Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Mahabharata · दिवस 148 · आठवडा 22

रणांगणावरची शांतता

कुरुक्षेत्रावर अर्जुनाला आपले गुरू आणि कुटुंबीय दिसतात आणि काय योग्य आहे याबद्दल तो गोंधळतो. त्याचा प्रिय मित्र कृष्ण त्याला घाई करत नाही आणि त्याच्या खांद्यावर उबदार हात ठेवतो.

गोष्टीचे तात्पर्य: गोंधळाच्या क्षणी शांत मित्र आणि स्थिर मन आपल्याला योग्य काय ते पाहायला मदत करतात.

या गोष्टीत

पात्रे
अर्जुन, कृष्ण
मूळ ग्रंथ
महाभारत
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 148 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 22 · ७ पैकी दिवस 1
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 22: बाळाची वाढ
मंत्र
ॐ

परंपरा सांगते की भगवद्गीता असे स्थिर मन शिकवते जे आनंदाने किंवा काळजीने हेलकावत नाही. आईच्या शांततेवरील अभ्यास सुचवतात की ताणाला प्रतिसाद देण्यापूर्वी थांबून हळू श्वास घेतल्याने आईला अधिक स्थिर वाटू शकते.

तुझे दुःख कोमल हृदयातून आले आहे. आता त्या कोमल हृदयाला शहाणे आणि स्थिर होऊ दे

शंख वाजला आणि त्याचा प्रतिध्वनी कुरुक्षेत्राच्या मैदानावर हळूहळू पसरला. महायुद्ध सुरू होणार होते त्या सकाळी दोन प्रचंड सेना एकमेकांसमोर उभ्या होत्या. घोडे पाय आपटत होते, फुरफुरत होते. चमकदार ध्वज वाऱ्यावर फडकत होते. हवेत धुळीचा आणि चुरगळलेल्या गवताचा वास होता. मग पाऊस येण्यापूर्वी पसरते तशी शांतता पसरली.

या सगळ्याच्या मधोमध चार पांढऱ्या घोड्यांचा एक रथ उभा होता. त्यात महान धनुर्धर अर्जुन उभा होता, वर्षानुवर्षांच्या सरावाने मिळवलेले धनुष्य हातात घेऊन. लगाम धरले होते त्याचा सारथी आणि सर्वात प्रिय मित्र कृष्ण याने. जणू थंड संध्याकाळी शांत रस्त्यावरून रथ चालवत असावा, इतक्या हलकेपणाने त्याने लगाम धरले होते.

"कृष्णा," अर्जुन म्हणाला, "रथ मधोमध ने. माझ्यासमोर कोण उभे आहे ते मला पाहू दे."

कृष्ण किंचित हसला आणि घोड्यांना सावकाश, सहजपणे पुढे नेले.

चाके जमिनीवर करकरत होती. घोडे घाबरून कान हलवत होते. संध्याकाळी गुराखी आपल्या वासरांशी बोलतो तसा कृष्ण हळू आवाजात त्यांच्याशी बोलला. "हळू. शांत हो." ते लगेच शांत झाले. त्या तणावाच्या जागीसुद्धा चार थकलेल्या जनावरांसाठी त्याच्याकडे प्रेम होते. अर्जुनाने ते पाहिले, आणि त्याच्या छातीत काहीतरी थोडेसे सैल झाले.

मग अर्जुनाने एका बाजूकडून दुसऱ्या बाजूकडे पाहिले. त्याला आपल्या गुरूंचे चेहरे दिसले. आपले चुलतभाऊ दिसले. आपले आजोबा भीष्म दिसले, ज्यांनी तो लहान असताना त्याला खांद्यावर घेऊन फिरवले होते.

त्याचे हात थरथरू लागले. धनुष्य बोटांतून निसटले. तो रथात खाली बसला आणि त्याला उठवेना.

"कृष्णा," तो अगदी बारीक आवाजात म्हणाला, "मला हे जमणार नाही. माझे तोंड कोरडे पडले आहे. मन जड झाले आहे. काय योग्य आहे ते मला आता कळत नाही."

कृष्णाने त्याला घाई केली नाही. त्याने लगाम ओढले नाहीत. दुखावलेल्या प्रिय व्यक्तीकडे वळावे तसा तो हळूच वळला. त्याने अर्जुनाच्या खांद्यावर उबदार हात ठेवला. आणि तो वाट पाहत राहिला.

दोन्ही सेना वाट पाहत राहिल्या. वारा वाट पाहत राहिला. जणू काळच गवतावर बसून वाट पाहत होता.

मग कृष्ण बोलला. त्याने आवाज चढवला नाही. तो उभाही राहिला नाही. त्याचे शब्दच भगवद्गीता झाले — भगवंताचे गीत.

तो त्या आत्म्याविषयी बोलला जो कधी जन्मत नाही आणि कधी संपत नाही, ज्याला काहीच इजा करू शकत नाही. तो आपल्या वाट्याला आलेले काम फळाला न चिकटता करण्याविषयी बोलला. तो अशा स्थिर मनाविषयी बोलला जे सुखाने किंवा दुःखाने हेलकावत नाही — जसा खोल तलाव जाणाऱ्या वाऱ्याच्या झुळुकीने हेलकावत नाही.

वाईट स्वप्नाने जागे झालेल्या मुलाशी आई बोलते तसा तो प्रेमाने बोलला. अर्जुनाच्या अश्रूंसाठी त्याने त्याला रागावले नाही.

"तुझे दुःख कोमल हृदयातून आले आहे. आता त्या कोमल हृदयाला शहाणे आणि स्थिर होऊ दे," तो म्हणाला.

जितका वेळ लागला तितका तो बोलला, एक क्षणही जास्त नाही.

कोणी नीट पाहिले असते तर त्याला एक विलक्षण गोष्ट दिसली असती. त्या संपूर्ण मैदानावर सर्वात शांत होता तो लगाम धरलेला माणूस. त्याच्याभोवती हजारो लोक हालचाल करत होते, श्वास घेत होते, आपली शस्त्रे घट्ट धरत होते. आणि मधोमध कृष्ण बसला होता — वारा नसलेल्या खोलीतल्या दिव्यासारखा शांत.

हळूहळू अर्जुनाचा श्वास सम झाला. त्याचे खांदे सैल झाले. त्याने आपल्या मित्राकडे पाहिले आणि त्या सकाळी पहिल्यांदाच त्याला वाटले की तो एकटा नाही. कृष्णाने त्याच्यासाठी निर्णय घेतला नव्हता. त्याने अर्जुनाला त्याचे स्वतःचे स्थिर हृदय परत दिले होते, म्हणजे अर्जुन स्वतः निवड करू शकेल.

अर्जुनाने खाली हात नेला. रथाच्या तळाशी पडलेले धनुष्य त्याच्या बोटांना लागले. त्याने ते उचलले — रागाने नव्हे, तर स्वच्छ नजरेने.

कृष्ण पुन्हा घोड्यांकडे वळला आणि लगाम हातात घेतले. पांढरे घोडे शांत उभे होते, कान पुढे करून, त्याच्या हाताची वाट पाहत. वर ध्वज अजूनही वाऱ्यावर हलत होते, पण रथात सगळे शांत होते — जणू मैदानाच्या अगदी मधोमध शांतपणे तेवणारा एक छोटा दिवा लावला होता.

बाळा, आपल्याभोवतीचे जग जेव्हा गडबडीचे होईल, तेव्हा मी तुझ्यासाठी तो छोटा, स्थिर दिवा होण्याचा प्रयत्न करीन.

पुढची गोष्ट वाचा →अर्जुन आणि बाणांचा सेतू

महाभारत मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 5–8 वर्षांची मुले

स्रोत: महाभारत, Bhishma पर्व · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

भगवद्गीता — कुरुक्षेत्रावर कृष्णाने अर्जुनाला दिलेली शिकवण — महाभारताच्या भीष्म पर्वात येते आणि शतकानुशतके ती म्हटली, गायली आणि अभ्यासली जात आहे; तिच्या सन्मानार्थ आजही दरवर्षी गीता जयंती साजरी होते. हे पुनर्कथन सुरुवातीच्या अध्यायांजवळ, शिकवण सुरू होण्यापूर्वीच्या क्षणाजवळ राहते, आणि अनेकदा दुर्लक्षित राहणाऱ्या गोष्टीवर लक्ष देते: कृष्णाची शांतता. तो घोड्यांना शांत करतो, अर्जुनाच्या खांद्यावर हात ठेवतो आणि फक्त वाट पाहतो; त्यानंतरच तो आत्मा, स्थिर कर्म आणि खोल तलावासारख्या मनाविषयी बोलतो. तो मित्रासाठी निर्णय घेत नाही; तो त्याचे स्थिर हृदय परत देतो. गरोदरपणात, आपल्यावर अवलंबून असणाऱ्यासाठी शांत, निवांत दिवा होण्याविषयी विचार करायला लावणारी ही कथा आहे.

बाळासोबत विचार करा

सध्या तुमच्याभोवती काय फिरत आहे, आणि तुम्हाला तुमचे शांत केंद्र कुठे सापडते?

संकल्प: माझ्याभोवती सगळे हलत असताना मी शांत आहे, स्थिर खोलीतल्या दिव्यासारखी.

आशीर्वाद: लगाम धरलेल्या कृष्णासारखे, तुम्ही मधोमध शांतपणे तेवणारा दिवा व्हा.

पात्रे

अर्जुन
— एक महान धनुर्धर, ज्याचे मन गोंधळले आहे.
कृष्ण
— शांतता आणणारा एक धीराचा मित्र आणि मार्गदर्शक.

बोध

गोंधळाच्या क्षणी शांत मित्र आणि स्थिर मन आपल्याला योग्य काय ते पाहायला मदत करतात.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, तुला जेव्हा जेव्हा खात्री वाटणार नाही, तेव्हा मी शांत आणि प्रेमळपणे तुझ्या शेजारी असेन.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

अर्जुनाला खात्री वाटत नव्हती तेव्हा कृष्णाने त्याला कशी मदत केली?

स्रोत: महाभारत, भीष्म पर्व — भगवद्गीता, अध्याय १–२

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 22व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • अर्जुन आणि शांत तलाव · दिवस 59

    अशीच गोष्ट

    भारतीय परंपरेत फार पूर्वीपासून शांत मनाची तुलना स्थिर पाण्याशी केली जाते, आणि गुरूंनी शतकानुशतकं ही प्रतिमा वापरली आहे. आईच्या मनःशांतीवरचं संशोधन सांगतं की विचार जबरदस्तीने दूर ढकलण्याऐवजी हळू श्वास घेऊन त्यांना शांत होऊ दिल्याने गरोदरपणातली काळजी कमी होऊ शकते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

रणांगणावरची शांतता ही गोष्ट काय शिकवते?

परंपरा सांगते की भगवद्गीता असे स्थिर मन शिकवते जे आनंदाने किंवा काळजीने हेलकावत नाही. आईच्या शांततेवरील अभ्यास सुचवतात की ताणाला प्रतिसाद देण्यापूर्वी थांबून हळू श्वास घेतल्याने आईला अधिक स्थिर वाटू शकते.

रणांगणावरची शांतता गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 22 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा