Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Saints & Scientists · દિવસ 162 · અઠવાડિયું 24

પક્ષીઓને નિહાળતો છોકરો

નાનો અબ્દુલ રામેશ્વરમનાં દરિયાઈ પક્ષીઓને જોઈને વિચારે છે કે તેઓ કેવી રીતે ઊડે છે. વર્ગમાં તે પ્રામાણિકપણે કહે છે કે તેને બ્લેકબોર્ડનો પાઠ સમજાયો નહીં.

વાર્તાની શીખ: પ્રામાણિકપણે પ્રશ્ન પૂછવાથી મોટાં સપનાંનો દરવાજો ખૂલે છે.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
બાળક અબ્દુલ કલામ, શિવસુબ્રમણ્ય અય્યર
સ્રોત ગ્રંથ
એ. પી. જે. અબ્દુલ કલામની આત્મકથા 'વિંગ્સ ઑફ ફાયર'માંથી
વાંચન સમય
4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

દિવસ 162 એક નજરે

અઠવાડિયું
અઠવાડિયું 24 · 7 માંથી દિવસ 1
ત્રિમાસિક
ત્રિમાસિક 2
આ અઠવાડિયે બાળક
ફેફસાંમાં શાખાઓ અને સર્ફેક્ટન્ટ બનાવતા કોષો વિકસે છે. બાળકનું ઊંઘવા-જાગવાનું નિયમિત ચક્ર બને છે. અઠવાડિયું 24: બાળકનો વિકાસ
મંત્ર
ૐ

પરંપરા કહે છે કે ધીરજવાળા શિક્ષક અમૂલ્ય ભેટ છે, અને ડૉ. કલામ ઘણી વાર એ શિક્ષકની વાત કરતા જેમણે તેમને કિનારે પક્ષીઓ બતાવ્યાં. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે પક્ષીઓ કે આકાશ જોવા જેવી અચરજની પળો માતાને તાજગી અને શાંતિ આપી શકે છે.

ધીરજ એ જિજ્ઞાસુ મનને ઊંચે લઈ જતો પવન છે.

રામેશ્વરમ ટાપુ પર સવારની હવામાં ખારાશ હતી, અને દરેક ગલીમાંથી દરિયાનો અવાજ સંભળાતો. પાણી ઉપર આખો દિવસ દરિયાઈ પક્ષીઓ ઊડતાં રહેતાં.

ઘણાં વર્ષો પહેલાં ત્યાં અબ્દુલ નામનો એક નાનો છોકરો પોતાના પરિવાર સાથે રહેતો. તેના પિતા, જૈનુલાબ્દીન, એક સૌમ્ય માણસ હતા; તેમની પાસે હોડીઓ હતી, જે તેઓ માછીમારોને ભાડે આપતા. તેની માતા, આશિયમ્મા, ઘરે આવનાર દરેક માટે રસોઈ બનાવતાં, અને તેમના ભાણે હંમેશાં પરિવાર કરતાં વધુ લોકો જમતા. ઘર સાદું હતું, પણ પ્રેમથી ભરેલું હતું.

અબ્દુલને ઘણી વસ્તુઓ ગમતી. સાંજે મોટા રામનાથસ્વામી મંદિરના ઘંટ ગમતા. વિશાળ વાદળી દરિયો ગમતો. પણ સૌથી વધુ તેને પક્ષીઓ ગમતાં.

રોજ સવારે શાળાએ જતાં તે રેતી પર અટકી જતો. તે બગલાઓને પવનમાં ઊંચે ચડતાં જોતો. ટર્ન પક્ષીઓને પાણીમાં ડૂબકી મારીને ફરી ઉપર આવતાં જોતો. તેમને જાણે કોઈ મહેનત જ ન પડતી. તેઓ બસ પાંખો ફેલાવતાં, અને આકાશ તેમને ઝીલી લેતું.

"તેઓ આ કેવી રીતે કરે છે?" તે વિચારતો. "હવા તેમને કેવી રીતે ઊંચકી રાખે છે?"

તેણે પોતાના હાથ ફફડાવી જોયા. કંઈ ન થયું, બસ જાળ સાંધતો એક માછીમાર પ્રેમથી હસી પડ્યો.

"થંબી," તેણે બૂમ પાડી, "પક્ષીઓ તો તારા કરતાં ઘણા વધુ સમયથી અભ્યાસ કરે છે!"

શાળામાં અબ્દુલના શિક્ષક હતા શિવસુબ્રમણ્ય અય્યર. તેઓ શાંત અવાજવાળા, ધીરજવાળા માણસ હતા. તેમને વિજ્ઞાન ગમતું, અને પ્રશ્નો પૂછતાં બાળકો પણ ગમતાં.

એક દિવસ તેમણે બ્લેકબોર્ડ પર એક પક્ષી દોર્યું: પાંખો, પૂંછડી, નાનું ગોળ શરીર.

"આજે," તેમણે કહ્યું, "આપણે શીખીશું કે પક્ષી કેવી રીતે ઊડે છે."

તેમણે પાંખો અને હવા વિશે સમજાવ્યું. પૂંછડી પક્ષીને વળવામાં કેવી મદદ કરે છે તે સમજાવ્યું. બાળકોએ વિનયથી સાંભળ્યું, પણ ઘણા ચહેરા મૂંઝાયેલા લાગતા હતા. અબ્દુલનો ચહેરો પણ.

પાઠના અંતે અબ્દુલે હાથ ઊંચો કર્યો. "સાહેબ," તેણે પ્રામાણિકપણે કહ્યું, "મને સમજાયું નહીં."

કેટલાંક બાળકોએ શ્વાસ રોકી લીધો. શું શિક્ષક ગુસ્સે થશે?

પણ શિવસુબ્રમણ્ય અય્યર ફક્ત મલક્યા. "તો આપણે બ્લેકબોર્ડ પરથી નહીં શીખીએ," તેમણે કહ્યું. "આપણે પક્ષીઓ પાસેથી જ શીખીશું. આજે સાંજે મારી સાથે દરિયાકિનારે આવજો."

તે સાંજે આખો વર્ગ ચાલીને કિનારે ગયો. સૂરજ નીચો અને સોનેરી હતો. પગ નીચે રેતી હૂંફાળી હતી. મોજાં ધીમે ધીમે, નરમાશથી આવતાં હતાં.

"બેસો," શિક્ષકે કહ્યું. "હવે ધ્યાનથી જુઓ."

બાળકો હારમાં બેઠાં. ઉપર દરિયાઈ પક્ષીઓનું ટોળું ચક્કર મારતું હતું. દસ, પછી વીસ, પછી અબ્દુલ ગણી ન શકે એટલાં.

"તેમની પાંખો જુઓ," શિક્ષકે કહ્યું. "જુઓ, તેઓ કેવી પહોળી ફેલાવે છે. જુઓ, તેઓ ફફડાવે છે, અને પછી સરકે છે."

અબ્દુલ જોતો રહ્યો. એક બગલાએ પૂંછડી નમાવી અને ડાબી બાજુ વળી ગયું. બીજાએ પાંખો ઝુકાવી અને દરિયા તરફ વળાંક લીધો.

"તેઓ દિશા વાળે છે!" અબ્દુલ બોલી ઊઠ્યો.

"હા," શિક્ષકે કહ્યું. "પૂંછડી અને પાંખો સાથે મળીને કામ કરે છે. પક્ષી હવા સાથે લડતું નથી. તે હવા સાથે મળીને કામ કરે છે. તે પવનને સાંભળે છે."

ગરદન દુખવા લાગી ત્યાં સુધી અબ્દુલ જોતો રહ્યો. આકાશ ગુલાબી, પછી જાંબલી થયું ત્યાં સુધી જોતો રહ્યો. ધીમે ધીમે તેની અંદર કંઈક ખૂલી ગયું, જાણે સવારે કોઈ બારી ખૂલે.

તેને સમજાઈ ગયું. અને તે ફક્ત પક્ષીઓ વિશે નહોતું. આખી દુનિયાને કેવી રીતે સમજી શકાય, તે વિશે હતું. ધ્યાનથી જુઓ, અને દુનિયા તમને શીખવશે. પૂછો. રાહ જુઓ. અને જવાબ આવે છે, જેમ કોઈ પક્ષી રેતી પર હળવેથી ઊતરે.

ઘરે પાછા ફરતાં અબ્દુલ ખૂબ શાંત હતો. તેના શિક્ષક તેની બાજુમાં ચાલતા હતા.

"શું વિચારે છે, અબ્દુલ?"

"મારે ઊડવા વિશે શીખવું છે," અબ્દુલે કહ્યું. "ફક્ત પક્ષીઓ નહીં. જે કંઈ ઊડે છે તે બધું."

શિક્ષકે માથું હલાવ્યું. "તો જોતો રહેજે," તેમણે કહ્યું. "પૂછતો રહેજે. 'મને સમજાયું નહીં' કહેવું એ હિંમત છે. ધીરજ એ જિજ્ઞાસુ મનને ઊંચે લઈ જતો પવન છે."

અબ્દુલ એ સાંજ ક્યારેય ભૂલ્યો નહીં. મોટો થઈને તેણે અભ્યાસ કર્યો કે વસ્તુઓ કેવી રીતે ઊડે છે. તેણે રોકેટ પર કામ કર્યું અને ભારતને આકાશ સુધી પહોંચવામાં મદદ કરી. લોકો તેમને મહાન વૈજ્ઞાનિક કહેતા. તેઓ ભારતના રાષ્ટ્રપતિ બન્યા, અને દરેક જગ્યાએ બાળકો તેમને પ્રેમ કરતાં. તેઓ હતા ડૉ. એ. પી. જે. અબ્દુલ કલામ.

પણ મનમાં તેઓ હંમેશાં રેતી પર બેઠેલો એ નાનો છોકરો જ રહ્યા, અને તેમને કિનારે લઈ જનાર શિક્ષકને તેઓ હંમેશાં યાદ રાખતા.

તે રાત્રે રામેશ્વરમમાં અબ્દુલ પોતાની ચટાઈ પર સૂતો અને બારીમાંથી દરિયાને શ્વાસ લેતો-છોડતો સાંભળતો રહ્યો. બહાર ખડકો પર દરિયાઈ પક્ષીઓ હવે આરામ કરતાં હતાં, પાંખો વાળીને, માથાં અંદર છુપાવીને, સવારના પવનની રાહ જોતાં.

નાનકડા બાળ, હંમેશાં કોઈ ને કોઈ હશે જે તને કિનારે લઈ જશે અને કહેશે, "જો."

આગળની વાર્તા વાંચો →ખુરાના અને ઝાડ નીચેની શાળા

સંતો અને વૈજ્ઞાનિકો માંથી વધુ

3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: સંતો અને વૈજ્ઞાનિકો પરંપરાની વાર્તા

આ વાર્તા પાછળ

ડૉ. એ. પી. જે. અબ્દુલ કલામે પોતાની આત્મકથા 'વિંગ્સ ઑફ ફાયર'માં આ સાંજ યાદ કરી છે: તેમના શિક્ષક શિવસુબ્રમણ્ય અય્યરે જોયું કે વર્ગ બ્લેકબોર્ડ પરના પક્ષીથી મૂંઝાયો છે, ત્યારે તેઓ છોકરાઓને સાચાં પક્ષીઓને ઊડતાં જોવા રામેશ્વરમના દરિયાકિનારે લઈ ગયા. કલામે પછી કહ્યું કે એ જ પાઠે તેમને વિમાનવિદ્યા, રોકેટ અને છેવટે રાષ્ટ્રપતિપદના માર્ગે મૂક્યા. બાળપણની ઘણી પ્રેરક કથાઓથી અલગ, અહીં નાયક જેટલો શિષ્ય છે એટલા જ શિક્ષક પણ છે — જેઓ "મને સમજાયું નહીં"નો જવાબ સ્મિત અને દરિયાકિનારાની સહેલથી આપે છે. જુઓ, પૂછો અને રાહ જુઓ — આ કોમળ પ્રોત્સાહન જન્મ પહેલાંના મહિનાઓમાં કોઈ પણ બાળક માટે સુંદર શુભેચ્છા છે.

બાળક સાથે વિચારો

તમારા જીવનમાં કયા શિક્ષકે તમને કોઈ વાત પ્રેમથી, નરમાશથી સમજાવી હતી?

સંકલ્પ: શીખતી વખતે હું મારી જાત સાથે ધીરજ રાખું છું, અને અચરજને મારો માર્ગ બતાવવા દઉં છું.

આશીર્વાદ: નાનકડા બાળ, તું જે પહેલા અવાજો સાંભળે, તે તને મોટેથી પ્રેમ કરનારા અવાજો હોય.

પાત્રો

બાળક અબ્દુલ કલામ
— એક જિજ્ઞાસુ છોકરો, જે પૂછતાં ડરતો નથી.
શિવસુબ્રમણ્ય અય્યર
— એક કાળજી રાખનાર શિક્ષક, જે પાઠને જીવંત બનાવી દે છે.

બોધ

પ્રામાણિકપણે પ્રશ્ન પૂછવાથી મોટાં સપનાંનો દરવાજો ખૂલે છે.

તમારા બાળકને શું કહેવું

મારા નાનકડા પંખી, તું હંમેશાં અચરજ કરજે, પૂછજે અને ઊંચે ઊડવાનાં સપનાં જોજે.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

ઊડવાનું સમજાવવા શિક્ષક વર્ગને ક્યાં લઈ ગયા?

સ્રોત: એ. પી. જે. અબ્દુલ કલામની આત્મકથા 'વિંગ્સ ઑફ ફાયર'માંથી

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા થોડી મિનિટ ધ્યાન અને શ્વાસ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 24મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

પક્ષીઓને નિહાળતો છોકરો વાર્તા શું શીખવે છે?

પરંપરા કહે છે કે ધીરજવાળા શિક્ષક અમૂલ્ય ભેટ છે, અને ડૉ. કલામ ઘણી વાર એ શિક્ષકની વાત કરતા જેમણે તેમને કિનારે પક્ષીઓ બતાવ્યાં. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે પક્ષીઓ કે આકાશ જોવા જેવી અચરજની પળો માતાને તાજગી અને શાંતિ આપી શકે છે.

પક્ષીઓને નિહાળતો છોકરો ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?

આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 24 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો