Puranas · दिवस 44 · आठवडा 7
भगीरथ गंगा आणतो
कोरड्या प्रदेशांना पाणी हवं आहे, आणि राजा भगीरथ स्वर्गातली गंगा पृथ्वीवर आणायचं ठरवतो. तो अनेक ऋतू हिमालयात धीराने प्रार्थना करतो.
गोष्टीचे तात्पर्य: सगळ्यांच्या भल्यासाठी केलेला धीराचा प्रयत्न अशक्यही शक्य करू शकतो.
या गोष्टीत
- पात्रे
- राजा भगीरथ, गंगा, शिव
- मूळ ग्रंथ
- पुराणे
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 44 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 7 · ७ पैकी दिवस 2
- तिमाही
- तिमाही 1
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 7: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- भगीरथ गंगा आणतो
- मंत्र
- महामृत्युंजय मंत्र
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
परंपरा सांगते की एका राजाच्या दीर्घ धीरामुळे आणि शिवाच्या हळुवार ताकदीमुळे गंगा पृथ्वीवर आली. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की मोठ्या कामांकडे घाईऐवजी संथ, स्थिरपणे पाहिल्याने आईला गर्भारपणाच्या महिन्यांत अधिक स्थिर राहायला मदत होऊ शकते.
आणि शिवाने तिला आपल्या जटांमध्ये झेललं.
अयोध्येच्या राजवाड्याच्या गच्चीवर उभं राहून राजा भगीरथाने क्षितिजापर्यंत पसरलेल्या कोरड्या, तपकिरी शेतांकडे पाहिलं.
जुन्या गोष्टी सांगतात, त्या काळी गंगा नदी पृथ्वीवर वाहत नव्हती. ती खूप वर, स्वर्गात, ताऱ्यांमध्ये चमचमत राहायची. खाली अनेक प्रदेश कोरडे होते. शेतकरी न येणाऱ्या पावसासाठी आकाशाकडे डोळे लावून बसायचे. आया मातीच्या घागरी घेऊन तासन्तास पाणी आणायला चालायच्या.
भगीरथाच्या पणजोबांना गंगा पृथ्वीवर आणायची इच्छा होती. आजोबांनाही होती. दोघांनी आयुष्यभर प्रयत्न केले. पण दोघांनाही ते जमलं नाही.
भगीरथाने भेगा पडलेल्या शेतांकडे पाहिलं. डोक्यावर घागर घेऊन धुळीच्या रस्त्याने हळूहळू चालणाऱ्या एका बाईकडे पाहिलं.
"मी प्रयत्न करेन," तो शांतपणे म्हणाला. "कितीही वेळ लागला तरी."
म्हणून त्याने आपला मुकुट मंत्र्यांच्या हाती सांभाळायला दिला. राजवाडा सोडला. आणि तो उत्तरेकडे, हिमालयात चालत गेला, जिथे हवा थंड असते आणि बर्फ पांढरंशुभ्र चमकतं.
गंगोत्रीजवळच्या एका शांत डोंगरउतारावर तो एका सपाट खडकावर बसला. त्याने डोळे मिटले. आणि प्रार्थना सुरू केली.
सूर्य उगवला आणि मावळला. उगवला आणि मावळला. भगीरथाने हार मानली नाही.
ऋतू सरले. त्याच्या खांद्यांवर हलकं हलकं बर्फ पडलं आणि वसंतात पुन्हा वितळलं. त्याच्याभोवती रानफुलं उमलली आणि कोमेजली. जवळच्या एका देवदाराच्या झाडावर पक्ष्यांच्या एका जोडीने घरटं बांधलं आणि पिल्लं वाढवली, आणि ती पिल्लं मोठी होऊन उडून गेली. तरीही भगीरथ मनात एकच इच्छा घेऊन शांत, स्थिर बसून होता.
"पाणी येऊ दे," तो प्रार्थना करायचा. "सगळ्यांसाठी."
खूप खूप वर्षांनी त्याच्यासमोर एक मंद पांढरा प्रकाश दिसला. ती गंगा देवी होती, पाण्यावरच्या चांदण्यासारखी चमकणारी.
"भगीरथा," खळखळ वाहणाऱ्या झऱ्यासारख्या आवाजात ती म्हणाली, "तुझ्या धीराने माझं मन जिंकलं आहे. मी पृथ्वीवर येईन."
भगीरथाने आनंदाने हात जोडले.
पण गंगा पुन्हा हळुवारपणे म्हणाली, "मी एक प्रचंड नदी आहे. मी थेट स्वर्गातून कोसळले, तर माझा वेग फार जोरदार असेल. पृथ्वी मला सांभाळू शकणार नाही. आधी कोणीतरी मला झेलून माझं कोसळणं हलकं करायला हवं."
भगीरथ विचारात पडला. अख्खी नदी कोण झेलू शकेल? एकच जण पुरेसा बलवान आणि पुरेसा शांत होता. कैलास पर्वतावर ध्यानस्थ बसलेले भगवान शिव.
म्हणून भगीरथाने पुन्हा प्रार्थना केली, या वेळी शिवाची. आणि पुन्हा तो धीराने, आशेने वाट पाहत राहिला.
शेवटी शिवाने डोळे उघडले आणि ते हसले. "भगीरथा, तू खूप काळ आणि मनापासून वाट पाहिलीस. मी तुला मदत करेन."
शिव डोंगरावर ताठ उभे राहिले. त्यांनी आपल्या लांब, दाट जटा मोकळ्या केल्या आणि एखाद्या मोठ्या घनदाट जंगलासारख्या दूरवर पसरल्या.
मग आकाशातून गंगा कोसळू लागली. पांढऱ्या, रुपेरी आणि निळ्या रंगाचा एक प्रचंड, चमकता प्रवाह खाली आला.
आणि शिवाने तिला आपल्या जटांमध्ये झेललं.
झाडांच्या मुळांमधून वाट काढणाऱ्या ओढ्यासारखी ती प्रचंड नदी त्यांच्या जटांमधून गोल गोल फिरत राहिली. तिचा वेग मंदावला. तिची गर्जना कुजबुजीत बदलली. आणि शिवाने तिला एकेक छोटा, गोड प्रवाह करून बाहेर सोडलं.
भगीरथ डोंगरावरून खाली पुढे चालू लागला, आणि शांत गंगा दगडांवरून गाणं गात त्याच्या मागे आली. ती जिथे जिथे वाहिली, तिथली जमीन हिरवीगार झाली. शेतांमध्ये गहू आणि भात डोलू लागले. उथळ पाण्यात कमळं उमलली. मासे पोहू लागले, आणि पक्षी पाणी प्यायला उतरले. मुलं थंड पाण्यात हसत खेळत डुंबू लागली.
शेतकऱ्यांच्या डोळ्यांत आनंदाश्रू आले. आयांनी आपल्या घागरी भरल्या आणि त्या हसल्या.
"धन्यवाद, भगीरथा!" सगळे म्हणाले. "धन्यवाद, गंगामाई!"
आजही डोंगरांमध्ये त्या नदीला भागीरथी म्हणतात, तिची इतक्या धीराने वाट पाहणाऱ्या राजाच्या नावावरून. आणि लोक जेव्हा एखाद्या प्रचंड, धीराच्या प्रयत्नाबद्दल बोलतात, तेव्हा आजही त्याला भगीरथ प्रयत्न म्हणतात.
जुन्या गोष्टी सांगतात, त्या संध्याकाळी भगीरथ काठावर बसला आणि त्याने आपले थकलेले पाय नदीत बुडवले. पाणी थंड आणि नितळ होतं. एक छोटा मासा त्याच्या बोटांना हळूच चावला. खाली, त्याने कधीही न पाहिलेल्या एका गावात, एक छोटी मुलगी गंगाजलाची आपली पहिली घागर भरत होती, आणि आत खळखळत शिरणाऱ्या पाण्याचा तो आवाज जगातला सगळ्यात गोड आवाज होता.
बाळा, काही सगळ्यात सुंदर गोष्टी हळूहळू येतात, आणि आम्ही भगीरथाच्या धीराने तुझी वाट पाहत आहोत.
पुराण मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: पुराणे · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
गंगावतरणाची कथा वाल्मीकी रामायणाच्या बालकांडात आणि पुराणांमध्ये सांगितली आहे, आणि ती हिमालयातल्या भागीरथी नदीच्या नावात आणि 'भगीरथ प्रयत्न' म्हणजे प्रचंड, धीराचा प्रयत्न या वाक्प्रचारात आजही जिवंत आहे. गंगोत्रीला येणारे यात्रेकरू आजही राजा भगीरथाचं स्मरण करतात. हे पुनर्कथन हळुवार चिकाटीवर लक्ष ठेवतं: सरणारे ऋतू, खांद्यांवरचं बर्फ, शेजारी पिल्लं वाढवणारे पक्षी, आणि सगळ्यांसाठी पाणी मागणारा राजा. तिचं सगळ्यात सुंदर चित्र म्हणजे शिवाने जंगलासारख्या पसरलेल्या जटा, ज्यामुळे जमिनीपर्यंत पोहोचण्याआधी नदीची गर्जना कुजबुजीत बदलते. गर्भारपणात हे धीराने वाट पाहण्याचं आणि काळजीने मृदू झालेल्या ताकदीचं चित्र आहे.
बाळासोबत विचार करा
वाट शोधत जाणाऱ्या नदीसारखी, तुमच्या आयुष्यात हळूहळू आणि सुंदरपणे वाढणारी अशी कोणती गोष्ट आहे?
संकल्प: माझा धीर प्रेमाची एक नदी आहे, जी रोज माझ्या बाळाचं हळुवार पोषण करते.
आशीर्वाद: तुमचा धीर डोंगरांसारखा स्थिर राहो, आणि कोरड्या शेतांपर्यंत पोहोचणाऱ्या गंगेसारख्या तुमच्या शुभेच्छा सगळ्यांपर्यंत वाहत जावोत.
पात्रे
- राजा भगीरथ
- — कधीही हार न मानणारा धीराचा राजा.
- गंगा
- — धीराने प्रसन्न झालेली चमकती नदी.
- शिव
- — ते आपल्या जटांमध्ये गंगेचं कोसळणं हळुवार करतात.
बोध
सगळ्यांच्या भल्यासाठी केलेला धीराचा प्रयत्न अशक्यही शक्य करू शकतो.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
माझ्या बाळा, मी मनापासून तुझ्यासाठी प्रार्थना करते. तुझं आयुष्य गंगेसारखं वाहो, सगळ्यांना आनंद देत.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
भगीरथ इतका काळ प्रार्थना का करत राहिला?
स्रोत: पौराणिक परंपरा; वाल्मीकी रामायण, बालकांड (गंगावतरण)
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 7व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
संबंधित गोष्टी
- विदुर आणि दोन रोपं · दिवस 53
तेच मूल्य
परंपरेत विदुर हा महाभारतातला शांत, न्याय्य सल्ल्याचा आवाज मानला जातो. आईच्या शांततेवरचं संशोधन सुचवतं की भविष्य आधीच जाणून घेण्याचा हट्ट सोडून आजच्या निगेवर लक्ष दिलं, तर गर्भावस्थेतली चिंता कमी होऊ शकते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
भगीरथ गंगा आणतो ही गोष्ट काय शिकवते?
परंपरा सांगते की एका राजाच्या दीर्घ धीरामुळे आणि शिवाच्या हळुवार ताकदीमुळे गंगा पृथ्वीवर आली. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की मोठ्या कामांकडे घाईऐवजी संथ, स्थिरपणे पाहिल्याने आईला गर्भारपणाच्या महिन्यांत अधिक स्थिर राहायला मदत होऊ शकते.
भगीरथ गंगा आणतो गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 7 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.