Puranas · दिवस 201 · आठवडा 29
उठ, ब्रह्मर्षी विश्वामित्र
ऋषी वसिष्ठ अरुंधती आणि इच्छा पूर्ण करणारी गाय नंदिनी यांच्याबरोबर शांतपणे राहतात. गर्विष्ठ राजा विश्वामित्राला नंदिनी हवी असते, पण वसिष्ठ शांतपणे नकार देतात.
गोष्टीचे तात्पर्य: शांत आंतरिक बळ कुठल्याही मुकुटापेक्षा मोठं असतं.
या गोष्टीत
- पात्रे
- वसिष्ठ, विश्वामित्र, नंदिनी
- मूळ ग्रंथ
- पुराणे
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 201 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 29 · ७ पैकी दिवस 5
- तिमाही
- तिमाही 3
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 29: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- उठ, ब्रह्मर्षी विश्वामित्र
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
धीर आणि शांत दयाळूपणा जुन्या जखमा भरून काढू शकतात. ही कथा करुणामय, स्थिर मनाचा आदर्श दाखवते.
उठ, ब्रह्मर्षी विश्वामित्र,
वसिष्ठ हे लांब पांढरी दाढी आणि स्थिर सरोवरासारखे शांत डोळे असलेले एक ज्ञानी वृद्ध ऋषी होते. ते आपली सौम्य पत्नी अरुंधती हिच्याबरोबर एका शांत आश्रमात राहायचे, शिक्षण आणि प्रार्थनेसाठीचं जंगलातलं एक निवांत घर. त्यांच्या छोट्या झोपडीभोवती फळझाडं आणि फुलं वाढली होती, आणि जवळच नंदिनी नावाची एक सुंदर गाय चरायची. नंदिनी इच्छा पूर्ण करणारी गाय होती, आणि आश्रमाला लागणारं सगळं ती द्यायची.
एके दिवशी विश्वामित्र नावाचा एक राजा आपल्या सैनिकांसह आश्रमात आला. तो बलवान आणि गर्विष्ठ होता, डोक्यावर सोनेरी मुकुट आणि आवाज मोठा. वसिष्ठांनी त्याचं प्रेमाने स्वागत केलं, आणि नंदिनीने राजाच्या सगळ्या माणसांसाठी मोठी मेजवानी दिली. विश्वामित्र थक्क झाला. "मला ही गाय हवीच," तो म्हणाला. "त्याबदल्यात मी तुम्हाला हजार गायी देईन."
वसिष्ठांनी हळुवार मान हलवली. "नंदिनी मी द्यावी अशी माझी नाही," ते म्हणाले. "ती आश्रमाची आहे, आणि इथे राहणाऱ्या प्रत्येकाची आहे." विश्वामित्र रागावला आणि तरीही नंदिनीला नेण्याचा प्रयत्न करू लागला. पण वसिष्ठ फक्त आपली जपमाळ घेऊन शांत बसून राहिले, आणि नंदिनी त्यांच्या शेजारी सुरक्षित राहिली. राजाच्या सत्तेने ती जराही हलली नाही.
विश्वामित्र आश्चर्य आणि चिडचिड घेऊन निघून गेला. "या ऋषीकडे कुठल्याही राजापेक्षा मोठं बळ आहे," त्याने विचार केला. "ते ब्रह्मर्षीचं, सगळ्यात श्रेष्ठ ऋषीचं, बळ आहे. मीही ब्रह्मर्षी होईन, आणि मग मी त्यांच्या बरोबरीचा होईन." म्हणून त्याने आपलं राज्य आणि मुकुट मागे सोडले आणि तो तप करायला जंगलात गेला.
अनेक, अनेक वर्षं विश्वामित्र खोल ध्यानात बसले. ते फक्त फळं खायचे आणि फक्त पाणी प्यायचे. ऋतू आले आणि गेले, पाऊस पडला आणि ऊन पडलं, तरीही ते तप करत राहिले. ते खूप ज्ञानी आणि खूप सामर्थ्यवान झाले. लोक त्यांना राजर्षी, म्हणजे ऋषी झालेला राजा, म्हणू लागले. पण कुणी वसिष्ठांना त्यांच्याबद्दल विचारलं, की वसिष्ठ प्रेमाने म्हणायचे, "हो, ते महान राजर्षी आहेत."
यामुळे विश्वामित्र दुःखी व्हायचे. "वसिष्ठ मला ब्रह्मर्षी का म्हणत नाहीत?" ते विचार करायचे. त्यांनी मोठ्या धीराने आणखी अनेक वर्षं तप केलं. तरीही त्यांच्या मनात थोडासा गर्व आणि राग शिल्लक होता, नदीतल्या दगडासारखा दडलेला. आणि वसिष्ठांना आपल्या ज्ञानी डोळ्यांनी तो दिसत होता.
एका रात्री, तेजस्वी पौर्णिमेच्या चंद्राखाली, विश्वामित्र गुपचूप वसिष्ठांच्या आश्रमात आले. त्यांच्या मनात जुना राग धगधगत होता. ते सावलीत एका झाडामागे उभे राहिले. चांदण्याने उजळलेल्या अंगणात वसिष्ठ आणि अरुंधती एकत्र बसून आकाशाकडे पाहत होते.
"आज रात्री चांदणं किती निर्मळ आणि तेजस्वी आहे," अरुंधती हळूच म्हणाली. वसिष्ठ हसले. "हो," ते म्हणाले. "विश्वामित्रांच्या तपासारखंच निर्मळ आणि तेजस्वी. सगळ्या जगात त्यांच्याइतक्या धीराने कुणीच साधना केलेली नाही. लवकरच एक दिवस ते या चंद्रासारखे तेजाळतील."
विश्वामित्र झाडामागे अगदी स्तब्ध उभे राहिले. आपण जे ऐकलं त्यावर त्यांचा विश्वासच बसेना. इतका काळ त्यांना वाटत होतं की वसिष्ठांना आपण आवडत नाही. पण ते वृद्ध ऋषी गुपचूप, प्रेमाने आणि दयाळूपणे त्यांची स्तुती करत होते. विश्वामित्रांच्या मनातला राग उबदार उन्हात बर्फ वितळावा तसा वितळून गेला. त्यांचे डोळे भरून आले, आणि त्यांना हलकं, मोकळं वाटलं.
ते सावलीतून बाहेर पडून अंगणात आले. मग त्यांनी गुडघे टेकून वसिष्ठांच्या पायांना स्पर्श केला. "मला क्षमा करा," ते म्हणाले. "मी इथे राग घेऊन आलो, पण तुमच्या मनात माझ्यासाठी फक्त प्रेम आहे." वसिष्ठांनी विश्वामित्रांच्या डोक्यावर हात ठेवला आणि त्यांना हळुवार उठवलं. "उठ, ब्रह्मर्षी विश्वामित्र," ते हसत म्हणाले.
अखेर वसिष्ठांनी त्यांना ब्रह्मर्षी म्हटलं होतं. इतका वेळ का लागला, ते विश्वामित्रांना कळलं. शेवटचं पाऊल म्हणजे आणखी तप किंवा आणखी सामर्थ्य नव्हतं. ते होतं गर्व आणि राग सोडून देणं, आणि आपलं मन उघडं करणं. इतकी वर्षं वसिष्ठ करुणेने आणि प्रेमाने या क्षणाची धीराने वाट पाहत होते.
अरुंधतीने ताजी फळं आणि थंड पाणी आणलं, आणि तिघे चंद्राखाली एकत्र बसले. नंदिनी जवळच बसून हळूहळू रवंथ करत होती. दोन्ही महान ऋषी जुन्या मित्रांसारखे रात्री उशिरापर्यंत गप्पा मारत राहिले. तेव्हापासून ते एकमेकांचा खोल आदर करू लागले, आणि दोघेही सगळ्या जगासाठी ज्ञानाचे गुरू झाले.
पुढे विश्वामित्रांनी लहान राजकुमार रामाला शिकवलं, आणि वसिष्ठांनीही त्याला आशीर्वाद दिले. दोन्ही ऋषींचं रामावर खूप प्रेम होतं, आणि त्यांनी खांद्याला खांदा लावून काम केलं. जुना वाद विसरला गेला, आणि फक्त मैत्री उरली.
बाळा, धीर आणि दयाळूपणा अगदी कठोर मनालाही मऊ करू शकतात. तू इतरांशी हळुवार वागावंस, आणि वसिष्ठांसारखं तुला नेहमी त्यांच्यातलं चांगलं दिसावं.
पुराण मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 4–8 वर्षांची मुले
स्रोत: पुराणे · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
विश्वामित्र आणि वसिष्ठ यांच्यातली दीर्घ स्पर्धा वाल्मीकी रामायणाच्या बालकांडात आणि पुढच्या अनेक कथनांत सांगितली आहे, आणि तिची सुरुवात इच्छा पूर्ण करणारी गाय नंदिनी नेण्याच्या राजाच्या इच्छेपासून होते. हे कथन संघर्ष हळुवार करतं आणि एका शांत, लाडक्या प्रसंगावर केंद्रित होतं: एका चांदण्या रात्री विश्वामित्र वसिष्ठांना चांदण्याच्या निर्मळतेची तुलना आपल्या प्रतिस्पर्ध्याच्या तपाशी करताना ऐकतात. सामर्थ्याच्या चढाओढीऐवजी, कथा एकांतात बोललेल्या उदार स्तुतीवर वळते, जी अनेक वर्षांचा गर्व वितळवते. गर्भावस्थेतल्या वाचनासाठी, धीर आणि प्रेमळ शब्द कुटुंबातले जुने वाद कसे मिटवू शकतात याचा हा एक शांत धडा आहे.
बाळासोबत विचार करा
आज ज्यांच्या चांगुलपणाचं तुम्ही हळुवारपणे मोठ्याने कौतुक करू शकाल, असं कुणी आहे का?
संकल्प: मी धीर आणि दयाळूपणा निवडते, आणि मला इतरांमधलं चांगलं दिसतं.
पात्रे
- वसिष्ठ
- — शांतता हेच ज्यांचं बळ आहे असे शांत ऋषी.
- विश्वामित्र
- — महान ऋषी होण्यासाठी धीराने साधना करणारा राजा.
- नंदिनी
- — इच्छा पूर्ण करणारी सौम्य गाय.
बोध
शांत आंतरिक बळ कुठल्याही मुकुटापेक्षा मोठं असतं.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
माझ्या बाळा, तू शांत मनाने मोठा हो आणि आपली स्वप्नं कधीच सोडू नकोस.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
ऋषी होण्यासाठी विश्वामित्रांनी काय मागे सोडलं?
स्रोत: वाल्मीकी रामायण, बालकांड (विश्वामित्र आणि वसिष्ठ यांची कथा)
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गर्भ संवाद — बाळाशी गप्पा करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 29व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
उठ, ब्रह्मर्षी विश्वामित्र ही गोष्ट काय शिकवते?
धीर आणि शांत दयाळूपणा जुन्या जखमा भरून काढू शकतात. ही कथा करुणामय, स्थिर मनाचा आदर्श दाखवते.
उठ, ब्रह्मर्षी विश्वामित्र गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 29 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.