Ramayana · दिवस 8 · आठवडा 2
गोड पायसाचे भांडे

राजा दशरथ आणि त्यांच्या तीन राण्यांना बाळाची ओढ आहे. वसिष्ठ ऋषी ऋष्यशृंगांच्या नेतृत्वाखाली अग्नी-प्रार्थना करायचा सल्ला देतात.
गोष्टीचे तात्पर्य: संयमी प्रार्थना आणि प्रेमळ इच्छा नव्या जीवनाचे स्वागत करतात.
या गोष्टीत
- पात्रे
- राजा दशरथ, कौसल्या, कैकेयी आणि सुमित्रा, ऋष्यशृंग ऋषी
- मूळ ग्रंथ
- रामायण
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 8 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 2 · ७ पैकी दिवस 1
- तिमाही
- तिमाही 1
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 2: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- गोड पायसाचे भांडे
- मंत्र
- विष्णुसहस्रनाम
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
परंपरा मानते की राम आणि त्यांच्या भावांच्या जन्माची सुरुवात एका कुटुंबाच्या दीर्घ, संयमी आशेने आणि वाटून घेतलेल्या पायसाच्या एका भांड्याने झाली. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवते की वाट पाहण्याच्या भावना एकटीने न वाहता त्या शब्दांत मांडणे आणि इतरांबरोबर वाटणे यामुळे आईची काळजी कमी होऊ शकते.
झोपलेल्या बाळाला धरतात तसे त्यांनी ते भांडे धरले होते.
राजा दशरथ आपल्या सज्जात उभे राहून संध्याकाळच्या प्रकाशात शरयू नदी सोनेरी होताना पाहत होते. खाली अयोध्या गजबजलेली आणि आनंदी होती. बाजारात दिवे लावले जात होते. मुलांना जेवायला घरी बोलावले जात होते.
पण राजाच्या महालात मुले नव्हती.
दशरथांनी कितीतरी वर्षे चांगले राज्य केले होते. त्यांची प्रजा पोटभर खात होती आणि सुरक्षित होती. त्यांना तीन राण्या होत्या — कौसल्या, कैकेयी आणि सुमित्रा — आणि त्यांचे तिघींवरही प्रेम होते. तरीही त्या सगळ्यांच्या मनात एकच शांत वेदना होती. त्यांच्या बागा फुलांनी भरल्या होत्या, त्यांच्या खोल्या रेशमाने भरल्या होत्या, पण पाळणा नव्हता, आणि दालनांत बाळाचे हसू नव्हते.
राजाचे केस पांढरे होऊ लागले होते. त्यांनी प्रार्थना केली होती. गरिबांना अन्न आणि गायी दान केल्या होत्या. त्यांना जे जे करता येत होते, ते सगळे त्यांनी केले होते.
राणी कौसल्या येऊन सज्जात त्यांच्या शेजारी उभी राहिली. ती काही बोलली नाही. तिने फक्त त्यांच्या हातावर आपला हात ठेवला. उजेड जाईपर्यंत ते दोघे मिळून नदी पाहत राहिले.
दुसऱ्या दिवशी दशरथांनी आपले गुरू, वसिष्ठ ऋषी, यांना बोलावले.
"राजाला हवे असते ते सगळे माझ्याकडे आहे," ते म्हणाले, "फक्त ज्या एका गोष्टीची मला सर्वात जास्त ओढ आहे, ती सोडून."
वसिष्ठांनी थोडा वेळ विचार केला. मग ते म्हणाले, "पुत्रकामेष्टी यज्ञ नावाचा एक जुना अग्नी-विधी आहे. ती संततीसाठीची प्रार्थना आहे. तो करण्यासाठी ऋष्यशृंग ऋषींना बोलवा. ते अतिशय सज्जन आहेत."
शरयूच्या काठावर जागा मोकळी केली गेली. कामगारांनी विटांचे एक चौकोनी यज्ञकुंड बांधले. ऋष्यशृंग आले — घनदाट जंगलात वाढलेले एक सौम्य पुरुष. अग्नी प्रज्वलित झाला.
कितीतरी दिवस पुरोहित मंत्र म्हणत राहिले. त्यांनी ज्वाळांमध्ये तूप, मूठभर तांदूळ आणि जव, आणि सुगंधी वनस्पती अर्पण केल्या. धूर आकाशात वळणे घेत वर गेला. राजा आणि त्यांच्या तिन्ही राण्या हात जोडून अग्नीसमोर बसल्या होत्या. ते फारसे बोलले नाहीत. इतक्या वर्षांत साठवलेल्या सगळ्या आशेने ते फक्त प्रार्थना करत राहिले.
शेवटच्या दिवशी, अखेरची आहुती अग्नीत पडताच, ज्वाळा बदलल्या. त्या उंच आणि तेजस्वी झाल्या, सूर्यापेक्षाही तेजस्वी. सगळ्यांचे मंत्र थांबले.
अग्नीतून एक तेजस्वी पुरुष बाहेर आला, लाल वस्त्रे घातलेला, शांत आणि प्रेमळ चेहऱ्याचा. त्याच्या हातात सोन्याचे एक भांडे होते, आणि त्यातून गरम दूध, तांदूळ, साखर आणि वेलचीचा सुगंध येत होता.
"राजा दशरथ," तो पुरुष खोल आणि सौम्य आवाजात म्हणाला, "देवांनी तुमची प्रार्थना ऐकली आहे. हे स्वर्गात बनवलेले पायस आहे. ते आपल्या राण्यांना वाटून द्या. तुम्हाला असे पुत्र होतील, जे जगात चांगुलपणा आणतील."
भांडे घेताना दशरथांचे हात थरथरत होते. ते उबदार होते. त्यांनी गुडघे टेकले, आणि त्यांच्या चेहऱ्यावरून अश्रू वाहू लागले. त्यांनी वर पाहिले, तेव्हा तो तेजस्वी पुरुष पुन्हा अग्नीत निघून गेला होता.
क्षणभर कोणीच हलले नाही. मग राजा उठले, भांडे काळजीपूर्वक छातीशी धरून, आणि हळूहळू महालाकडे चालत गेले. ते धावले नाहीत. झोपलेल्या बाळाला धरतात तसे त्यांनी ते भांडे धरले होते.
आपल्या दालनात त्यांनी राण्यांना बोलावले. त्या शांतपणे आत आल्या, डोळे विस्फारलेले. खोली वेलचीच्या सुगंधाने भरून गेली.
दशरथांनी अर्धे पायस आपल्या थोरल्या राणीसाठी, कौसल्येसाठी, चांदीच्या वाटीत ओतले. ते घेताना तिचे हात थरथरले.
उरलेल्यातले अर्धे त्यांनी कैकेयीला दिले. तिचा अभिमानी, तेजस्वी चेहरा मऊ झाला.
बाकीचे त्यांनी सुमित्रेला दिले, जी नेहमी इतरांची काळजी घ्यायची. कथा सांगते की तिला दोन वाटे मिळाले, आणि तिचा शांत चेहरा आनंदाने उजळला.
तिन्ही राण्यांनी एकमेकींकडे पाहिले. कितीतरी वर्षे त्यांनी एक दुःख वाटून घेतले होते. आता त्या काहीतरी नवे वाटून घेत होत्या. त्यांनी चमचा चमचा करत हळूहळू पायस खाल्ले.
काळाच्या ओघात कौसल्येला राम झाले. कैकेयीला भरत झाले. आणि सुमित्रेला, जिला दोन वाटे मिळाले होते, जुळे झाले — लक्ष्मण आणि शत्रुघ्न.
पण त्या रात्री हे सगळे अजून यायचे होते. त्या रात्री फक्त एक शांत खोली होती, एकमेकींच्या जवळ बसलेल्या तीन स्त्रिया होत्या, आणि मेजावर सोन्याचे एक रिकामे भांडे होते — अजूनही उबदार, अजूनही वेलचीच्या गोड सुगंधाचे.
बाळा, काही सर्वात गोड गोष्टींसाठी वाट पाहणे सार्थक असते, आणि तू त्यांपैकीच एक आहेस.
रामायण मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: रामायण, Bala कांड · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
पुत्रकामेष्टी यज्ञाने वाल्मीकी रामायणाच्या बालकांडाची सुरुवात होते, जिथे संततीची ओढ असलेले अयोध्येचे राजा दशरथ ऋष्यशृंग ऋषींसह शरयूच्या काठावर एक मोठा अग्नी-विधी करतात. भारतीय परंपरेतल्या सर्वात प्रसिद्ध जन्मकथांपैकी ही एक आहे, आणि कुटुंबे बाळासाठी प्रार्थना करतात तेव्हा पवित्र अग्नीतून आलेल्या त्या पायसाच्या भांड्याची आठवण अनेकदा काढली जाते. या प्रसंगाचे वेगळेपण म्हणजे वाटणी: राजा एक भांडे तीन राण्यांमध्ये वाटतात, आणि त्या एकाच प्रसादातून चार राजकुमार जन्मतात — राम, भरत, लक्ष्मण आणि शत्रुघ्न. ज्या राण्यांनी वर्षानुवर्षे वाट पाहणे वाटून घेतले होते, त्या आता आनंद वाटून घेतात, यातच या कथेचा गोडवा आहे. आशेने भरलेली ओढ आणि दूध-वेलचीचा सुगंध असलेल्या गरोदरपणासाठी याहून योग्य गोष्टी फार कमी आहेत.
बाळासोबत विचार करा
तुमच्या बाळासाठी तुमची सर्वात खोल, सर्वात प्रामाणिक आशा कोणती आहे? आज त्या आशेला तुम्ही एका शांत, संयमी प्रार्थनेत कसे बदलू शकाल?
संकल्प: माझे मन श्रद्धेचे पात्र आहे, आणि आयुष्यातले सर्वात गोड आशीर्वाद स्वीकारायला मी मोकळी आहे.
आशीर्वाद: तुमचा दिवस अनपेक्षित गोडव्याने भरून जावो, आणि तुमच्या आजूबाजूला घडणारे छोटे, रोजचे चमत्कार तुम्हाला ओळखता येवोत.
पात्रे
- राजा दशरथ
- — ज्यांच्या मनाला पाळण्याची ओढ आहे, असे चांगले राजा.
- कौसल्या, कैकेयी आणि सुमित्रा
- — गोड आशीर्वाद वाटून घेणाऱ्या तीन राण्या.
- ऋष्यशृंग ऋषी
- — अग्नी-प्रार्थनेचे नेतृत्व करणारे सौम्य ऋषी.
बोध
संयमी प्रार्थना आणि प्रेमळ इच्छा नव्या जीवनाचे स्वागत करतात.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
माझ्या बाळा, तू आमचा गोड आशीर्वाद आहेस. आम्ही सगळ्या प्रेमाने तुझी वाट पाहिली आणि तुझ्यासाठी प्रार्थना केली.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
राण्यांसाठी अग्नीतून काय आले?
स्रोत: वाल्मीकी रामायण, बालकांड
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 2व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
गोड पायसाचे भांडे ही गोष्ट काय शिकवते?
परंपरा मानते की राम आणि त्यांच्या भावांच्या जन्माची सुरुवात एका कुटुंबाच्या दीर्घ, संयमी आशेने आणि वाटून घेतलेल्या पायसाच्या एका भांड्याने झाली. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवते की वाट पाहण्याच्या भावना एकटीने न वाहता त्या शब्दांत मांडणे आणि इतरांबरोबर वाटणे यामुळे आईची काळजी कमी होऊ शकते.
गोड पायसाचे भांडे गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 2 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.