Jataka · દિવસ 184 · અઠવાડિયું 27
ઝાડ પર હૃદય રાખનાર વાંદરો
એક વાંદરો રોજ પોતાના મગર મિત્ર સાથે મીઠાં જાંબુ વહેંચે છે. એક દિવસ નદીની વચ્ચે વાંદરાને એક ખરાબ યોજનાની ખબર પડે છે.
વાર્તાની શીખ: શાંત મન મુશ્કેલીમાંથી નીકળવાનો હોશિયાર રસ્તો શોધી લે છે.
આ વાર્તામાં
- પાત્રો
- વાંદરો (બોધિસત્ત્વ), મગર
- સ્રોત ગ્રંથ
- જાતક કથાઓ
- વાંચન સમય
- 5 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)
દિવસ 184 એક નજરે
- અઠવાડિયું
- અઠવાડિયું 27 · 7 માંથી દિવસ 2
- ત્રિમાસિક
- ત્રિમાસિક 2
- આ અઠવાડિયે બાળક
- ત્રીજું ત્રિમાસિક નજીક છે. મગજની પ્રવૃત્તિ વધે છે અને બાળકને હેડકી આવી શકે છે. અઠવાડિયું 27: બાળકનો વિકાસ
- આજની વાર્તા
- ઝાડ પર હૃદય રાખનાર વાંદરો
- મંત્ર
- હનુમાન ચાલીસા
- ગર્ભ સંવાદ
- આ અઠવાડિયે બાળક સાથે વાત કરો
સુંસુમાર જાતકની પરંપરા કહે છે કે ડરામણી ક્ષણમાં શાંત મન જ સૌથી સારું રક્ષણ છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે પ્રતિક્રિયા આપતાં પહેલાં એક ધીમો શ્વાસ લેવાથી તણાવમાં પણ મા વધુ સ્પષ્ટ વિચારી શકે છે.
શાંત મનને એક હોશિયાર વિચાર સૂઝ્યો, અને તેણે આજે મને સલામત રાખ્યો.
વારાણસી પાસે એક પહોળી નદી પર નમેલા એક મોટા ઝાડ પર ગુલાબી જાંબુ લટકતાં હતાં. જાતક કથાઓ કહે છે કે ત્યાં રાજા બ્રહ્મદત્ત રાજ કરતા હતા ત્યારે બોધિસત્ત્વ વાંદરા તરીકે જન્મ્યા અને એ ઝાડ પર પોતાનું ઘર બનાવ્યું. તે મજબૂત, ચપળ અને હોશિયાર હતા, અને દરરોજ એ ફળ ખાતા, જે મીઠાં હતાં અને જેમાંથી ગુલાબની સુગંધ આવતી.
નદીમાં એક મગર રહેતો હતો. દરરોજ બપોરે તે કિનારા પાસે તરતો રહેતો અને વાંદરાને ડાળીઓ પર કૂદકા મારતો જોતો.
એક દિવસ તેણે ઉપર બૂમ પાડી, "મિત્ર વાંદરા! તું ખૂબ ખુશ દેખાય છે. તું ત્યાં ઉપર શું ખાય છે?"
વાંદરાએ એક પાકું જાંબુ નીચે નાખ્યું. "ચાખી જો," તેણે પ્રેમથી કહ્યું.
મગરે તે ચાખ્યું, અને તેની આંખો ગોળ થઈ ગઈ. "સ્વાદિષ્ટ!"
એટલે બીજે દિવસે વાંદરાએ બીજું નાખ્યું, અને ત્રીજે દિવસે ત્રીજું. જલદી બંને મિત્રો બની ગયા, દરરોજ બપોરે વાતો કરતા, વાંદરો પોતાની ડાળી પર અને મગર છીછરા પાણીમાં. વાંદરો જંગલની વાર્તાઓ કહેતો. મગર નદીની વાર્તાઓ કહેતો. દરરોજ સાંજે વાંદરો મગરની પત્ની માટે થોડાં જાંબુ ઘરે મોકલતો.
મગરની પત્ની બહુ નિર્દય તો નહોતી, પણ લાલચુ અને થોડી મૂર્ખ હતી.
"જો આ ફળ આટલાં મીઠાં છે," તેણે કહ્યું, "તો રોજ તે ખાનાર વાંદરાનું હૃદય કેટલું મીઠું હશે! મારા માટે તેનું હૃદય લઈ આવો. મારે તે ચાખવું છે."
મગર પોતાના મિત્રને દુઃખ પહોંચાડવા નહોતો માગતો. પણ તેની પત્ની માગતી જ રહી, અને છેવટે તે માની ગયો.
બીજે દિવસે બપોરે તેણે ઝાડ તરફ બૂમ પાડી. "મિત્ર! મારી પત્ની બધાં ફળ માટે તારો આભાર માનવા માગે છે. તે તને નદી પાર અમારા ઘરે જમવા બોલાવે છે. મારી પીઠ પર બેસી જા, હું તને લઈ જઈશ."
વાંદરો ખુશ થઈ ગયો. તે ક્યારેય નદી પાર ગયો ન હતો. તે મગરની પહોળી પીઠ પર કૂદી પડ્યો, અને બંને ચાલી નીકળ્યા.
પાણી પહોળું અને ઊંડું હતું. નદીની વચ્ચે મગરને બેચેની થવા લાગી, અને તે વધુ વાર વાત છુપાવી ન શક્યો.
"મિત્ર," તેણે કહ્યું, "મારે તને કહેવું પડશે. મારી પત્ની તારો આભાર નથી માનવા માગતી. તે તારું હૃદય ચાખવા માગે છે."
વાંદરાનું હૃદય ધડકી ઊઠ્યું. ચારે બાજુ ઊંડું પાણી હતું, અને તેને તરતાં આવડતું ન હતું. એક ક્ષણ માટે તેને પોતે ખૂબ નાનો લાગ્યો. પછી તેણે એક ધીમો શ્વાસ લીધો. તે ગભરાયો નહીં. તેણે બૂમ ન પાડી. તેણે વિચાર્યું. હિંમત ઘણી વાર શાંત હોય છે.
પછી તે હળવું અને સહેલું હસ્યો. "અરે, મારા મિત્ર! નીકળતાં પહેલાં તેં મને કેમ ન કહ્યું? તને ખબર નથી કે અમે વાંદરા મુસાફરીમાં ક્યારેય અમારું હૃદય સાથે નથી લઈ જતા? અમે તેને સાચવવા ડાળીઓ પર લટકાવી રાખીએ છીએ. મારું હૃદય તો પેલા જાંબુના ઝાડ પર જ છે!"
મગરે આંખો પટપટાવી. "સાચે?"
"અલબત્ત. જો તારી પત્નીને જોઈતું હોય, તો મને પાછો લઈ જા, હું તે લઈ આવીશ."
મગર, જે બહુ હોશિયાર ન હતો, પાછો ફર્યો અને તરીને પાછો આવ્યો. કિનારે પહોંચતાં જ વાંદરો તેની પીઠ પરથી કૂદ્યો અને જાંબુના ઝાડ પર, છેક સૌથી ઊંચી ડાળી પર ચડી ગયો.
મગર નીચે રાહ જોતો રહ્યો. "તો? તારું હૃદય ક્યાં છે?"
વાંદરાએ નીચે જોયું. તે ગુસ્સે ન હતો. તે થોડો ઉદાસ હતો, કારણ કે તેણે સાચે જ મગરને પોતાનો મિત્ર માન્યો હતો.
"મારું હૃદય અહીં જ મારી અંદર છે, જ્યાં તે હંમેશાં હતું," તેણે કહ્યું. "કોઈ પોતાનું હૃદય ઝાડ પર નથી રાખતું. પણ શાંત મનને એક હોશિયાર વિચાર સૂઝ્યો, અને તેણે આજે મને સલામત રાખ્યો. શાંત મન એક મજબૂત ઢાલ છે."
મગરે માથું નીચું કર્યું. "મને માફ કર. મારે આવી મૂર્ખ ઇચ્છા ક્યારેય સાંભળવી જોઈતી ન હતી. તું હંમેશાં મારી સાથે માયાળુ રહ્યો."
વાંદરો એક ક્ષણ ચૂપ રહ્યો. પછી બોલ્યો, "તારી પત્નીને કહેજે કે સૌથી મીઠું હૃદય ખાઈ શકાતું નથી. તે ફક્ત દયાથી વહેંચી શકાય છે. હું હજી પણ તમારા બંને માટે જાંબુ નાખીશ. પણ હવે હું તારી સાથે નદી પાર નહીં જાઉં. દયા હૂંફાળી હોવાની સાથે સમજદાર પણ હોઈ શકે છે."
એ દિવસથી વાંદરો પોતાના ઝાડ પર જ રહ્યો, અને દરરોજ બપોરે થોડાં ગુલાબી જાંબુ હળવેથી છીછરા પાણીમાં પડતાં. મગર ધીમે-ધીમે તે ખાતો અને ભરેલા પેટ અને ભરેલા હૃદય વચ્ચેના ફરક વિશે વિચારતો.
ઘણા સમય પછી બુદ્ધે આ વાર્તા કહી અને કહ્યું કે એ હોશિયાર વાંદરો પોતે જ હતા, ઘણા પહેલાંના એક જન્મમાં.
એ સાંજે સૂરજ આથમતો હતો ત્યારે વાંદરો પોતાની ઊંચી ડાળી પર બેસીને ચપળ આંગળીઓથી જાંબુ છોલતો હતો. નીચે નદી કેસરી, પછી જાંબલી થઈ ગઈ, અને એક નાની લહેર ધીમે-ધીમે સામેના કિનારા તરફ સરકતી ગઈ, જ્યાં એક મગર પોતાના જડબામાં ત્રણ ગુલાબી ફળ ઘરે લઈ જતો હતો, ખૂબ સંભાળીને, જેથી તે દબાય નહીં.
મારા નાનકડા, જ્યારે પાણી ઊંડું લાગશે, ત્યારે તારી મા ધીમો શ્વાસ લેશે અને જાંબુના ઝાડ પરના વાંદરાને યાદ કરશે.
જાતક માંથી વધુ
4 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો
સ્રોત: જાતક કથાઓ · પરંપરાગત પુનઃકથન
આ વાર્તા પાછળ
પાલિ જાતકોમાં સુંસુમાર જાતક તરીકે જાણીતી વાંદરા અને મગરની કથા ભારતની સૌથી દૂર સુધી ફેલાયેલી પ્રાણીકથાઓમાંની એક છે; તેનું એક રૂપ પંચતંત્રના ચોથા તંત્રની શરૂઆતમાં પણ છે, અને તે શરૂઆતનાં બૌદ્ધ સ્થળોની કોતરણીમાં પણ દેખાય છે. જાતકમાં વાંદરો બોધિસત્ત્વ છે, અને તેની ભેટ ઊંડા પાણીમાં શાંત, હોશિયાર મન છે. આ પુનઃકથન હોશિયારી જેટલો જ ભાર મિત્રતા પર મૂકે છે: વાંદરો ધીમો શ્વાસ લેતો રહે છે, હૃદય જાંબુના ઝાડ પર છોડી આવ્યાનો રમતિયાળ જવાબ શોધે છે, અને પછી પણ ફળ વહેંચે છે, બસ વધુ સમજદાર મર્યાદાઓ પસંદ કરે છે. મગરનું ત્રણ જાંબુ હળવેથી ઘરે લઈ જવું એ પોતાનો એક મીઠો અંત છે. ગર્ભાવસ્થામાં તે અનિશ્ચિત ક્ષણોમાં શાંત રહેવાનું અને સ્પષ્ટ વિચારવાનું ઉદાહરણ છે.
બાળક સાથે વિચારો
ક્યારે તમને ડર કે ઉતાવળ કરતાં શાંતિએ વધુ મદદ કરી હોય એવું લાગ્યું છે?
સંકલ્પ: જ્યારે હું અચોક્કસ અનુભવું છું, ત્યારે ધીમો શ્વાસ લઉં છું અને મારું સ્પષ્ટ મન મને રસ્તો બતાવે છે.
આશીર્વાદ: તમને અને તમારા બાળકને મુશ્કેલ ક્ષણોમાં શાંતિ મળે, અને તમારી મિત્રતાઓ હંમેશાં સાચી અને દયાળુ રહે.
પાત્રો
- વાંદરો (બોધિસત્ત્વ)
- — એક ઉદાર મિત્ર જે શાંત અને હોશિયાર રહે છે.
- મગર
- — એક મિત્ર જે લાલચુ ઇચ્છા સામે ઝૂકી જાય છે.
બોધ
શાંત મન મુશ્કેલીમાંથી નીકળવાનો હોશિયાર રસ્તો શોધી લે છે.
તમારા બાળકને શું કહેવું
મારા નાનકડા, મુશ્કેલ લાગે ત્યારે તું હંમેશાં ધીમો શ્વાસ લઈને સ્પષ્ટ વિચારજે.
મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો
મગરને જવાબ આપતાં પહેલાં વાંદરાએ શું કર્યું?
સ્રોત: બૌદ્ધ જાતક પરંપરા (સુંસુમાર જાતક)
આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા હળવો ગર્ભાવસ્થા યોગ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 27મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.
સંબંધિત વાર્તાઓ
- બુદ્ધ અને ડહોળું ઝરણું · દિવસ 271
મળતી આવતી વાર્તા
જન્મ પહેલાંનાં છેલ્લાં અઠવાડિયાંમાં ચિંતાઓ કાદવની જેમ ખળભળી શકે છે. બુદ્ધનો આ કોમળ પાઠ તમને બેસવા, શ્વાસ લેવા અને હૃદયને ફરી ચોખ્ખું થવા દેવા આમંત્રે છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
ઝાડ પર હૃદય રાખનાર વાંદરો વાર્તા શું શીખવે છે?
સુંસુમાર જાતકની પરંપરા કહે છે કે ડરામણી ક્ષણમાં શાંત મન જ સૌથી સારું રક્ષણ છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે પ્રતિક્રિયા આપતાં પહેલાં એક ધીમો શ્વાસ લેવાથી તણાવમાં પણ મા વધુ સ્પષ્ટ વિચારી શકે છે.
ઝાડ પર હૃદય રાખનાર વાંદરો ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?
આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 27 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.