Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Mahabharata · दिवस 232 · आठवडा 34

सूर्यकिरणांत विसावलेले योद्धा

दीर्घ युद्धानंतर वृद्ध भीष्म शांतपणे विसावले आहेत, सूर्य उत्तरेकडे वळण्याची वाट पाहत. युधिष्ठिर काळजीत असलेल्या मनाने त्यांच्याकडे येतो.

गोष्टीचे तात्पर्य: कधी कधी सगळ्यात शहाणपणाचं काम म्हणजे संयमाने वाट पाहणं आणि विश्वास ठेवणं.

या गोष्टीत

पात्रे
भीष्म, युधिष्ठिर
मूळ ग्रंथ
महाभारत
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 232 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 34 · ७ पैकी दिवस 1
तिमाही
तिमाही 3
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 34: बाळाची वाढ

महाभारताच्या शांतिपर्वात भीष्मांनी युधिष्ठिराला दिलेल्या शिकवणी आहेत, आणि परंपरा त्यांच्या शांततेत विश्वासाने सोडून देण्याचा धडा पाहते. गरोदरपणाचे शेवटचे आठवडे अनेकदा आई-बाबांकडून, जे त्यांच्या हातात नाही त्याची वाट पाहण्याची अपेक्षा करतात. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की सावकाश श्वास आणि अनिश्चितता स्वीकारल्याने काळजीचे विचार हलके होऊ शकतात.

हार मानणं निराशेतून येतं. सोडून देणं विश्वासातून येतं.

शंख आता शांत होते. कुरुक्षेत्राच्या विशाल मैदानावर रथ स्तब्ध उभे होते, आणि गवतावरून वाहणाऱ्या वाऱ्याचाच काय तो आवाज होता.

मैदानाच्या एका कडेला कुरु कुळातले वडीलधारे, पांडव आणि कौरव दोघांचेही आजोबा, भीष्म पहुडले होते. त्या मोठ्या युद्धात ते खाली आले होते, आणि ते बाणांच्या शय्येवर विसावले होते. पण जुन्या कथा सांगतात की त्यांना एक वरदान होतं: ते आपली वेळ स्वतः निवडू शकत होते. सूर्य उत्तरेकडे वळेपर्यंत, उत्तरायणापर्यंत, थांबायचं त्यांनी ठरवलं होतं. म्हणून ते दिवसेंदिवस तिथे विसावले होते, शांत आणि स्वच्छ नजरेने, आकाशातून तरंगणारे ढग पाहत.

आता युद्ध संपलं होतं. एका संध्याकाळी सूर्य नारिंगी-गुलाबी होऊन मावळत असताना युधिष्ठिर आला आणि त्यांच्याजवळ गुडघे टेकून बसला. युधिष्ठिर सगळ्यात मोठा पांडव होता, आणि लवकरच तो राजा होणार होता. पण जे काही घडलं होतं त्यामुळे त्याचं मन जड झालं होतं.

"आजोबा," हात जोडून तो हळूच म्हणाला. "तुम्ही इतके शांत कसे राहू शकता? मला झोप येत नाही. मी काय करायला हवं होतं आणि पुढे काय करायचं, याचाच विचार मी करत राहतो."

भीष्मांनी मान वळवली. त्यांचे डोळे तेजस्वी आणि प्रेमळ होते. "बस, बाळा," ते म्हणाले. "इथे पडून मी काहीच करू शकत नाही. मी लढू शकत नाही. रथ चालवू शकत नाही. कूससुद्धा बदलू शकत नाही. आणि मला काय सापडलं आहे, माहीत आहे? एक मोठी शांतता. सगळं आपल्या ताब्यात ठेवायची इच्छा मी सोडून दिली आहे."

"सोडून दिली?" युधिष्ठिर म्हणाला. "पण तुम्ही तर सगळ्यात श्रेष्ठ योद्धा होतात. सोडून देणं म्हणजे हार मानणंच नाही का?"

"नाही," भीष्म हळुवारपणे म्हणाले. "हार मानणं आणि सोडून देणं एकच नाही. हार मानणं निराशेतून येतं. सोडून देणं विश्वासातून येतं. मी माझं काम केलं आहे. आता मी काळाच्या फिरण्यावर विश्वास ठेवतो. रोज मी सूर्य उगवताना आणि मावळताना पाहतो. रात्रीचा थंड वारा आणि दुपारची ऊब अनुभवतो. मी फक्त जगाला फिरताना पाहतो. आणि त्या स्थिरतेत मला कोणत्याही विजयाने दिली नाही इतकी शांतता मिळाली आहे."

युधिष्ठिर गप्प झाला. आयुष्यभर त्याने योग्य तेच करायचा प्रयत्न केला होता, नेहमी काहीतरी करत, नेहमी निर्णय घेत. नुसतं स्थिर राहण्याची कल्पना त्याच्यासाठी नवी होती.

"पण राजाने काहीतरी करायलाच हवं," तो म्हणाला. "त्याने जग अधिक चांगलं करायला हवं."

"हो," भीष्म म्हणाले. "आणि ते कसं करायचं, ते मी तुला शिकवीन. म्हणूनच तर मी अजून इथे आहे. पण आधी हे शिक. कधी कधी सगळ्यात शहाणपणाचं काम म्हणजे वाट पाहणं. जो नावाडी वल्ह्याने नदीशी झुंजतो, तो दमतो. जो नावाडी नदीला वाचतो, तो किनाऱ्याला पोहोचतो."

त्यांनी एक बोट उचलून दाखवलं. त्यांच्या हाताच्या अगदी पलीकडे, तुडवलेल्या मातीत, एक छोटा हिरवा अंकुर एका भेगेतून वर येत होता.

"बघ," ते म्हणाले. "इथेसुद्धा जीवन पुढे चालू राहतं. त्या अंकुराने मातीशी झुंज दिली नाही. तो अंधारात थांबला, आणि आपल्याला प्रकाश सापडेल यावर त्याने विश्वास ठेवला."

युधिष्ठिराने त्या छोट्या हिरव्या अंकुराकडे पाहिलं. त्याच्या छातीतलं काहीतरी सैल झालं.

"आजोबा, मी नदीशी झुंजत होतो," तो म्हणाला. "माझे सगळे 'असं झालं असतं तर' आणि 'फक्त असं केलं असतं तर.'"

भीष्म हसले. "जो धनुर्धर प्रत्यंचा खूप घट्ट ओढतो, ती तुटते. जे मन आपल्या काळज्या खूप घट्ट धरून ठेवतं, त्याला विश्रांती मिळत नाही. डोळे मिट, बाळा. ऐक."

युधिष्ठिराने डोळे मिटले. त्याला गवतातला वारा ऐकू आला. एकमेकांना हाका मारत घरी परतणारे पक्षी ऐकू आले. त्याचा स्वतःचा श्वास आत-बाहेर जाताना ऐकू आला, सावकाश आणि स्थिर.

शांततेची एक लाट त्याच्यावरून गेली. अनेक आठवड्यांनी पहिल्यांदाच त्याचे खांदे सैल झाले.

त्याने डोळे उघडले, तेव्हा आकाश गडद जांभळं झालं होतं. एक तेजस्वी तारा उगवला होता.

"धन्यवाद, आजोबा," तो म्हणाला.

पुढच्या दिवसांत युधिष्ठिर पुन्हा पुन्हा येत राहिला. भीष्मांनी त्याला दयाळूपणा, न्याय आणि राज्याची काळजी कशी घ्यायची हे शिकवलं. सोडून देणं म्हणजे विश्वास ठेवणं, असं भीष्मांनी शिकवलं. महाभारत त्या शिकवणी आपल्या शांतिपर्वात, शांतीच्या पर्वात, जपतं. आणि शेवटी सूर्य उत्तरेकडे वळला, तेव्हा भीष्मांनी शांत आणि समाधानी मनाने हात जोडले, अगदी त्यांनी ठरवलं होतं तसं.

पण त्या पहिल्या संध्याकाळी युधिष्ठिर सावकाश आपल्या तंबूकडे परत गेला. शांत मैदानावर एकेक करून तारे उगवले. सकाळी तो छोटा हिरवा अंकुर प्रकाशात थोडा उंच झाला होता. त्या अंकुरासारखं, आयुष्य संयमाने प्रकाश शोधतं.

बाळा, काही दिवस काहीतरी करण्याचे असतील आणि काही दिवस विसावण्याचे आणि विश्वास ठेवण्याचे, आणि आम्ही दोन्ही तुझ्यासोबत शिकू.

पुढची गोष्ट वाचा →गुरूंनी दिलेले दोन प्रवास

महाभारत मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 5–10 वर्षांची मुले

स्रोत: महाभारत, Shanti पर्व · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

भीष्मांनी युधिष्ठिराला दिलेल्या दीर्घ शिकवणी महाभारताचं शांतिपर्व भरून टाकतात; वृद्ध पितामह सूर्याच्या उत्तरायणाची वाट पाहत असताना त्या दिल्या जातात, आणि उत्तरायणातच मकर संक्रांत साजरी होते. त्या प्रवचनांमध्ये राजधर्म, कर्तव्य आणि आंतरिक शांती अशा अनेक विषयांचा समावेश आहे, आणि विष्णुसहस्रनामही परंपरेनुसार याच प्रसंगात येतं. ही पुनर्कथा राज्यकारभाराचे धडे सुरू होण्यापूर्वीची एक शांत संध्याकाळ निवडते: भीष्म हार मानणं आणि सोडून देणं यातला फरक समजावतात, शहाणपणाच्या कृतीची तुलना नदीला वाचणाऱ्या नावाड्याशी करतात, आणि प्रकाशासाठी अंधारात थांबलेल्या एका हिरव्या अंकुराकडे बोट दाखवतात. तिचा शांत, चिंतनशील सूर गरोदरपणासाठी अगदी योग्य आहे, जो काळही वेळेवर विश्वास ठेवायला सांगतो.

बाळासोबत विचार करा

मी काय खूप घट्ट धरून ठेवलं आहे, आणि आज विश्वासाने आणि संयमाने ते सोडून देण्याचा सराव मी कसा करू शकते?

संकल्प: माझ्या शरीराच्या शहाणपणावर आणि माझ्या प्रवासाच्या नैसर्गिक उलगडण्यावर माझा विश्वास आहे. या वाट पाहण्याच्या काळाला मी संयमाने आणि शांत मनाने आपलंसं करते.

आशीर्वाद: तुम्हा दोघांना स्थिरतेचं शहाणपण आणि आयुष्याच्या प्रवासावर विश्वास ठेवल्याने मिळणारी खोल शांतता लाभो.

पात्रे

भीष्म
— काळावर विश्वास ठेवून खोल शांतता मिळवलेले एक ज्ञानी आजोबा.
युधिष्ठिर
— आपल्या अस्वस्थ मनासाठी शांतता शोधणारा एक सौम्य राजा.

बोध

कधी कधी सगळ्यात शहाणपणाचं काम म्हणजे संयमाने वाट पाहणं आणि विश्वास ठेवणं.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, तू तुझ्या स्वतःच्या योग्य वेळेत वाढतो आहेस. मी विश्वासाने आणि आनंदाने तुझी वाट पाहते.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

तो छोटा हिरवा अंकुर संयमी नावाड्यासारखा कसा आहे?

स्रोत: महाभारत, शांतिपर्व (भीष्मांच्या युधिष्ठिराला शिकवणी)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 34व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

सूर्यकिरणांत विसावलेले योद्धा ही गोष्ट काय शिकवते?

महाभारताच्या शांतिपर्वात भीष्मांनी युधिष्ठिराला दिलेल्या शिकवणी आहेत, आणि परंपरा त्यांच्या शांततेत विश्वासाने सोडून देण्याचा धडा पाहते. गरोदरपणाचे शेवटचे आठवडे अनेकदा आई-बाबांकडून, जे त्यांच्या हातात नाही त्याची वाट पाहण्याची अपेक्षा करतात. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की सावकाश श्वास आणि…

सूर्यकिरणांत विसावलेले योद्धा गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 34 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा