वेळ घालवल्याने आणि निसर्गाकडे लक्ष दिल्याने ताण कमी होऊ शकतो, त्यामुळे एखाद्या मोठ्या झाडाकडे निवांतपणे पाहणं ही स्वतःच एक भेट आहे.

प्रत्येक वेळी तू कुणाला तरी तुझी सावली देतोस, तेव्हा तुला आणखी एक मूळ फुटतं.

गायी गडद हिरव्या सावलीत लांब, समाधानी उसासे टाकत बसल्या, आणि वृंदावनच्या गोपाळांनी आपल्या शिदोऱ्या सोडल्या.

ते कुरणांच्या कडेला एका प्रचंड वडाच्या झाडाखाली बसले होते. ते झाड इतकं जुनं होतं की ते नसतानाचा काळ गावात कुणालाच आठवत नव्हता. त्याच्या फांद्या एका मोठ्या हिरव्या छत्रीसारख्या पसरल्या होत्या, आणि त्यांवरून शेकडो लांब पारंब्या लोंबत होत्या, ज्या एखाद्या महालाच्या खांबांसारख्या जमिनीत रुतल्या होत्या. मुलं त्याला बरगद आजोबा म्हणायची, आणि ते कृष्णाचं जगातलं सगळ्यात आवडतं झाड होतं.

पण मधुमंगलच्या कपाळावर आठ्या होत्या. "कान्हा," तो म्हणाला, "तुला हे जुनं झाड इतकं का आवडतं? याला आंब्यासारखी गोड फळं नाहीत. कदंबासारखी सुंदर फुलं नाहीत. याची छोटी फळं फक्त पक्ष्यांसाठी असतात."

कृष्ण एका लोंबत्या पारंबीला टेकून हसला. "आपण संध्याकाळपर्यंत इथेच थांबूया," तो म्हणाला, "मग सांग, हे काहीच देत नाही असं तुला अजूनही वाटतं का."

मग ते थांबले.

आधी त्यांचं लक्ष पक्ष्यांकडे गेलं. नव्या पानांसारखे हिरवे पोपट लाल फळं खात होते. मैना किलबिलत होत्या, कबुतरं घुमत होती. खूप वर एका ढोलीत धनेश पक्ष्यांच्या कुटुंबाने घरटं केलं होतं. "किती पक्षी!" सुबल बोटांवर मोजत म्हणाला, बोटं संपेपर्यंत.

मग त्यांना शेपट्या उंच धरून खोडावरून वर-खाली पळणाऱ्या खारी दिसल्या. फांद्यांच्या एका अंधाऱ्या बेचक्यात रात्रीची वाट पाहत पेंगुळलेलं एक घुबड दिसलं. मधमाश्यांच्या पोळ्याभोवती गुणगुणणाऱ्या मधमाश्या दिसल्या, आणि एका पारंबीवरून वर आणि दुसरीवरून खाली धीराने चाललेली मुंग्यांची लांब रांग दिसली.

"बरगद आजोबा म्हणजे एक अख्खं गावच आहे," श्रीदामा म्हणाला.

दुपार उलटल्यावर एक म्हातारी धुळीच्या रस्त्याने डोक्यावर लाकडाचा जड भारा घेऊन आली. सावलीत पोहोचल्यावर तिने तो खाली ठेवला आणि विश्रांतीसाठी एका मुळावर बसली. कृष्ण आपल्या लोट्यातलं पाणी घेऊन तिच्याकडे धावला. तिने कृतज्ञतेने पाणी प्यायलं आणि डोळे मिटले. "आहा," ती म्हणाली, "साठ वर्षं या झाडाने माझ्या पायांना विसावा दिलाय."

थोड्या वेळाने आपल्या गाढवासोबत एक फिरता व्यापारी आला. तोही सावलीत थांबला, कपाळावरचा घाम पुसला आणि मुलांना भाजलेले चणे वाटले. मग एक तरुण आई कडेवर बाळ घेऊन आली. तिने एका खालच्या फांदीला कापडाची झोळी बांधली आणि विश्रांती घेताना बाळाला झोके देऊन झोपवलं. पानांमधून वारा वाहत होता, आणि बाळ झोपलं.

मधुमंगल हे सगळं शांतपणे पाहत होता. नीट पाहिलं की किती काही दिलं जातंय ते दिसतं.

सूर्य मावळू लागला, तसा कृष्ण उठून खोडाजवळ गेला. त्याने आपले छोटे हात खडबडीत सालीवर ठेवले आणि फांद्यांकडे वर पाहिलं.

"हे झाड इतकं मोठं कसं झालं, माहीत आहे?" त्याने विचारलं. "फार पूर्वी हे एक छोटंसं बी होतं, मोहरीच्या दाण्यापेक्षाही लहान. एका पक्ष्याने ते इथे टाकलं. वर्षामागून वर्षं ते वाढत गेलं. प्रत्येक वेळी नवी फांदी फुटली की तिला आधार द्यायला ते नवी पारंबी खाली सोडायचं. गरजेपेक्षा जास्त त्याने कधीच घेतलं नाही. आणि जे काही वाढवलं, ते सगळं वाटलं."

मुलं थक्क होऊन त्या प्रचंड झाडाकडे वर पाहू लागली.

"हे थकलेल्यांना सावली देतं," कृष्ण म्हणाला. "पक्ष्यांना अन्न. खारींना आणि घुबडाला घर. बाळासाठी झोळी. म्हाताऱ्या आजीला विसावा. ते बदल्यात काहीच मागत नाही. आभारसुद्धा मागत नाही. खरं देणं आभाराचीही अपेक्षा करत नाही."

मधुमंगल बराच वेळ गप्प राहिला. मग तो पुढे झाला आणि एका लोंबत्या पारंबीला मिठी मारली. "माफ कर, बरगद आजोबा," तो म्हणाला. "मी तुला नीट पाहिलंच नव्हतं."

बाकीची मुलं हसली, आणि मग एकेक करून सगळ्यांनी येऊन झाडाला मिठी मारली. गायीसुद्धा हळूच हंबरल्या, जणू त्यांनाही ते पटलं होतं.

कृष्णाने आपली बासरी काढली आणि एक हळू, गोड सूर छेडला, आणि वडाची पानं त्यांच्या डोक्यावर सळसळली.

सोनेरी संधिप्रकाशात घरी परतताना मधुमंगल म्हणाला, "कान्हा, मोठा झाल्यावर मला वडाच्या झाडासारखं व्हायचंय."

"तू आजपासूनच सुरुवात करू शकतोस," मित्राच्या खांद्यावर हात टाकत कृष्ण म्हणाला. "प्रत्येक वेळी तू कुणाला तरी तुझी सावली देतोस, तेव्हा तुला आणखी एक मूळ फुटतं. दयाळूपणाची मुळं आपल्याला स्थिर ठेवतात."

त्यांच्या मागे, झोपलेल्या पक्ष्यांनी भरलेलं ते वडाचं झाड संध्याकाळच्या आकाशावर गडद उभं होतं. बाळा, तू बरगद आजोबांसारखा विशाल आणि दयाळू हो, आणि तुझ्या सावलीत सगळ्यांसाठी जागा असू दे.

पुढची गोष्ट वाचा →कृष्ण आणि दयाळू मेंढपाळ

कृष्ण लीला मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: भागवत पुराण · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

वृंदावनची कुरणं, कृष्णाचे गोपाळ सखे आणि भारतभर बरगद किंवा वट म्हणून पूजला जाणारा महान वड, हे सगळे कृष्णाच्या बालपणीच्या कथांपासून प्रेरित या हळुवार पुनर्कथनात एकत्र येतात. इथे लीला म्हणजे एखादा चमत्कार किंवा खोडकर खेळ नसून फक्त पाहणं आहे: सकाळपासून सूर्यास्तापर्यंत मधुमंगल, श्रीदामा आणि इतर मुलं पोपट, घुबड, मधमाश्या, एक थकलेली स्त्री आणि कापडाची झोळी बांधणारी एक आई, हे सगळे एकाच झाडाच्या आसऱ्याला असलेले पाहतात. प्रत्येक फांदी आधारासाठी पारंबी सोडते, हे कृष्णाचं वाक्य या कथेला देण्याची आणि आधाराची एक वेगळी प्रतिमा देतं. गर्भावस्थेत हा वड मुळं रुजवणाऱ्या आणि सावली देणाऱ्या वाढत्या कुटुंबाचं एक कोमल चित्र बनतो.

वृंदावनातील वंशीवट — ज्या वडाखाली कृष्ण बासरी वाजवत असे मानले जाते — आजही भाविक पाहायला जातात, आणि प्रयागराजचा अक्षयवट, 'कधीही नष्ट न होणारा वड', भारतातील सर्वात पूज्य वृक्षांपैकी एक आहे. भागवत पुराणात ऋषी मार्कंडेय प्रलयजलावर वडाच्या पानावर पहुडलेल्या बाळकृष्णाचे दर्शन घेतात — दक्षिणेत ही प्रतिमा 'वटपत्रशायी' म्हणून ओळखली जाते आणि तिथे प्रेमाने रंगवली व घडवली जाते. वड हा भारताचा राष्ट्रीय वृक्ष आहे, आणि त्याची दाट सावली, जिथे गावकरी गप्पा मारायला आणि विसावायला जमतात, त्याला सहजच आश्रयाचे प्रतीक बनवते. होणाऱ्या आईसाठी गोष्टीत त्याच्या फांद्यांखाली बसणे हा धावपळीच्या दिवसातील एक विसावा आहे.

बाळासोबत विचार करा

आभाराची अपेक्षा न करता शांतपणे आसरा देणारं तुमच्यासाठी वडाचं झाड कोण ठरलंय?

संकल्प: वडाच्या झाडासारखी मी आसरा आणि प्रेम देते, आणि मलाही आसरा मिळतो.

आशीर्वाद: तुमचं मन शांत राहो, तुमचा प्रवास आनंदी होवो, आणि तुमच्या बाळाला सुंदर गुणांचा आशीर्वाद लाभो.

पात्रे

कृष्ण
— तो मित्रांना झाडाच्या शांत देणग्या पाहायला मदत करतो.
मधुमंगल
— पुन्हा नीट पाहायला शिकणारा एक मित्र.
बरगद आजोबा
— प्राण्यांच्या अख्ख्या गावाला आसरा देणारा एक प्राचीन वड.

बोध

शांतपणे देणारे अनेकदा सगळ्यात जास्त देतात.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, अनेकांना आसरा देणाऱ्या झाडासारखा तू मजबूत आणि दयाळू हो.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

वडाच्या झाडावर कोणकोणते प्राणी राहत होते?

स्रोत: कृष्णाच्या बालपणीच्या वृंदावन कथांपासून प्रेरित हळुवार पुनर्कथन

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गर्भ संवाद — बाळाशी गप्पा करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 16व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • दवातली पावलं · दिवस 145

    अशीच गोष्ट

    परंपरेनुसार गोपींचं कृष्णाला शोधणं म्हणजे घट्ट धरून न ठेवता धीराने प्रेम करण्याचं चित्र आहे. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन असं सुचवतं की अनिश्चितता हळुवारपणे स्वीकारल्याने, जसं बाळाच्या हालचालींमधले शांत क्षण, काळजी कमी होण्यास मदत होऊ शकते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

कृष्ण आणि वडाचं झाड ही गोष्ट काय शिकवते?

वड हा भारताचा राष्ट्रीय वृक्ष आहे, आणि परंपरेत तो दीर्घायुष्य, आसरा आणि उदारतेचं प्रतीक मानला जातो; अनेक कुटुंबं आजही प्रार्थना करत त्याला धागे गुंडाळतात. आईच्या मनःशांतीवरचं संशोधन सुचवतं की हिरव्या सावलीत वेळ घालवल्याने आणि निसर्गाकडे लक्ष दिल्याने ताण कमी होऊ शकतो, त्यामुळे एखाद्या मोठ्या…

कृष्ण आणि वडाचं झाड गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 16 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा