Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Saints & Scientists · दिवस 162 · आठवडा 24

पक्षी न्याहाळणारा मुलगा

छोटा अब्दुल रामेश्वरमचे समुद्रपक्षी पाहतो आणि ते कसे उडतात याचं त्याला आश्चर्य वाटतं. वर्गात तो प्रामाणिकपणे सांगतो की त्याला फळ्यावरचा धडा समजला नाही.

गोष्टीचे तात्पर्य: प्रामाणिक प्रश्न विचारल्याने मोठ्या स्वप्नांचं दार उघडतं.

या गोष्टीत

पात्रे
छोटा अब्दुल कलाम, शिवसुब्रमण्य अय्यर
मूळ ग्रंथ
ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांच्या 'विंग्ज ऑफ फायर' या आत्मचरित्रातून
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 162 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 24 · ७ पैकी दिवस 1
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 24: बाळाची वाढ
मंत्र
ॐ

परंपरा मानते की धीराचा शिक्षक ही एक अमूल्य देणगी आहे, आणि डॉ. कलाम किनाऱ्यावर पक्षी दाखवणाऱ्या आपल्या गुरुजींबद्दल अनेकदा बोलायचे. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवतं की पक्षी किंवा आभाळ पाहण्यासारखे आश्चर्याचे क्षण आईला ताजंतवानं आणि शांत वाटायला मदत करू शकतात.

धीर म्हणजे जिज्ञासू मनाखालचा वारा.

रामेश्वरम बेटावर सकाळच्या हवेत खारटपणा होता, आणि प्रत्येक गल्लीतून समुद्राचा आवाज ऐकू यायचा. पाण्यावरून दिवसभर समुद्रपक्षी उडत असायचे.

खूप वर्षांपूर्वी तिथे अब्दुल नावाचा एक छोटा मुलगा आपल्या कुटुंबासोबत राहायचा. त्याचे वडील, जैनुलाब्दीन, एक शांत स्वभावाचे गृहस्थ होते; त्यांच्या होड्या होत्या, ज्या ते मच्छीमारांना भाड्याने द्यायचे. त्याची आई, आशियम्मा, दारात येणाऱ्या प्रत्येकासाठी स्वयंपाक करायची, आणि तिच्या पंगतीत नेहमी घरच्या माणसांपेक्षा जास्त लोक असायचे. त्यांचं घर साधं होतं, पण प्रेमाने भरलेलं होतं.

अब्दुलला खूप गोष्टी आवडायच्या. संध्याकाळी रामनाथस्वामीच्या मोठ्या देवळातल्या घंटा त्याला आवडायच्या. विशाल निळा समुद्र आवडायचा. पण सगळ्यात जास्त त्याला पक्षी आवडायचे.

रोज सकाळी शाळेत जाताना तो वाळूत थांबायचा. वाऱ्यावर उचलले जाणारे बगळे-कुरव तो पाहायचा. पाण्यात सूर मारून पुन्हा वर येणारे सुरय पक्षी तो पाहायचा. ते फार कष्ट करत आहेत असं कधीच वाटायचं नाही. ते फक्त पंख पसरायचे, आणि आभाळ त्यांना तोलून धरायचं.

"ते हे कसं करतात?" त्याला प्रश्न पडायचा. "हवा त्यांना कशी उचलून नेते?"

त्याने आपले हात फडफडवून पाहिले. काहीच झालं नाही, फक्त जाळं विणणारा एक मच्छीमार प्रेमाने हसला.

"तंबी," त्याने हाक मारली, "पक्षी तुझ्यापेक्षा खूप जास्त काळ सराव करत आले आहेत!"

शाळेत अब्दुलचे गुरुजी होते शिवसुब्रमण्य अय्यर. ते शांत आवाजाचे, धीराचे गृहस्थ होते. त्यांना विज्ञान आवडायचं, आणि प्रश्न विचारणारी मुलंही आवडायची.

एके दिवशी त्यांनी फळ्यावर एक पक्षी काढला: पंख, शेपूट, छोटं गोल शरीर.

"आज," ते म्हणाले, "पक्षी कसा उडतो ते आपण शिकणार आहोत."

त्यांनी पंख आणि हवेबद्दल समजावलं. शेपटीमुळे पक्षी कसा वळतो ते समजावलं. मुलांनी नम्रपणे ऐकलं, पण अनेक चेहरे गोंधळलेले दिसत होते. अब्दुलचाही.

धडा संपल्यावर अब्दुलने हात वर केला. "सर," तो प्रामाणिकपणे म्हणाला, "मला समजलं नाही."

काही मुलांनी श्वास रोखला. गुरुजी रागावतील का? पण 'मला समजलं नाही,' असं म्हणणं हे धैर्याचं असतं.

पण शिवसुब्रमण्य अय्यर फक्त हसले. "मग आपण फळ्यावरून शिकणार नाही," ते म्हणाले. "आपण स्वतः पक्ष्यांकडूनच शिकू. आज संध्याकाळी माझ्यासोबत किनाऱ्यावर या."

त्या संध्याकाळी संपूर्ण वर्ग समुद्रकिनारी गेला. सूर्य खाली आला होता, सोनेरी. पायाखाली वाळू उबदार होती. लाटा मंद आणि हळू येत होत्या.

"बसा," गुरुजी म्हणाले. "आता बघा."

मुलं एका रांगेत बसली. त्यांच्या डोक्यावर समुद्रपक्ष्यांचा एक थवा घिरट्या घालत होता. दहा, मग वीस, मग अब्दुलला मोजता येणार नाहीत इतके.

"त्यांचे पंख बघा," गुरुजी म्हणाले. "ते कसे रुंद पसरतात बघा. कसे फडफडवतात, आणि मग तरंगत जातात, बघा."

अब्दुल पाहत राहिला. एका पक्ष्याने शेपूट तिरकं केलं आणि डावीकडे वळला. दुसऱ्याने पंख झुकवले आणि समुद्राकडे वळण घेतलं.

"ते दिशा बदलत आहेत!" अब्दुल ओरडला.

"हो," गुरुजी म्हणाले. "शेपूट आणि पंख मिळून काम करतात. पक्षी हवेशी भांडत नाही. तो तिच्यासोबत काम करतो. तो वाऱ्याचं ऐकतो."

मान दुखेपर्यंत अब्दुल पाहत राहिला. आभाळ गुलाबी, मग जांभळं होईपर्यंत पाहत राहिला. हळूहळू सकाळी उघडणाऱ्या खिडकीसारखं त्याच्या आत काहीतरी उघडलं.

त्याला समजलं. आणि ते फक्त पक्ष्यांबद्दल नव्हतं. संपूर्ण जग कसं समजून घ्यायचं, त्याबद्दल होतं. नीट बघा, आणि जग तुम्हाला शिकवेल. तुम्ही प्रश्न विचारता. तुम्ही थांबता. आणि वाळूवर हळूच उतरणाऱ्या पक्ष्यासारखं उत्तर येतं.

घरी परतताना अब्दुल अगदी शांत होता. गुरुजी त्याच्या शेजारी चालत होते.

"काय विचार करतो आहेस, अब्दुल?"

"मला उडण्याबद्दल शिकायचं आहे," अब्दुल म्हणाला. "फक्त पक्ष्यांबद्दल नाही. जे जे उडतं, त्या सगळ्याबद्दल."

गुरुजींनी मान डोलावली. "मग बघत राहा," ते म्हणाले. "प्रश्न विचारत राहा. धीर म्हणजे जिज्ञासू मनाखालचा वारा."

अब्दुल ती संध्याकाळ कधीच विसरला नाही. मोठा झाल्यावर त्याने गोष्टी कशा उडतात याचा अभ्यास केला. त्याने रॉकेट्सवर काम केलं आणि भारताला आकाशाकडे झेप घ्यायला मदत केली. लोक त्याला महान वैज्ञानिक म्हणू लागले. तो भारताचा राष्ट्रपती झाला, आणि सगळीकडची मुलं त्याच्यावर प्रेम करायची. ते होते डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम.

पण मनाने ते नेहमी वाळूवरचा तोच छोटा मुलगा होते, आणि आपल्याला किनाऱ्यावर नेणाऱ्या त्या गुरुजींची त्यांना नेहमी आठवण राहिली.

त्या रात्री रामेश्वरममध्ये अब्दुल आपल्या चटईवर झोपला आणि खिडकीतून आत-बाहेर श्वास घेणाऱ्या समुद्राचं ऐकत राहिला. बाहेर खडकांवर समुद्रपक्षी आता विसावले होते — पंख मिटून, डोकी आत खुपसून, सकाळच्या वाऱ्याची वाट पाहत.

बाळा, तुला किनाऱ्यापर्यंत घेऊन जाऊन "बघ," असं म्हणणारं कुणीतरी नेहमी असेल.

पुढची गोष्ट वाचा →बाबा आमटे आणि आनंदवन

संत आणि वैज्ञानिक मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: संत आणि वैज्ञानिक परंपरेतील कथा

या गोष्टीमागे

डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांनी आपल्या 'विंग्ज ऑफ फायर' या आत्मचरित्रात ही संध्याकाळ आठवली आहे: फळ्यावरच्या पक्ष्याच्या चित्राने वर्ग गोंधळलेला पाहून त्यांचे गुरुजी शिवसुब्रमण्य अय्यर मुलांना खरे पक्षी उडताना पाहायला रामेश्वरमच्या किनाऱ्यावर घेऊन गेले. कलाम नंतर म्हणाले की त्या धड्यानेच त्यांना वैमानिकी, रॉकेट्स आणि पुढे भारताच्या राष्ट्रपतिपदाच्या वाटेवर आणलं. अनेक प्रेरणादायी बालकथांपेक्षा वेगळं, इथे नायक जितका विद्यार्थी आहे तितकेच गुरुजीही — जे "मला समजलं नाही" या वाक्याला हसून आणि समुद्रकिनारी फेरफटका मारून उत्तर देतात. बघा, विचारा आणि थांबा — हे हळुवार प्रोत्साहन जन्माआधीच्या महिन्यांत वाचलं, तर कोणत्याही बाळासाठी एक सुंदर शुभेच्छा आहे.

बाळासोबत विचार करा

तुमच्या आयुष्यात कोणत्या शिक्षकाने तुम्हाला एखादी गोष्ट हळुवारपणे समजावून सांगितली?

संकल्प: शिकताना मी स्वतःशी धीराने वागते, आणि आश्चर्याला वाट दाखवू देते.

आशीर्वाद: बाळा, तू ऐकणारे पहिले आवाज तुझ्यावर मोठ्याने प्रेम करणारे असोत.

पात्रे

छोटा अब्दुल कलाम
— प्रश्न विचारायला न घाबरणारा एक जिज्ञासू मुलगा.
शिवसुब्रमण्य अय्यर
— धडा जिवंत करणारे काळजीवाहू गुरुजी.

बोध

प्रामाणिक प्रश्न विचारल्याने मोठ्या स्वप्नांचं दार उघडतं.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या छोट्या पाखरा, तुला नेहमी आश्चर्य वाटो, तू प्रश्न विचारत राहा, आणि उंच उडण्याची स्वप्नं पाहा.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

उडण्याबद्दल शिकवण्यासाठी गुरुजी वर्गाला कुठे घेऊन गेले?

स्रोत: ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांच्या 'विंग्ज ऑफ फायर' या आत्मचरित्रातून

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 24व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • लोखंड उचलणारे उंदीर · दिवस 203

    तेच मूल्य

    पंचतंत्राची परंपरा सांगते की शांत आणि हुशार प्रतिसाद भांडणाशिवाय सत्य बाहेर आणू शकतो. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवते की चिडचिडीला स्थिर मनाने उत्तर दिल्याने आईला आपली शांती आणि नाती जपायला मदत होऊ शकते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

पक्षी न्याहाळणारा मुलगा ही गोष्ट काय शिकवते?

परंपरा मानते की धीराचा शिक्षक ही एक अमूल्य देणगी आहे, आणि डॉ. कलाम किनाऱ्यावर पक्षी दाखवणाऱ्या आपल्या गुरुजींबद्दल अनेकदा बोलायचे. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवतं की पक्षी किंवा आभाळ पाहण्यासारखे आश्चर्याचे क्षण आईला ताजंतवानं आणि शांत वाटायला मदत करू शकतात.

पक्षी न्याहाळणारा मुलगा गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 24 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा