Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Saints & Scientists · દિવસ 144 · અઠવાડિયું 21

મોચીના હાથ

મોચી રવિદાસ બનારસમાં લીમડા નીચે કામ કરે છે. તેઓ બરાબર માપનાં ચંપલ બનાવે છે અને ક્યારેય કોઈને પાછું વાળતા નથી.

વાર્તાની શીખ: પ્રેમથી કરેલું પ્રામાણિક કામ પવિત્ર છે.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
સંત રવિદાસ, ઘમંડી દરબારી, રાજા
સ્રોત ગ્રંથ
બનારસના સંત રવિદાસની ભક્તિ પરંપરા (ગુરુ ગ્રંથ સાહિબમાં વાણી)
વાંચન સમય
4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

દિવસ 144 એક નજરે

અઠવાડિયું
અઠવાડિયું 21 · 7 માંથી દિવસ 4
ત્રિમાસિક
ત્રિમાસિક 2
આ અઠવાડિયે બાળક
હલનચલન વધુ મજબૂત અને તાલબદ્ધ થાય છે. સ્વાદકળીઓ બની રહી છે. અઠવાડિયું 21: બાળકનો વિકાસ
આજની વાર્તા
મોચીના હાથ

રવિદાસ જેવા સંતો દ્વારા પરંપરા માને છે કે કોઈ પણ પ્રામાણિક કામ નીચું નથી અને રોજનાં કામ ભક્તિથી અર્પણ કરી શકાય છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે રોજની દિનચર્યામાં અર્થ શોધવાથી માતા આખો દિવસ વધુ સ્થિર અનુભવી શકે છે.

જ્યારે હું સીવું છું, ત્યારે તેમની દુનિયાના એક ભાગને બીજા સાથે જોડું છું. જ્યારે હું પ્રાર્થના કરું છું, ત્યારે બસ એ જ કામ વધુ ધીમેથી કરું છું.

ટક, ટક, લીમડા નીચે નાની હથોડી વાગતી. બનારસમાં નદીથી થોડે દૂર, એક એવા વિસ્તારમાં જ્યાં તાજા ચામડાની ગંધ રસોઈની સુગંધ સાથે ભળી જતી, રવિદાસ નામના એક મોચી બેસતા. તેમની દુકાન ઝાડની છાયામાં પથ્થરનો એક નીચો ઓટલો હતી. તેમનાં ઓજાર થોડાં જ હતાં: એક આર, એક વાંકી છરી, એક નાની હથોડી, અને મીણ ઘસેલા દોરાનું એક ગૂંચળું.

મીણમાંથી હૂંફાળી, થોડી મધ જેવી સુગંધ આવતી. નદી તરફથી પવન આવતો ત્યારે માથા ઉપર લીમડાનાં પાન સરસરાટ કરતાં.

શહેરના દરેક ખૂણેથી લોકો તેમની પાસે આવતા. રવિદાસ પાસે એક કળા હતી. તેઓ એવું ચંપલ બનાવી શકતા જે જે પગ માટે બન્યું હોય, તે જ પગમાં બરાબર બેસે.

પંડિતો નાક ઊંચું રાખીને તેમના ઓટલા પાસેથી જતા. રવિદાસ બસ હસતા અને કામ કરતા. ટાંકે ટાંકે. આંટે આંટે. કામ કરતાં તેઓ એવાં ગીતો ગણગણતા જે કોઈએ તેમને શીખવ્યાં નહોતાં, એક એવી નદી વિશેનાં ગીતો જે તેમની અંદર વહેતી અને ક્યારેય સુકાતી નહીં, જાણે કહેતા હોય: નદી તારી અંદર છે, અને તે સુકાઈ નથી.

તેઓ ક્યારેય કોઈને પાછું ન વાળતા. જેના ચંપલની પટ્ટી તૂટી ગઈ હોય એવો ધોબી તેમની બાજુમાં બેસતો, અને વાતો કરતાં કરતાં રવિદાસ તે સાંધી આપતા. ફોલ્લાવાળા પગનો કોઈ યાત્રાળુ આવે, તો તેના માટે એક જોડી તૈયાર મળતી, અને કોઈ કિંમત માગવામાં ન આવતી.

"ધીમે ધીમે જજો," રવિદાસ કહેતા. "રસ્તો લાંબો છે, અને તમારા પગ તેમને બહુ વહાલા છે."

એક દિવસ એક શ્રીમંત દરબારી ઓટલે આવ્યો. તે બેઠો તે પહેલાં જ ચિડાયેલો હતો.

"રવિદાસ," તેણે કહ્યું, "રાજાને નવાં ચંપલ જોઈએ છે. તમારે મહેલે આવવું પડશે."

રવિદાસે હાથ જોડ્યા. તેમણે દરબારીને ઓટલાની સૌથી છાયાવાળી જગ્યા અને પોતાના માટીના ઘડામાંથી ઠંડા પાણીનો પ્યાલો આપ્યો. દરબારીએ પાણી ન પીધું.

"માનનીય સાહેબ, હું આવી નહીં શકું," રવિદાસે કહ્યું. "મારા હાથ અહીં, આ છાયામાં, આ પથ્થર પર જ સૌથી સારું કામ કરે છે. મને માપ મોકલી આપો. ત્રણ દિવસમાં ચંપલ તૈયાર થઈ જશે."

દરબારીને અપમાન લાગ્યું. "તમને ખબર છે તમારા હાથ આખો દિવસ શેને અડે છે?" તેણે કહ્યું. "ચામડાને. જૂની ખાલને. અને પછી એ જ હાથ તમે પ્રાર્થનામાં જોડો છો? આ યોગ્ય નથી."

રવિદાસે આર નીચે મૂકી. તેમણે લાંબી, શાંત પળ સુધી પોતાના હાથ સામે જોયું. તે ભૂરા અને કરચલીવાળા હતા, સોયના નાના નાના ડાઘ સાથે.

"આ હાથ રાજાનું ચંપલ સીવે છે. આ જ હાથ પ્રાર્થનામાં પણ જોડાય છે. એ એક જ હાથ છે," તેમણે કહ્યું. "ચામડું પણ તેમની સૃષ્ટિનો ભાગ છે, અને દરેક જીવમાં એક જ પરમનો શ્વાસ છે. જ્યારે હું સીવું છું, ત્યારે તેમની દુનિયાના એક ભાગને બીજા સાથે જોડું છું. જ્યારે હું પ્રાર્થના કરું છું, ત્યારે બસ એ જ કામ વધુ ધીમેથી કરું છું."

દરબારી પાસે કંઈ કહેવાનું નહોતું. તેણે નીચે જોયું. ત્યારે જ તેનું ધ્યાન ગયું કે તેના પોતાના ચંપલના તળિયામાં ચીરો હતો. તે આખી સવાર તેના પર ચાલતો રહ્યો હતો.

રવિદાસનું ધ્યાન પણ ગયું. તેમણે હાથ લંબાવ્યો. "હું સાંધી દઉં?"

તેમણે ત્યાં જ, ઝડપથી અને સંભાળથી તે સાંધી દીધું, અને પાછું આપ્યું. તેમણે એક પૈસો પણ ન લીધો.

"હવે હળવેથી ચાલજો," તેમણે હસીને કહ્યું.

દરબારીએ ચંપલ પહેર્યું. એક પળ તે કંઈ ન બોલ્યો. પછી ધીમેથી કહ્યું, "આભાર, ભાઈ." તેણે માપ લખી લીધું અને આવ્યો હતો તેના કરતાં ધીમે પગલે ચાલ્યો ગયો.

ત્રણ દિવસ પછી ચંપલ મહેલે પહોંચ્યાં. રાજાએ પહેર્યાં. તે એટલાં સરસ બંધ બેઠાં કે રાજા સિંહાસન પર બેસી ગયા અને થોડી વાર બોલી ન શક્યા. તેમના આખા ભંડારમાં કશું પણ આ સાદા ચામડાનાં ચંપલ જેટલું બરાબર બેઠું નહોતું.

તેમણે મોચીને સોનું મોકલ્યું. રવિદાસે સોનું પાછું મોકલ્યું. તેમણે ફક્ત દોરો ખરીદવા જેટલા સિક્કા રાખ્યા. બાકીનું, તેમણે કહ્યું, નદી કિનારે મુસાફરોને જમાડતાં રસોડાંમાં જવું જોઈએ.

તે સાંજે ધોબી ફરી આવ્યો, આ વખતે પોતાની નાની દીકરી સાથે. તેના ચંપલનું બકલ નીકળી ગયું હતું. રવિદાસે તેને ઊંચકીને ઓટલા પર બેસાડી, મીણવાળા દોરાના એક આંટાથી બકલ ઠીક કર્યું, અને છેલ્લી ખીલી ઠોકતી વખતે તેને નાની હથોડી પકડવા દીધી.

"હવે તે તારા પગને યાદ રાખશે," તેમણે તેને કહ્યું.

તે ગલીમાં થઈને ઘરે ગઈ, નવો અવાજ સાંભળવા જરૂર કરતાં થોડા જોરથી પગ પછાડતી. તેની પાછળ લીમડો પથ્થરના ઓટલા પર પોતાનાં નાનાં પાન ખેરવતો રહ્યો, અને રવિદાસ ગણગણતા રહ્યા.

મારા નાનકડા, આજે રાતે વાસણ માંજતા હાથ એ જ હાથ છે જે એક દિવસ તને પકડશે.

આગળની વાર્તા વાંચો →એકનાથની થાળી

સંતો અને વૈજ્ઞાનિકો માંથી વધુ

3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 4–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: સંતો અને વૈજ્ઞાનિકો પરંપરાની વાર્તા

આ વાર્તા પાછળ

બનારસના સંત રવિદાસ, જે ચંપલ બનાવતા સંત હતા, ઉત્તર ભારતના ભક્તિ આંદોલનના છે; તેમનાં પદ ગુરુ ગ્રંથ સાહિબમાં સામેલ છે અને તેમની જન્મજયંતી, રવિદાસ જયંતી, માઘ પૂર્ણિમાએ શોભાયાત્રાઓ અને કીર્તન સાથે, ખાસ કરીને વારાણસી અને પંજાબમાં, ઊજવાય છે. આ વાર્તા લીમડા નીચેના તેમના કામના ઓટલા પાસે જ રહે છે: એક ઘમંડી દરબારી પૂછે છે કે ચામડાને અડતા હાથ પ્રાર્થના કેવી રીતે કરી શકે, અને રવિદાસ જવાબ આપે છે કે સીવવું અને પ્રાર્થના કરવી એક જ કામ છે, બસ જુદી ગતિએ, પછી ચુપચાપ મહેમાનનું ફાટેલું ચંપલ સાંધી આપે છે. ચમત્કારોવાળી વાર્તાઓથી જુદી, તેની શક્તિ સામાન્ય ગૌરવ છે. ગર્ભાવસ્થામાં તે એ રોજના હાથનું સન્માન છે જે જલદી એક બાળકને પકડશે.

બાળક સાથે વિચારો

તમારા હાથનું કયું નાનું, રોજનું કામ તમને મનોમન પવિત્ર લાગે છે?

સંકલ્પ: મારા હાથ જે પણ કરે છે તેમાં પવિત્ર છે, સામાન્ય કામમાં અને પ્રાર્થનામાં એકસરખા.

આશીર્વાદ: લીમડા નીચે સીવતા રવિદાસની જેમ, તમે પણ તમારા સામાન્ય હાથમાં પવિત્રતા જુઓ.

પાત્રો

સંત રવિદાસ
— એક નમ્ર મોચી, જેમનું સામાન્ય કામ પ્રેમથી ભરેલું છે.
ઘમંડી દરબારી
— તે ઘમંડથી આવે છે અને નમ્ર બનીને પાછો જાય છે.
રાજા
— બરાબર બંધ બેસતાં ચંપલ જોઈને તેઓ મૌન થઈ જાય છે.

બોધ

પ્રેમથી કરેલું પ્રામાણિક કામ પવિત્ર છે.

તમારા બાળકને શું કહેવું

મારા નાનકડા, આજે સામાન્ય કામ કરતા આ હાથ એક દિવસ તને છાતીએ વળગાડશે.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

રવિદાસે રાજાના સોનાનું શું કર્યું?

સ્રોત: બનારસના સંત રવિદાસની ભક્તિ પરંપરા (ગુરુ ગ્રંથ સાહિબમાં વાણી)

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા ગર્ભ સંવાદ — બાળક સાથે વાતો અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 21મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

મોચીના હાથ વાર્તા શું શીખવે છે?

રવિદાસ જેવા સંતો દ્વારા પરંપરા માને છે કે કોઈ પણ પ્રામાણિક કામ નીચું નથી અને રોજનાં કામ ભક્તિથી અર્પણ કરી શકાય છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે રોજની દિનચર્યામાં અર્થ શોધવાથી માતા આખો દિવસ વધુ સ્થિર અનુભવી શકે છે.

મોચીના હાથ ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?

આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 21 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો