Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Saints & Scientists · દિવસ 146 · અઠવાડિયું 21

સુરદાસની દૃષ્ટિ

જન્મથી જોઈ ન શકતા સુરદાસ દુનિયાને અવાજ, સ્પર્શ અને ગીતથી ઓળખે છે. તેઓ વૃંદાવન જઈને યમુના કિનારે બાળ કૃષ્ણનાં ગીત ગાય છે.

વાર્તાની શીખ: આંખો જે નથી જોઈ શકતી, તે હૃદય જોઈ શકે છે.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
સુરદાસ, તેમની મા
સ્રોત ગ્રંથ
પુષ્ટિમાર્ગ પરંપરાના અષ્ટછાપ કવિ સુરદાસનું જીવન
વાંચન સમય
4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

દિવસ 146 એક નજરે

અઠવાડિયું
અઠવાડિયું 21 · 7 માંથી દિવસ 6
ત્રિમાસિક
ત્રિમાસિક 2
આ અઠવાડિયે બાળક
હલનચલન વધુ મજબૂત અને તાલબદ્ધ થાય છે. સ્વાદકળીઓ બની રહી છે. અઠવાડિયું 21: બાળકનો વિકાસ
આજની વાર્તા
સુરદાસની દૃષ્ટિ

પરંપરા કહે છે કે વ્રજના અંધ કવિ સુરદાસ કૃષ્ણને હૃદયથી જોતા, અને તેમનાં ગીતો આજે પણ ઉત્તર ભારતમાં ગવાય છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે જોયા વગર પ્રેમથી કલ્પના કરવી અને સાંભળવું, જન્મ પહેલાંના જોડાણનો એક શાંતિભર્યો ભાગ બની શકે છે.

મારી પાસે આંખો નથી, અને છતાં હું તેમને જોયા વગર રહી શકતો નથી. કદાચ આંખો જ વચ્ચે આવી જાય છે.

સુરદાસનો જન્મ પાંચસો વર્ષથી પણ વધુ પહેલાં, મથુરા પાસેના એક નાના ગામમાં થયો હતો. તેઓ જન્મથી જ જોઈ શકતા ન હતા. ઘરમાં તેમની માની કાચની બંગડીઓ તે હાલે ત્યારે રણકતી. નાનપણમાં તેઓ એ અવાજ તરફ માથું ફેરવીને હસતા. પડોશીઓ દયાથી માથું હલાવતા. તેઓ કહેતા, આ બાળક ક્યારેય પોતાની માનો ચહેરો નહીં જોઈ શકે, ન ખેતરમાં લહેરાતા સોનેરી ઘઉં.

પણ નાના હતા ત્યારથી જ સુરદાસને દુનિયા બતાવવા કોઈની જરૂર ન લાગતી. પગલાંના અવાજથી તેઓ ઓળખી જતા કે દરવાજે કયો પડોશી આવ્યો છે. ચહેરા પર હવાની હૂંફથી તેઓ દિવસનો સમય કહી દેતા. કોઈ પણ ગીત એક જ વાર સાંભળીને તેઓ ફરી ગાઈ શકતા.

વરસાદ પડે તે પહેલાં જ તેમને તેની સુગંધ આવી જતી, અને સાંજે ગાયો ઘરે પાછી ફરે ત્યારે ગામમાં છવાતી શાંતિ પણ તેઓ જાણતા. સૌથી વધુ તો, તેઓ પોતાની માને તેની બંગડીઓથી અને માથા પર મુકાતી તેની હૂંફાળી હથેળીથી ઓળખતા. તેઓ યુવાન થયા ત્યાં સુધીમાં ગામલોકોએ તેમની દયા ખાવાનું છોડી દીધું હતું. મનમાં ને મનમાં કેટલાક તો ઇચ્છવા લાગ્યા કે કાશ, તેઓ પણ દુનિયાને સુરદાસની જેમ અનુભવી શકે.

મોટા થયા પછી સુરદાસ વૃંદાવનના લાંબા રસ્તે નીકળ્યા, એ નગર જ્યાં કૃષ્ણ બાળપણમાં રમ્યા હતા. નદી પાર કરતી વખતે દયાળુ અજાણ્યા લોકો તેમનો હાથ પકડતા. પીપળાના ઝાડ નીચે એક ખેડૂતની પત્નીએ તેમની સાથે પોતાની રોટલી વહેંચી. સુરદાસે દરેકનો આભાર એક ગીતથી માન્યો, અને સૌ હળવા મને આગળ ચાલ્યા.

વૃંદાવનમાં તેઓ યમુના નદીના કિનારે બેસીને ગાવા લાગ્યા. તેમણે કૃષ્ણ વિશે એવી રીતે ગાયું, જાણે તેઓ પોતે કૃષ્ણની વહાલી મા યશોદાના આંગણામાં મોટા થયા હોય. તેમણે નાના કૃષ્ણે ચોરેલા માખણનાં, ચરાવવા લઈ જતાં વાછરડાંનાં, અને ભગવાન હોવા છતાં બાળક એવા એ નાનકડાની નાની રમતો અને નાની દયાનાં ગીતો ગાયાં. સાંભળનારાઓની આંખોમાં આંસુ આવી જતાં.

લોકો કહેતા, "સુરદાસ, તમે કૃષ્ણનો ચહેરો આટલો સ્પષ્ટ વર્ણવો છો, ગાલનો વળાંક અને શાલનો રંગ પણ. તમે તો ક્યારેય જોયું નથી, તો કેવી રીતે?" સુરદાસ હસ્યા, જાણે લોકોએ ખોટો સવાલ પૂછ્યો હોય. "તમારી પાસે આંખો છે, તમે રોજ વૃંદાવનમાં ફરો છો, અને છતાં કહો છો કે તમને તેઓ દેખાતા નથી? મારી પાસે આંખો નથી, અને છતાં હું તેમને જોયા વગર રહી શકતો નથી. કદાચ આંખો જ વચ્ચે આવી જાય છે."

દરરોજ સાંજે ઘાટ પરથી, એટલે કે નદી સુધી ઊતરતાં પથ્થરનાં પગથિયાં પરથી, એક નાની છોકરી તેમની પાસે આવીને બેસતી. તે માટીના નાના પ્યાલામાં તેમના માટે પાણી લાવતી અને તેમનો હાથ પ્યાલા સુધી દોરી જતી, જેથી પાણી ઢોળાય નહીં. બદલામાં સુરદાસ તેને રોજ ગીતની એક નવી પંક્તિ શીખવતા. એક વાર તેણે કહ્યું, "બાબા, હું મોટી થઈને બિલકુલ તમારા જેવું ગાઈશ." તેઓ ધીમેથી હસ્યા. "તું તો અત્યારે પણ તારા જેવું ગાય છે," તેમણે કહ્યું. "એ વધારે સારું છે."

એક દિવસ એક યુવાન પંડિત, એક દયાળુ અને વિદ્વાન પૂજારી, ત્યાં આવ્યા. "સુરદાસ," તેમણે કહ્યું, "હું તમને મંદિરે લઈ જાઉં? તમે મૂર્તિને, એટલે કે પવિત્ર પ્રતિમાને, સ્પર્શ કરીને જાણી શકશો કે કૃષ્ણ કેવા દેખાય છે." સુરદાસે હળવેથી ના પાડતાં માથું હલાવ્યું. તેમણે પંડિતનો હાથ પોતાના બંને હાથમાં લીધો, જેથી યુવાનને ખોટું ન લાગે.

"ભાઈ, તમે પૂછ્યું એ તમારી દયા છે," તેમણે કહ્યું. "પણ મારી પાસે દુનિયા જોવાનો સમય નથી. હું તેમને જોવામાં જ ખૂબ વ્યસ્ત છું." પછી તેમણે પીળી શાલવાળા એક બાળકનું, એક વાંસળીનું, અને એક શ્યામ ચહેરાનું ગીત ગાયું, જેને હૃદય જોયા વગર પણ ઓળખી શકે. ગીત પૂરું થતાં જ પંડિત તેના શબ્દો ભૂલી ગયા, પણ તેની લાગણી આખી જિંદગી તેમની સાથે રહી.

ગીત પૂરું થયું ત્યાં સુધીમાં સાંજના પ્રકાશમાં નદી સોનેરી થઈ ગઈ હતી. નાની છોકરી સુરદાસના ખભા પર માથું મૂકીને સૂઈ ગઈ હતી, અને તેઓ જરાય હલ્યા નહીં, જેથી તે જાગી ન જાય. ઘાટ પર હોડીઓ કિચૂડ કિચૂડ કરતી હતી. કોઈ આરતી માટે, એટલે કે દીવાઓથી થતી પ્રાર્થના માટે, સાંજના દીવા પ્રગટાવી રહ્યું હતું, અને ઘી અને કપૂરની સુગંધ પાણી પર તરતી આવતી હતી.

સુરદાસ એકદમ શાંત બેસી રહ્યા, પોતાના હાથ પર એ નાનકડું હૂંફાળું વજન અનુભવતા અને મંદિરના ઘંટ વાગવા લાગ્યા તે સાંભળતા. દીવા કેટલા તેજસ્વી છે એ જાણવા તેમને જોવાની જરૂર ન હતી.

નાનકડા, મેં હજી તારો ચહેરો જોયો નથી, પણ સુરદાસની જેમ મારું હૃદય તને પહેલેથી ઓળખે છે.

આગળની વાર્તા વાંચો →નાનકડો ગદાધર અને સફેદ બગલા

સંતો અને વૈજ્ઞાનિકો માંથી વધુ

3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 4–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: સંતો અને વૈજ્ઞાનિકો પરંપરાની વાર્તા

આ વાર્તા પાછળ

પંદરમી-સોળમી સદીના વહાલા કૃષ્ણભક્ત કવિ સુરદાસ પુષ્ટિમાર્ગ પરંપરામાં વલ્લભાચાર્યના આઠ કવિ-શિષ્યો, અષ્ટછાપ,માં ગણાય છે, અને તેમનો સૂરસાગર આજે પણ ઉત્તર ભારતનાં મંદિરો અને ઘરોમાં ગવાય છે. તેમના જીવનની દંતકથાઓ ઘણી છે; આ કથા એ વાત પર અટકે છે કે તેઓ પગલાં, બંગડીઓ અને ચહેરા પરની હવાથી દુનિયાને કેવી રીતે ઓળખતા, અને તેમના કોમળ જવાબ પર કે કદાચ આંખો જ કૃષ્ણને જોવામાં વચ્ચે આવે છે. રોજ સાંજે એક પંક્તિ શીખતી નાની છોકરી એક વહાલો તાંતણો ઉમેરે છે. તેની છેલ્લી પંક્તિ, જોયા વગર ચહેરો ઓળખવો, દરેક થનારાં માતા-પિતાના મનની વાત કહે છે.

બાળક સાથે વિચારો

આજે રાત્રે તમે તમારા બાળકના ચહેરાની કલ્પના કરો, ત્યારે તમારું હૃદય શું 'જુએ' છે?

સંકલ્પ: મારા બાળકને આંખોથી જોઉં તે પહેલાં જ હું તેને હૃદયથી જોઉં છું.

આશીર્વાદ: સુરદાસની જેમ, તમે પણ તમારા નાનકડાને હૃદયની ઊંડી દૃષ્ટિથી જુઓ.

પાત્રો

સુરદાસ
— એક કવિ જે કૃષ્ણને હૃદયની આંખોથી જુએ છે.
તેમની મા
— તેઓ તેને બંગડીઓના રણકારથી ઓળખે છે.

બોધ

આંખો જે નથી જોઈ શકતી, તે હૃદય જોઈ શકે છે.

તમારા બાળકને શું કહેવું

મારા નાનકડા, તું મારો અવાજ પહેલેથી ઓળખે છે; હું તારા માટે પ્રેમથી ગાઉં છું.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

સુરદાસને કેવી રીતે ખબર પડતી કે તેમની પાસે કોણ છે?

સ્રોત: પુષ્ટિમાર્ગ પરંપરાના અષ્ટછાપ કવિ સુરદાસનું જીવન

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા વિષ્ણુ સહસ્રનામનો જાપ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 21મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.

સંબંધિત વાર્તાઓ

  • એકનાથની થાળી · દિવસ 142

    મળતી આવતી વાર્તા

    પરંપરા માને છે કે ઉપવાસ જેટલો ભોજન વગર રહેવાનો છે, એટલો જ સ્વાર્થ ઢીલો કરવાનો છે, અને એકનાથની ખાલી થાળી વહેંચવાનો મહારાષ્ટ્રનો સૌથી પ્રિય પાઠ છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે દયા અને કૃતજ્ઞતાનાં કાર્યો માતાને વધુ જોડાયેલી અને નિરાંત અનુભવવામાં મદદ કરી શકે છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

સુરદાસની દૃષ્ટિ વાર્તા શું શીખવે છે?

પરંપરા કહે છે કે વ્રજના અંધ કવિ સુરદાસ કૃષ્ણને હૃદયથી જોતા, અને તેમનાં ગીતો આજે પણ ઉત્તર ભારતમાં ગવાય છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે જોયા વગર પ્રેમથી કલ્પના કરવી અને સાંભળવું, જન્મ પહેલાંના જોડાણનો એક શાંતિભર્યો ભાગ બની શકે છે.

સુરદાસની દૃષ્ટિ ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?

આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 21 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો