Garbh Katha
मोफत सुरू करा

World · दिवस 153 · आठवडा 22

चहाचा रुमाल

क्योतोमध्ये चहा-गुरू सेन एका तरुण विद्यार्थ्याचे आपल्या लहानशा चहा-खोलीत स्वागत करतात. ते काळजीपूर्वक चहा करतात आणि चाळीस वर्षांपासून करत आले तसा पांढरा रुमाल घडी करतात.

गोष्टीचे तात्पर्य: लहान गोष्टी पूर्ण लक्ष देऊन केल्याने प्रत्येक दिवस खास होतो.

या गोष्टीत

पात्रे
सेन, तरुण विद्यार्थी
मूळ ग्रंथ
सेन नो रिक्यू यांनी घडवलेली जपानी चहा-समारंभ (चानोयू) परंपरा
वाचनाचा वेळ
3 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 153 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 22 · ७ पैकी दिवस 6
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 22: बाळाची वाढ
आजची गोष्ट
चहाचा रुमाल

जपानी चहा-पद्धतीत, तसेच भारतातील सेवेच्या परंपरेत, असे मानले जाते की पूर्ण लक्ष देऊन केलेली साधी कृती एक शांत अर्पण बनते. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवते की रोजच्या लहान कामांकडे सजगपणे लक्ष दिल्याने ताणाची भावना कमी होण्यास मदत होऊ शकते.

आजचा हात कालचा हात नाही. रुमाल तोच आहे, आणि तोच नाहीही.

लोखंडी किटली गुणगुणू लागली, पाइनच्या झाडांमधून वाहणाऱ्या वाऱ्यासारखा मंद आवाज. जपानमधल्या क्योतो शहरातल्या एका जुन्या लाकडी घरात सेन नावाचे एक चहा-गुरू राहायचे. त्यांची चहा-खोली एका लहान होडीपेक्षा मोठी नव्हती. चहाची ही पद्धत ते आपल्या वडिलांकडून शिकले होते, आणि वडील त्यांच्या वडिलांकडून.

खोलीत जमिनीवर गवताच्या चार चटया होत्या, ज्यांना सुक्या गवताचा आणि पावसाचा हलकासा वास यायचा. तिला एक ठेंगणे दार होते, ज्यातून आत येण्यासाठी मोठ्या माणसांनाही वाकावे लागायचे. एकाच फळीवर एकच वाडगा होता, आणि जमिनीत कोरलेली एक लहानशी चूल होती, जिथे शहरातल्या कोणापेक्षाही जुन्या किटलीत पाणी तापायचे.

कोपऱ्यात एक पांढरा रुमाल नीट घडी करून ठेवलेला असायचा. तो चहाचा वाडगा, बांबूचा चमचा आणि किटलीची कड पुसण्यासाठी वापरला जायचा.

सेन वर्षाला हजार वेळा तो रुमाल घडी करायचे. चाळीस वर्षे ते हे करत आले होते. त्यांना बेरीज करायची असती तर फार मोठा आकडा झाला असता. त्यांना बेरीज करायची नव्हती. ते फक्त रुमाल घडी करायचे.

एका शरदातल्या दुपारी एक तरुण विद्यार्थी त्यांच्याकडे शिकायला आला. तो हुशार होता. त्याने खूप पुस्तके वाचली होती. पुढच्या वसंतापर्यंत शहाणे व्हायचे ठरवलेल्या माणसाचा उत्साह घेऊन तो आला होता.

पाऊस पडत होता, आणि त्याच्या बाह्या ओल्या होत्या. तो घाबरलेला होता, आणि ठेंगण्या दारावर त्याचे डोके आपटले.

सेन हसले नाहीत. ते फक्त म्हणाले, "त्या दाराने आपल्यापैकी अनेकांना वाकायला शिकवलं आहे." मग त्यांनी त्या तरुणाला एक कोरडा टॉवेल दिला आणि गरम किटली थोडी त्याच्या जवळ सरकवली.

बाहेर एक मेपलचे झाड बागेत एकेक लाल पान टाकत होते. सेन चहा करू लागले.

विद्यार्थी गुरूंचे हात पाहत होता. चमचा चमकदार हिरव्या पुडीत बुडाला. बांबूचा फेटा लहान, जलद गतीने फिरला, आणि दगडावरच्या शेवाळासारखा मऊ फेस वर आला. गरम पाणी चाळीस वर्षे ज्या कोनात ओतले जात होते, अगदी त्याच कोनात ओतले गेले.

सेन यांनी वाडगा दोनदा फिरवला, म्हणजे त्याची सगळ्यात सुंदर बाजू पाहुण्याकडे यावी. त्यांनी तो दोन्ही हातांनी खाली ठेवला, जणू काहीतरी फार मौल्यवान अर्पण करत आहेत.

मग त्यांनी पांढरा रुमाल उचलला आणि घडी केला. एकदा. दोनदा. कडेने एक लहानशी चुणी. एक वळण. एक खोच. त्यांनी तो खाली ठेवला तेव्हा तो नेहमीसारखाच दिसत होता.

"गुरुजी," विद्यार्थी म्हणाला, "तुम्ही तो रुमाल कितीतरी वेळा घडी केला आहे. तुम्हाला त्याचा कंटाळा येत नाही का?"

सेन यांनी वर पाहिले. त्यांचे डोळे प्रेमळ होते.

"आजची घडी कालची घडी नाही," ते म्हणाले. "आजचा हात कालचा हात नाही. रुमाल तोच आहे, आणि तोच नाहीही."

किटली हळूच गुणगुणत होती.

"जर मी कालसारखीच घडी केली," सेन पुढे म्हणाले, "तर मी खरं तर घडी करत नसेन. मी फक्त घडी केल्याचं आठवत असेन. मला चहा आठवायचा नाही. मला चहा करायचा आहे."

ते हसले. "आणि तू कालचा पाहुणा नाहीस. तू आजचा पाहुणा आहेस. म्हणून हा वाडगा फक्त तुझ्यासाठी बनवला आहे."

विद्यार्थ्याने वाकून नमस्कार केला. त्याने गरम वाडगा दोन्ही तळव्यांत धरला आणि हळूहळू प्याला. चहा आधी कडू लागला, मग गोड.

तो निघाला तेव्हा कोणाशीही न बोलता घराबाहेरच्या लांब दगडी पायऱ्या उतरला. घरी संध्याकाळी आईने विचारले की धडा कसा झाला. त्याने लगेच उत्तर दिले नाही. त्याऐवजी त्याने स्वयंपाकघरातले टेबल पुसायचा आईचा फडका उचलला आणि पाहिल्याप्रमाणे, कोपऱ्याला कोपरा जुळवत, अगदी काळजीपूर्वक घडी केला.

आई हसली आणि विचारले की याला काय झाले आहे.

"मी हा आजसाठी घडी करतो आहे," तो म्हणाला.

चहा-खोलीत सेन यांनी पायरीवरची गळलेली मेपलची पाने झाडली आणि पांढरा रुमाल पुन्हा त्याच्या कोपऱ्यात ठेवला, उद्याच्या पहिल्या घडीसाठी तयार.

बाळा, आईच्या आत असताना तुला मिळणारा हा आजचा दिवस एकमेव आहे, आणि ती तो काळजीपूर्वक घडी करते आहे.

पुढची गोष्ट वाचा →बकरीची वाट

जगभरातील मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: जागतिक परंपरेतील कथा

या गोष्टीमागे

चानोयू, म्हणजे जपानी चहाची पद्धत, सोळाव्या शतकात सेन नो रिक्यू यांनी सुसंवाद, आदर, शुद्धता आणि शांतता यांभोवती घडवली. रेशमी फुकुसा रुमाल घडी करण्यापासून ते वाडगा पाहुण्याकडे फिरवण्यापर्यंत प्रत्येक हालचालीचा उद्देश लक्ष देणे हीच साधना बनवणे हा असतो, आणि पारंपरिक चहा-खोलीचे ठेंगणे दार प्रत्येक पाहुण्याला वाकायला लावते. क्योतोमधल्या एका लहान चहा-खोलीत घडणारी ही कथा एकाच कल्पनेभोवती फिरते: आजची घडी कालची नाही. या संग्रहात जपानमधून आलेल्या कथा थोड्याच आहेत, आणि तिची शांतता हीच तिची देणगी आहे. गर्भारपणात ती आईला प्रत्येक साधा दिवस, जो पुन्हा येणार नाही, मनापासून अनुभवायला बोलावते.

बाळासोबत विचार करा

कोणते नेहमीचे काम तुम्ही उद्या अगदी पहिल्यांदाच करत असल्यासारखे करू शकाल?

संकल्प: मी प्रत्येक साध्या क्षणाला ताजेपणाने भेटते, जणू पहिल्यांदाच.

आशीर्वाद: सेन यांच्या चहाच्या रुमालाच्या घडीसारखी, आज रात्री तुमची प्रत्येक साधी कृती नवी आणि निवांत वाटो.

पात्रे

सेन
— आजच्या दिवसात पूर्णपणे जगणारे शांत चहा-गुरू.
तरुण विद्यार्थी
— तो लहान गोष्टी काळजीपूर्वक करायला शिकतो.

बोध

लहान गोष्टी पूर्ण लक्ष देऊन केल्याने प्रत्येक दिवस खास होतो.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, आपण असा एकत्र घालवणार तो हा एकच आजचा दिवस आहे, आणि मी तो तुझ्यासाठी जपून धरते आहे.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

आज तू कोणती लहानशी गोष्ट अगदी काळजीपूर्वक करू शकशील?

स्रोत: सेन नो रिक्यू यांनी घडवलेली जपानी चहा-समारंभ (चानोयू) परंपरा

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 22व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

चहाचा रुमाल ही गोष्ट काय शिकवते?

जपानी चहा-पद्धतीत, तसेच भारतातील सेवेच्या परंपरेत, असे मानले जाते की पूर्ण लक्ष देऊन केलेली साधी कृती एक शांत अर्पण बनते. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवते की रोजच्या लहान कामांकडे सजगपणे लक्ष दिल्याने ताणाची भावना कमी होण्यास मदत होऊ शकते.

चहाचा रुमाल गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 22 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा