Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Saints & Scientists · दिवस 202 · आठवडा 29

कनकाची खिडकी

कनकदास बाळकृष्णाच्या दर्शनासाठी उडुपीला येतात, पण त्यांना बाहेरच ठेवलं जातं. ते मागच्या भिंतीजवळ बसून रात्रभर प्रेमाने गातात.

गोष्टीचे तात्पर्य: तुम्ही कुठून आला आहात यापेक्षा खरं प्रेम आणि भक्ती अधिक महत्त्वाची आहे.

या गोष्टीत

पात्रे
कनकदास, उडुपीचा बाळकृष्ण, छोटी मुलगी
मूळ ग्रंथ
कर्नाटकाची हरिदास परंपरा; उडुपी श्रीकृष्ण मठातली कनकन किंडी
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 202 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 29 · ७ पैकी दिवस 6
तिमाही
तिमाही 3
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 29: बाळाची वाढ
आजची गोष्ट
कनकाची खिडकी

परंपरा सांगते की उडुपीत कृष्ण कनकदासांकडे वळला, आणि त्यातून दिसतं की खरी भक्ती जन्म किंवा दर्जापेक्षा महत्त्वाची आहे. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की गाणं गुणगुणल्याने आईला आराम वाटायला आणि बाळाच्या जवळ असल्यासारखं वाटायला मदत होऊ शकते.

आम्ही तुम्हाला बाहेर ठेवलं. पण त्याने तुम्हाला आत घेतलं.

चिंचेची एक छोटी कापडी पिशवी आणि एक झिजलेली एकतारी, म्हणजे एका तारेचं वाद्य, कर्नाटकाच्या किनाऱ्यावरच्या उडुपी या देवळांच्या गावात चालत येणाऱ्या एका माणसाच्या खांद्यावर लटकत होती. त्याचं नाव होतं कनक. तो मेंढपाळ आणि सैनिकांच्या कुटुंबातला होता, आणि एकेकाळी तो एक शूर योद्धा होता. पण एके दिवशी त्याचं मन बदललं. त्याने तलवार खाली ठेवली, एकतारी हातात घेतली आणि देवाचं गाणं गाऊ लागला. लोक आता त्याला कनकदास, म्हणजे देवाचा दास, म्हणू लागले.

कनक उडुपीला एकाच कारणासाठी आला होता. तिथल्या प्रसिद्ध देवळात हातात रवी धरलेल्या बाळकृष्णाची एक सुंदर मूर्ती होती. तो छोटा कृष्ण एकदा तरी आपल्या डोळ्यांनी पाहावा, अशी कनकला ओढ लागली होती.

पण देवळाच्या दारात पुजाऱ्यांनी त्याला अडवलं.

"तुला आत येता येणार नाही," ते म्हणाले. "तू योग्य घराण्यातला नाहीस. हे देऊळ तुझ्यासारख्यांसाठी नाही."

कनकने वाद घातला नाही. तो ओरडला नाही. त्याने हात जोडले, पुजाऱ्यांना नमस्कार केला आणि हळूहळू चालत देवळाच्या मागच्या बाजूला गेला, जिथे कोणी जात नसे.

तिथे मागच्या भिंतीजवळ तो जमिनीवर बसला. भिंत जाड, दगडी होती. तिला खिडकी नव्हती, दार नव्हतं. त्याला तो छोटा कृष्ण अजिबात दिसत नव्हता. पण कृष्ण अगदी पलीकडेच आहे, हे त्याला माहीत होतं.

म्हणून त्याला जे करता येत होतं, तेच त्याने केलं. त्याने डोळे मिटले, एकतारी जुळवली आणि गाऊ लागला. कनक वाद घालत बसला नाही. तो गायला.

त्याने लोणी चोरणाऱ्या छोट्या मुलाचं गाणं गायलं. बासरी वाजवणाऱ्या गोपाळाचं गाणं गायलं. तो गायला, "कृष्णा, मी इतक्या दुरून आलो आहे. मी तुझ्या घराबाहेर उभा आहे. एकदा तरी वळून माझ्याकडे पाहणार नाहीस का?"

तो दुपारभर गात राहिला. सूर्य मावळताना गात राहिला. समुद्रावर तारे उगवताना गात राहिला.

आतल्या पुजाऱ्यांना भिंतीवरून तरंगत येणारा त्याचा गोड, ओढीने भरलेला आवाज ऐकू आला. काहींनी मान हलवली. काही जण आपलं काम थांबवून शांतपणे ऐकत राहिले.

कनक रात्रभर गात राहिला. त्याने काही खाल्लं नाही. तो झोपला नाही. जवळ राहणाऱ्या लोकांनी त्याला पाणी आणून दिलं, आणि एका छोट्या मुलीने केळीच्या पानावर थोडा भात आणि चिंचेचं सार ठेवलं. त्याने हसून तिचे आभार मानले आणि गात राहिला.

पहाट होण्यापूर्वी, समुद्रावरचं आकाश करडं होऊ लागलं तेव्हा, हलकासा तडकल्यासारखा आवाज आला.

कनकसमोरच्या जाड दगडी भिंतीवर एक बारीक रेघ उमटली. दगडाचे छोटे तुकडे आणि धूळ खाली ओघळू लागली. ती रेघ रुंद होत गेली, रुंद होत गेली, आणि भिंतीत एका छोट्या खिडकीसारखं एक अरुंद भगदाड तयार झालं.

कनकने डोळे उघडले आणि त्यातून पाहिलं.

आणि तिथे, देवळाच्या आत, तो छोटा कृष्ण होता. पण मूर्ती वळली होती. ती आता पुजारी उभे होते त्या पुढच्या दाराकडे तोंड करून नव्हती. ती पूर्ण वळली होती, आणि आता मागच्या भिंतीकडे तोंड करून, त्या छोट्या खिडकीतून थेट कनककडे पाहत होती.

कनकची एकतारी शांत झाली. त्याच्या डोळ्यांतून अश्रू वाहू लागले. त्याने हात जोडले आणि त्याच्याकडे पाहण्यासाठी वळलेल्या त्या छोट्या हसऱ्या मुलाकडे तो फक्त पाहत राहिला, पाहत राहिला.

सकाळच्या पूजेसाठी पुजारी आत आले, तेव्हा ते थबकले आणि पाहतच राहिले. मूर्ती मागच्या बाजूला वळली होती. आणि भिंतीतल्या त्या नव्या फटीतून त्यांना ज्या गायकाला त्यांनी परत पाठवलं होतं त्याचा चेहरा दिसत होता.

बराच वेळ ते गप्प राहिले. मग एक वृद्ध पुजारी देवळातून बाहेर आले, मागच्या भिंतीकडे गेले आणि कनकजवळ गुडघे टेकून बसले.

"आम्हाला माफ करा," ते म्हणाले. "आम्ही तुम्हाला बाहेर ठेवलं. पण त्याने तुम्हाला आत घेतलं."

आजही उडुपीच्या कृष्ण मंदिरात बाळकृष्णाची मूर्ती पश्चिमेकडे, देवळाच्या मागच्या बाजूकडे तोंड करून आहे. आणि देवळात येणारे लोक आजही कनकन किंडी, म्हणजे कनकाची खिडकी, नावाच्या एका छोट्या खिडकीतून बाळकृष्णाचं दर्शन घेतात, अगदी कनकदासांनी घेतलं होतं तसं.

कनक आयुष्यभर गावोगाव फिरत गात राहिला. त्याची कन्नड गाणी आजही कर्नाटकातल्या घराघरांत गायली जातात, विशेषतः पहाटे, कॉफी उकळत असताना आणि रांगोळी काढली जात असताना.

त्या पहिल्या सकाळी, शेवटी समुद्रावर सूर्य उगवला तेव्हा, कनक अजूनही गुडघ्यांवर एकतारी ठेवून त्या छोट्या खिडकीजवळ बसला होता, आतल्या छोट्या सावळ्या चेहऱ्याकडे एकटक पाहत, आणि त्या छोट्या मुलीचं रिकामं केळीचं पान त्याच्याजवळ नीट दुमडून ठेवलेलं होतं.

बाळा, प्रेम प्रत्येक भिंतीतून आपला मार्ग शोधतं, तुझ्यापर्यंत पोहोचण्यासाठी.

पुढची गोष्ट वाचा →सूरदासांची दृष्टी

संत आणि वैज्ञानिक मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: संत आणि वैज्ञानिक परंपरेतील कथा

या गोष्टीमागे

कनकदास कर्नाटकाच्या हरिदास संत-गायक परंपरेतले आहेत, आणि त्यांची कथा एका खऱ्या जागेशी जोडलेली आहे: उडुपी श्रीकृष्ण मठातली कनकन किंडी नावाची छोटी खिडकी, जिच्यातून यात्रेकरू आजही मूर्तीचं दर्शन घेतात. उडुपीची परंपरा सांगते की देव कनकाकडे वळला, म्हणूनच भक्त आज त्या खिडकीतून पाहतात, आणि त्यांची कन्नड गाणी आजही कर्नाटकाच्या भक्तिसंगीताचा भाग आहेत. भक्त विरोध करतो अशा कथांपेक्षा वेगळं, कनक फक्त भिंतीजवळ बसून रात्रभर गातात, आणि एक लहान मुलगी त्यांना भात आणि सार आणून देते. गरोदरपणात ही कथा वाचणं ही एक शांत आठवण आहे की संयमी प्रेम जिथे पोहोचायचं तिथे पोहोचतं.

बाळासोबत विचार करा

तुझ्या बाळाने तुला कोणत्या गाण्यावरून ओळखावं असं तुला सगळ्यात जास्त वाटतं? आज ते गाऊन बघ.

संकल्प: माझं प्रेम प्रत्येक भिंतीतून आणि प्रत्येक अंतरातून माझ्या बाळापर्यंत पोहोचतं.

आशीर्वाद: प्रत्येक दार तुझ्यासाठी आपल्या वेळी उघडो, आणि तुझं गाणं नेहमी ऐकलं जावो.

पात्रे

कनकदास
— ज्याचं प्रेम हार मानत नाही असा एक सौम्य गायक.
उडुपीचा बाळकृष्ण
— आपल्या भक्ताकडे पाहण्यासाठी तो वळतो.
छोटी मुलगी
— ती प्रेमाने कनकसाठी भात आणि सार आणते.

बोध

तुम्ही कुठून आला आहात यापेक्षा खरं प्रेम आणि भक्ती अधिक महत्त्वाची आहे.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, तू जसा आहेस तसाच तुझ्यावर प्रेम आहे. तुझं प्रेमळ मन नेहमी दिसेल.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

आत येऊ दिलं नाही तेव्हा कनकने काय केलं?

स्रोत: कर्नाटकाची हरिदास परंपरा; उडुपी श्रीकृष्ण मठातली कनकन किंडी

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 29व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • आपलं दार उघडणारं म्हातारं जोडपं · दिवस 163

    तेच मूल्य

    या ग्रीक गोष्टीत, आणि 'अतिथी देवो भव' या भारतीय म्हणीतही, परंपरा सांगते की पाहुण्याचं स्वागत करणं म्हणजे ईश्वराचा मान राखणं. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की उबदार नाती आणि साधी उदारता आईला बरं वाटायला मदत करू शकतात.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

कनकाची खिडकी ही गोष्ट काय शिकवते?

परंपरा सांगते की उडुपीत कृष्ण कनकदासांकडे वळला, आणि त्यातून दिसतं की खरी भक्ती जन्म किंवा दर्जापेक्षा महत्त्वाची आहे. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की गाणं गुणगुणल्याने आईला आराम वाटायला आणि बाळाच्या जवळ असल्यासारखं वाटायला मदत होऊ शकते.

कनकाची खिडकी गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 29 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा