Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Ramayana · दिवस 151 · आठवडा 22

सात दिवसांची गोष्ट

तरुण राम प्रवासावरून परत येतो आणि जगातल्या दुःखांमुळे उदास होतो. ऋषी वसिष्ठ त्याच्या शेजारी बसतात आणि सांगतात की ही भावना आजार नसून एक सुरुवात आहे.

गोष्टीचे तात्पर्य: खोल प्रश्न हीच शहाणपणाची सुरुवात असते.

या गोष्टीत

पात्रे
राम, ऋषी वसिष्ठ, लक्ष्मण
मूळ ग्रंथ
रामायण
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 151 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 22 · ७ पैकी दिवस 4
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 22: बाळाची वाढ

परंपरा सांगते की रामाचं मन जड झालं होतं तेव्हा त्याला योगवासिष्ठ सांगितलं गेलं, आणि शांतपणे ऐकून घेतल्याने मनाला तोल सापडतो. गर्भावस्थेतील आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की हळुवार आधार आणि निवांत गप्पा गर्भारपणातला ताण कमी करायला मदत करू शकतात.

"ऐकणाऱ्या मनाचा गुरूला कधीच कंटाळा येत नाही.

अयोध्येच्या राजवाड्याच्या बागेत आंब्याच्या झाडांवर पोपट किलबिलत होते, पण राजकुमार रामाला ते ऐकूच येत नव्हते. तो सोळा वर्षांचा होता, आणि त्याच्या मनात काहीतरी अगदी शांत आणि उदास झालं होतं. ही गोष्ट तो राजा होण्याच्या खूप आधीची आहे, सीता त्याच्यासोबत वनात चालण्याच्याही खूप आधीची.

तो नुकताच आपल्या गुरूंसोबत संपूर्ण राज्यात फिरून परत आला होता. राजवाड्यातली मुलं सहसा जे पाहत नाहीत, ते त्याने पहिल्यांदाच पाहिलं होतं. दारात विसावा घेणारा एक आजारी माणूस. कुणाला तरी शांतपणे निरोप देत नदीकडे जाणारे लोक. एक म्हातारी आजी, जिचे हात बसल्यावरही थरथरत होते.

तो घरी आला आणि जेवेना. धनुष्य हातात घेईना. बागेत बसून झेंडूच्या फुलांकडे नुसता पाहत राहिला, पण त्याला ती दिसतच नव्हती. कारंजी उडत होती. त्याला काहीच ऐकू येत नव्हतं.

त्याचे वडील, राजा दशरथ, काळजीत पडले. आई कौसल्या त्याच्या शेजारी बसून त्याच्या केसांवरून हात फिरवायची. थकलेलं मूल जसं गप्प पडून राहतं, तसा तो तिला करू द्यायचा, पण काही बोलायचा नाही. त्याचा धाकटा भाऊ लक्ष्मण रोज संध्याकाळी त्याच्यासाठी गोड भात घेऊन यायचा. तो वाटी हळूच ठेवायचा, थोडा वेळ रामाजवळ बसायचा, आणि वाटी तशीच परत आली तरी कधीच तक्रार करायचा नाही.

शेवटी दरबाराने ऋषी वसिष्ठांना बोलावलं. वृद्ध गुरू आपली लाकडी काठी घेऊन हळूहळू आत आले. ते गुरूंच्या उंच आसनावर बसले नाहीत. ते रामाजवळ जमिनीवर बसले आणि काही न बोलता बराच वेळ त्याच्याकडे पाहत राहिले.

मग ते म्हणाले, "राजकुमारा, जे बहुतेक लोकांना खूप म्हातारपणी कळतं, ते तुला कळलं आहे. आणि तेही सोळाव्या वर्षी. हा आजार नाही. ही एक सुरुवात आहे."

राम काही बोलला नाही. वसिष्ठांनीही आग्रह केला नाही.

"आज रात्रीपासून मी तुला एक गोष्ट सांगायला सुरुवात करतो," ते म्हणाले. "ती बरेच दिवस चालेल. मी सांगत असताना तुला काहीही दुरुस्त करायची गरज नाही. तू फक्त ऐक."

आणि असं त्या वृद्ध ऋषींनी सांगायला सुरुवात केली. त्यांनी जे सांगितलं, ते पुढे योगवासिष्ठ म्हणून लिहिलं गेलं: एक लांब, वळणावळणाची शिकवण, ज्यात गोष्टींच्या आत गोष्टी दडलेल्या आहेत.

त्यांनी एका दगडाची गोष्ट सांगितली, ज्याच्या आत अख्खी जगं होती. एका साधूची गोष्ट सांगितली, जो एकाच रात्रीत शंभर आयुष्यं जगला. ते मनाबद्दल बोलले, आणि सांगितलं की जगाला जड किंवा हलकं वाटायला लावतं ते आपलं मनच.

त्यांनी घाई केली नाही. सावकाश भाग कधी गाळले नाहीत. काही रात्री राम मध्येच झोपी जायचा, आणि गोष्ट दुसऱ्या दिवशी सकाळी पुढे सुरू व्हायची. अशा रात्री वृद्ध ऋषी मुलाच्या खांद्यावर मऊ पांघरूण ओढायचे. मग तेलाचा दिवा मंद होईपर्यंत त्याच्या शेजारी बसून राहायचे, एखाद्या आजोबांसारखी राखण करत.

एकदा राम अंधारात जागा झाला आणि पाहिलं तर ते तिथेच बसले होते.

"गुरुजी," तो हळूच म्हणाला, "तुम्ही थकला नाहीत का?"

वसिष्ठ हसले. "ऐकणाऱ्या मनाचा गुरूला कधीच कंटाळा येत नाही. डोळे मीट. गोष्ट तुझी वाट पाहील."

दिवसेंदिवस राजकुमाराच्या चेहऱ्यावर रंग परत येऊ लागला. तो प्रश्न विचारू लागला. सकाळच्या उन्हात केशरी-सोनेरी चमकणारी झेंडूची फुलं त्याला पुन्हा दिसू लागली. एक दिवस गोष्टीतल्या एका भागावर तो मोठ्याने हसला, आणि सगळ्या राजवाड्याने जणू सुटकेचा श्वास सोडला.

शेवटच्या संध्याकाळी वसिष्ठ थांबले. राम ताठ बसला होता. त्या सकाळी त्याने जेवण केलं होतं. त्याने अजून धनुष्य उचललं नव्हतं, पण त्याचे हात आता मांडीवर रिकामे पडून नव्हते. ते जोडलेले होते, जसे एखाद्याने उठून पुन्हा जगायचं ठरवल्यावर जोडले जातात.

"आता तू जाऊ शकतोस," वसिष्ठ म्हणाले. "राज्य तुझी वाट पाहत आहे."

रामाने वृद्ध गुरूंच्या पायांना स्पर्श केला. मग तो उठला आणि बागेत गेला.

लक्ष्मण पायऱ्यांवर संध्याकाळची गोड भाताची वाटी घेऊन रोजसारखा वाट पाहत बसला होता. या वेळी राम त्याच्या शेजारी बसला आणि वाटी हातात घेतली. तो सावकाश खाऊ लागला, एक घास, मग दुसरा, आंब्याच्या झाडांवर पोपट भांडत होते, आणि लक्ष्मण हसू आवरायचा खूप प्रयत्न करत होता.

बाळा, जड, सावकाश दिवसांत आपण एकत्र बसू आणि हवा तितका वेळ घेऊ.

पुढची गोष्ट वाचा →बाल राम आणि आंब्याची कोय

रामायण मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 5–8 वर्षांची मुले

स्रोत: रामायण · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

योगवासिष्ठ हा एक मोठा संस्कृत ग्रंथ आहे, जो ऋषी वसिष्ठांनी तरुण रामाला दिलेल्या शिकवणीच्या रूपात मांडला आहे. मनाबद्दलच्या गोष्टींमधल्या गोष्टींसाठी अद्वैत वेदान्तात तो खूप मानला जातो. त्याच्या सुरुवातीच्या वैराग्य प्रकरणात, राज्यभर फिरून परत आलेला राजकुमार विचारमग्न आणि अबोल झालेला दिसतो. रामाच्या बहुतेक गोष्टींमध्ये तो काहीतरी करताना दिसतो; या गोष्टीत तो विसावा घेतो आणि कुणीतरी त्याचं ऐकून घेतं. वसिष्ठ जमिनीवर बसतात, फक्त एक गोष्ट सांगण्याचं वचन देतात, राम पेंगला की त्याच्यावर पांघरूण घालतात आणि दिव्याजवळ राखण करतात, तर लक्ष्मण रोज संध्याकाळी संयमाने गोड भात आणतो. शेवटी हसू आवरणाऱ्या भावाशेजारी राम जेवतो, हा शेवट शांत आनंदाचा आहे. गर्भारपणासाठी ही गोष्ट सावकाश, जड दिवसांचा आणि निवांत सोबतीच्या दिलाशाचा मान राखते.

बाळासोबत विचार करा

एखादी गोष्ट जड वाटते तेव्हा, ती घाईने सोडवण्याऐवजी शांतपणे तिच्यासोबत बसायला तुम्हाला काय मदत करतं?

संकल्प: माझ्या जड दिवसांत मी स्वतःशी संयमाने वागते, आणि त्या दिवसांतून मला हळुवारपणे पुढे जाऊ देते.

आशीर्वाद: वसिष्ठ तरुण रामाशी जसे संयमाने वागले, तसंच तुम्हीही स्वतःशी संयमाने वागा.

पात्रे

राम
— प्रश्नांनी भरलेला विचारी तरुण राजकुमार.
ऋषी वसिष्ठ
— गोष्टींमधून उत्तर देणारे सौम्य गुरू.
लक्ष्मण
— रोज संध्याकाळी गोड भात आणणारा प्रेमळ भाऊ.

बोध

खोल प्रश्न हीच शहाणपणाची सुरुवात असते.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, मला कोणताही प्रश्न विचार, मी तुझ्या शेजारी बसून ऐकेन.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

वसिष्ठांनी रामाला बरं वाटायला कशी मदत केली?

स्रोत: योगवासिष्ठ (संस्कृत), वैराग्य प्रकरण

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गर्भ संवाद — बाळाशी गप्पा करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 22व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

सात दिवसांची गोष्ट ही गोष्ट काय शिकवते?

परंपरा सांगते की रामाचं मन जड झालं होतं तेव्हा त्याला योगवासिष्ठ सांगितलं गेलं, आणि शांतपणे ऐकून घेतल्याने मनाला तोल सापडतो. गर्भावस्थेतील आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की हळुवार आधार आणि निवांत गप्पा गर्भारपणातला ताण कमी करायला मदत करू शकतात.

सात दिवसांची गोष्ट गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 22 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा