Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Saints & Scientists · दिवस 150 · आठवडा 22

पर्वताचं मौन

अरुणाचलाच्या पायथ्याशी रमण महर्षी राहतात, जे फार कमी बोलतात. साधक प्रश्न घेऊन येतात, आणि ते फक्त त्यांच्यासोबत बसतात, प्रत्येक गरजेकडे लक्ष देत.

गोष्टीचे तात्पर्य: शांत, प्रेमळ सहवास शब्दांपेक्षा मोठ्याने बोलू शकतो.

या गोष्टीत

पात्रे
रमण महर्षी, साधक, खारी
मूळ ग्रंथ
अरुणाचल, तिरुवण्णामलै येथील रमण महर्षी (1879–1950) यांचं जीवन
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 150 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 22 · ७ पैकी दिवस 3
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 22: बाळाची वाढ
आजची गोष्ट
पर्वताचं मौन
मंत्र
ॐ

परंपरेनुसार रमण महर्षींनी सर्वात खोल शिकवण मौनातून आणि प्रत्येक जिवाच्या साध्या काळजीतून दिली. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवतं की थोडा वेळ शांत बसल्याने आईला अधिक विश्रांत आणि निवांत वाटू शकतं.

तुम्ही जेवलात का?

अरुणाचल नावाच्या लाल डोंगराच्या पायथ्याशी असलेल्या तिरुवण्णामलै गावातून देवळातल्या घंटांचा आवाज येत होता. खूप वर्षांपूर्वी त्या डोंगराच्या उतारावर एक तरुण राहायचा, जो आपलं घर आणि आपलं नाव मागे सोडून आला होता. मदुराईत लहानपणी त्याची एक आई होती, जिला त्याची काळजी वाटायची, आणि फाटक्या कव्हरचं एक शाळेचं पुस्तक होतं. मग एका दुपारी त्याच्या आत काहीतरी अगदी शांत झालं. तो आगगाडीत बसला, चालत डोंगरापर्यंत आला, आणि पुन्हा कधीच मागे वळला नाही.

डोंगराने त्याला आपलंसं केलं. आधी तो एका गुहेत राहिला, मग दुसऱ्या, आणि नंतर खडकांच्या पायथ्याशी एका साध्या आश्रमात. सकाळी दगड थंड असायचा आणि संध्याकाळी उबदार. झाडांवर माकडं किलबिल करायची. उतारांवरून मोर हाका मारायचे.

ते फारसे बोलत नसत. लोक आले की ते बसून राहायचे. कुणी प्रश्न विचारला की कधी एक-दोन शब्दांत उत्तर द्यायचे. कधी फक्त त्यांच्याकडे बघायचे. त्यांची नजर जणू लोकांनी सोबत आणलेल्या गोष्टींच्या पलीकडे पाहायची — प्रश्न, दुःख, अहंकार — आणि त्यामागच्या कुठल्यातरी उजळ, चांगल्या गोष्टीवर स्थिरावायची.

लोक त्यांना रमण महर्षी म्हणू लागले. गर्दी वाढत गेली. मद्रासहून एक विद्वान शंकांनी भरलेली पिशवी घेऊन आला. एक तरुण स्त्री आपलं दुःख काठोकाठ भरलेल्या घड्यासारखं घेऊन आली. युरोपमधून एक प्रवासी पँट आणि टोपी घालून, वही तयार ठेवून आला.

रमण बसून राहायचे. सकाळचा प्रकाश सभागृहाच्या जमिनीवरून हळूहळू सरकायचा. ते लांबलचक भाषणं देत नसत. कधी हळूच हसायचे. कधी उलट एकच प्रश्न विचारायचे: "विचारतो आहे तो कोण?" कधी तासभर, कधी संपूर्ण दुपार काहीच बोलत नसत.

तरीही त्यांचं प्रत्येक गोष्टीकडे लक्ष असायचं. ती तरुण स्त्री मागे बसली तेव्हा त्यांनी हळूच तिच्यासाठी पुढे एक चटई ठेवायला सांगितली. एक म्हातारे गृहस्थ थरथरत आले तेव्हा त्यांनी शाल आणायला लावली. ते आपल्या हाताने खारींना खाऊ घालायचे. आश्रमाच्या गाईला ते तिच्या नावाने, लक्ष्मी, हाक मारायचे, आणि ती त्यांना बघायला खिडकीपाशी यायची. त्यांच्या प्रेमासाठी कुणीच लहान नव्हतं.

एके दिवशी एका पाहुण्याने तक्रार केली. "स्वामी, मी खूप लांबून आलो आहे. तुम्ही माझ्याशी एक शब्दही बोलला नाहीत. तुमची शिकवण मी घरी कशी नेऊ?"

रमण अधीर झाले नाहीत. आधी त्यांनी प्रेमाने विचारलं, "तुम्ही जेवलात का?"

पाहुण्याने कबूल केलं की तो जेवला नव्हता. भात आणि सांबाराची पत्रावळ आणली गेली आणि त्या माणसाने शेवटचा दाणा संपवला, तोपर्यंत रमण थांबले. त्यानंतरच त्यांनी उत्तर दिलं.

सभागृह शांत होतं. खाली कुठेतरी देवळाची घंटा वाजली. जमिनीवर सूर्यप्रकाशाचे लांब सोनेरी पट्टे पडले होते. ओंजळीतून पाणी निसटावं तसा पाहुण्याचा घाईचा भाव हळूहळू निघून जाऊ लागला.

रमणांनी हळूच मागच्या डोंगराकडे बोट दाखवलं. मग पाहुण्याच्या स्वतःच्या छातीकडे. मग हात जोडले.

पाहुणा पुन्हा खाली बसला. तीन दिवस तो तिथून गेलाच नाही. चौथ्या सकाळी तो एकही टिपण न घेता वाटेने खाली उतरला. त्याच्या चेहऱ्यावर असा प्रकाश होता, ज्याचं वर्णन त्याला प्रयत्न करूनही करता आलं नसतं.

इतकी वर्षं डोंगर जागचा हलला नाही. सकाळी लाल, संध्याकाळी सोनेरी, रात्री गडद — प्रत्येक आभाळाखाली तोच आकार घेऊन तो तिथे बसून राहिला. डोंगर जणू सांगत होता: जो पर्वत सतत शिकवत असतो, त्याला शिकवावं लागत नाही. संत त्याच्या पायथ्याशी बसून राहिले, आणि पर्वताचं मौन आणि संतांचं मौन एकच मौन झालं. त्यांच्याजवळ आलेले लोक बदलून परत जायचे, का ते नीटसं न कळता.

नंतर अनेकांनी सांगितलं की त्यांचं मौन रिकामं वाटत नसे. ते भरलेलं वाटे, जसं आजीची मांडी स्वागताने भरलेली वाटते. काहीही न मागता कुणीतरी कुशीत धरावं, तसं ते वाटे.

तो पाहुणा गेला त्या संध्याकाळी लक्ष्मी गाय नेहमीसारखी सभागृहाच्या खिडकीपाशी आली आणि तिने नाक आत घातलं. रमण हसले, तिच्या कपाळावरून हात फिरवला, आणि आपल्या ताटातलं एक केळं तिला दिलं. बाहेर डोंगर सोनेरीतून जांभळा होत होता, आणि खालच्या गावात पहिले दिवे लागत होते.

अंधारात डोंगर तसाच बसून राहिला, भक्कम आणि धीराचा, हजारो वर्षं बसला होता तसा.

बाळा, तुझी आई त्या डोंगरासारखी शांत आणि स्थिर व्हायला शिकते आहे, म्हणजे तुला टेकायला नेहमी एक जागा असेल. एक छोटा जीव तुझ्या मौनाचा आवाज ऐकतो आहे, असं ती मनाशी म्हणते.

पुढची गोष्ट वाचा →बाबा आमटे आणि आनंदवन

संत आणि वैज्ञानिक मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 5–10 वर्षांची मुले

स्रोत: संत आणि वैज्ञानिक परंपरेतील कथा

या गोष्टीमागे

रमण महर्षी अनेक दशकं तमिळनाडूतील तिरुवण्णामलैच्या पवित्र लाल डोंगराच्या, अरुणाचलाच्या, पायथ्याशी राहिले; आजही पौर्णिमेच्या रात्री यात्रेकरू त्या डोंगराला प्रदक्षिणा घालतात. त्यांची आत्मचौकशीची शिकवण — 'मी कोण?' हा प्रश्न — बोलण्यापेक्षा मौनातूनच जास्त दिली गेली, हे प्रसिद्ध आहे. अनेक संतकथांपेक्षा ही गोष्ट वेगळी आहे, कारण इथे कोणताही चमत्कार घडत नाही: संत एका अस्वस्थ पाहुण्याला फक्त विचारतात की तो जेवला का, तो भात-सांबार संपवेपर्यंत थांबतात, आणि डोंगराकडे व त्याच्या हृदयाकडे बोट दाखवतात. लक्ष्मी गाय आणि खारी या गोष्टीत ऊब आणतात. गरोदरपणात स्थिर, विश्रांत शांततेचं हे एक आमंत्रण आहे.

बाळासोबत विचार करा

या प्रवासाच्या अर्ध्या वाटेवर, तुम्ही शांत बसता तेव्हा तुमचं मौन कसं वाटतं?

संकल्प: माझी शांतता स्थिर आणि प्रेमळ आहे, आणि माझं बाळ तिच्यात विसावतं.

आशीर्वाद: अरुणाचल पर्वतासारखं, तुमचं मौन तुमच्या बाळाला स्थिर आणि प्रेमळ वाटो.

पात्रे

रमण महर्षी
— प्रत्येकाच्या गरजेकडे लक्ष देणारे एक शांत संत.
साधक
— शंका आणि प्रश्न घेऊन येणारे पाहुणे.
खारी
— ते हाताने खाऊ घालतात त्या छोट्या मैत्रिणी.

बोध

शांत, प्रेमळ सहवास शब्दांपेक्षा मोठ्याने बोलू शकतो.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, मौनातही मी तुझ्यासोबत आहे, आणि माझं प्रेम प्रत्येक हृदयाच्या ठोक्यात तुझ्याशी बोलतं.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

रमणांनी फार शब्द न वापरता लोकांना कशी मदत केली?

स्रोत: अरुणाचल, तिरुवण्णामलै येथील रमण महर्षी (1879–1950) यांचं जीवन

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 22व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • वादळाची भेट · दिवस 22

    तेच मूल्य

    परंपरा सांगते की कृष्ण आणि सुदाम्याची मैत्री आश्रमातल्या दिवसांत छोट्या छोट्या दयाळू कृतींवर आणि सहज माफ करण्यावर उभी राहिली. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवते की आईभोवतीची उबदार, क्षमाशील नाती तिला अधिक सुरक्षित आणि कमी ताणलेले वाटायला मदत करू शकतात.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

पर्वताचं मौन ही गोष्ट काय शिकवते?

परंपरेनुसार रमण महर्षींनी सर्वात खोल शिकवण मौनातून आणि प्रत्येक जिवाच्या साध्या काळजीतून दिली. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवतं की थोडा वेळ शांत बसल्याने आईला अधिक विश्रांत आणि निवांत वाटू शकतं.

पर्वताचं मौन गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 22 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा