Jataka · दिवस 184 · आठवडा 27
आपलं हृदय झाडावर ठेवणारं माकड
एक माकड रोज आपल्या मगर मित्रासोबत गोड गुलाबजांभळं वाटून घेतं. एके दिवशी नदीच्या मधोमध माकडाला एका वाईट योजनेबद्दल कळतं.
गोष्टीचे तात्पर्य: शांत मन संकटातून बाहेर पडण्याचा हुशार मार्ग शोधतं.
या गोष्टीत
- पात्रे
- माकड (बोधिसत्त्व), मगर
- मूळ ग्रंथ
- जातक कथा
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 184 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 27 · ७ पैकी दिवस 2
- तिमाही
- तिमाही 2
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 27: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- आपलं हृदय झाडावर ठेवणारं माकड
- मंत्र
- हनुमान चालीसा
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
सुंसुमार जातकात परंपरा सांगते की भीतीच्या क्षणी शांत मन हेच सर्वात चांगलं संरक्षण आहे. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की प्रतिक्रिया देण्यापूर्वी एक सावकाश श्वास घेतल्याने ताणाखालीही आईला अधिक स्पष्ट विचार करायला मदत होऊ शकते.
पण शांत मनाला एक हुशार विचार सुचला, आणि त्याने आज मला सुरक्षित ठेवलं.
वाराणसीजवळ एका रुंद नदीवर झुकलेल्या मोठ्या झाडाला गुलाबी गुलाबजांभळं लटकत होती. जातक कथा सांगतात की राजा ब्रह्मदत्त तिथे राज्य करत असताना बोधिसत्त्वाने माकडाचा जन्म घेतला आणि त्या झाडावर आपलं घर केलं. तो बलवान, चपळ आणि हुशार होता, आणि रोज ती फळं खायचा, जी गोड होती आणि गुलाबासारखी सुगंधी होती.
नदीत एक मगर राहत होती. रोज दुपारी ती काठाजवळ तरंगत माकडाला फांद्यांवरून उड्या मारताना पाहायची.
एके दिवशी मगरीने वर हाक मारली, "मित्रा माकडा! तू किती आनंदी दिसतोस. तू तिथे वर काय खातोस?"
माकडाने एक पिकलेलं गुलाबजांभूळ खाली टाकलं. "खाऊन बघ," तो प्रेमाने म्हणाला.
मगरीने ते चाखलं, आणि तिचे डोळे गोल झाले. "किती छान!"
मग दुसऱ्या दिवशी माकडाने आणखी एक टाकलं, आणि त्याच्या पुढच्या दिवशी आणखी एक. लवकरच दोघं मित्र झाले; रोज दुपारी माकड आपल्या फांदीवर आणि मगर उथळ पाण्यात बसून गप्पा मारायचे. माकड जंगलाच्या गोष्टी सांगायचं. मगर नदीच्या गोष्टी सांगायची. रोज संध्याकाळी माकड मगरीच्या बायकोसाठी काही गुलाबजांभळं घरी पाठवायचं.
मगरीची बायको तशी वाईट नव्हती, पण ती लोभी आणि थोडी मूर्ख होती.
"ही फळं इतकी गोड असतील," ती म्हणाली, "तर रोज ती खाणाऱ्या त्या माकडाचं हृदय किती गोड असेल! मला त्याचं हृदय आणून दे. मला ते चाखायचं आहे."
मगरीला आपल्या मित्राला दुखवायचं नव्हतं. पण त्याची बायको मागणी थांबवेना, आणि शेवटी तो तयार झाला.
दुसऱ्या दिवशी दुपारी त्याने झाडाकडे हाक मारली. "मित्रा! इतक्या फळांबद्दल माझ्या बायकोला तुझे आभार मानायचे आहेत. ती तुला नदीपलीकडच्या आमच्या घरी जेवायला बोलावते आहे. माझ्या पाठीवर बस, मी तुला घेऊन जातो."
माकड खूश झालं. ते कधीच नदीपलीकडे गेलं नव्हतं. त्याने मगरीच्या रुंद पाठीवर उडी मारली, आणि ते निघाले.
पाणी रुंद आणि खोल होतं. नदीच्या मधोमध मगर अस्वस्थ होऊ लागली, आणि त्याला ते गुपित आणखी लपवता आलं नाही.
"मित्रा," तो म्हणाला, "मला तुला सांगायलाच हवं. माझ्या बायकोला तुझे आभार मानायचे नाहीत. तिला तुझं हृदय चाखायचं आहे."
माकडाचं हृदय धडधडलं. सगळीकडे खोल पाणी होतं, आणि त्याला पोहता येत नव्हतं. क्षणभर त्याला खूप लहान वाटलं. मग त्याने एक सावकाश श्वास घेतला. तो घाबरला नाही. तो ओरडला नाही. त्याने विचार केला. शांत मन ही एक मजबूत ढाल आहे.
मग तो हलकं, मोकळं हसला. "अरे मित्रा! निघण्यापूर्वी का नाही सांगितलंस? तुला माहीत नाही का, आम्ही माकडं प्रवासाला जाताना आपलं हृदय कधीच सोबत नेत नाही? आम्ही ते सुरक्षित राहावं म्हणून फांद्यांवर टांगून ठेवतो. माझं हृदय तिकडे त्या गुलाबजांभळाच्या झाडावर आहे!"
मगरीने डोळे मिचकावले. "खरंच?"
"अर्थात. तुझ्या बायकोला ते हवं असेल, तर मला परत घेऊन चल, मी ते आणतो."
फारशी हुशार नसलेली मगर वळली आणि परत पोहत गेली. काठावर पोहोचताच माकडाने त्याच्या पाठीवरून उडी मारली आणि गुलाबजांभळाच्या झाडावर, अगदी सगळ्यात उंच फांदीवर चढलं.
मगर खाली वाट पाहत होती. "मग? तुझं हृदय कुठे आहे?"
माकडाने खाली पाहिलं. तो रागावला नव्हता. तो थोडा उदास होता, कारण त्याला खरंच वाटलं होतं की मगर त्याचा मित्र आहे.
"माझं हृदय इथेच माझ्या आत आहे, जिथे ते नेहमी होतं," तो म्हणाला. "कोणीच आपलं हृदय झाडावर ठेवत नाही. पण शांत मनाला एक हुशार विचार सुचला, आणि त्याने आज मला सुरक्षित ठेवलं. धैर्य बहुतेक वेळा शांत असतं."
मगरीने मान खाली घातली. "मला माफ कर. अशा मूर्ख इच्छेचं मी कधीच ऐकायला नको होतं. तू नेहमी माझ्याशी प्रेमाने वागलास."
माकड क्षणभर गप्प राहिलं. मग तो म्हणाला, "तुझ्या बायकोला सांग, सगळ्यात गोड हृदय खाता येत नाही. ते फक्त दयाळूपणाने वाटता येतं. मी तुम्हा दोघांसाठी गुलाबजांभळं टाकत राहीन. पण मी आता तुझ्यासोबत नदी पार करणार नाही." दयाळूपणा उबदार असतो, तसाच तो शहाणाही असू शकतो.
त्या दिवसापासून माकड आपल्या झाडावरच राहिलं, आणि रोज दुपारी काही गुलाबी गुलाबजांभळं उथळ पाण्यात हलकेच पडायची. मगर ती सावकाश खायची आणि भरलेलं पोट आणि भरलेलं मन यांतल्या फरकाचा विचार करायची.
खूप काळानंतर बुद्धांनी ही कथा सांगितली आणि म्हणाले की ते हुशार माकड फार पूर्वीच्या एका जन्मात ते स्वतःच होते.
त्या संध्याकाळी सूर्य मावळत असताना माकड आपल्या उंच फांदीवर बसून चपळ बोटांनी एक गुलाबजांभूळ सोलत होतं. खाली नदी आधी नारिंगी, मग जांभळी झाली, आणि एक छोटा तरंग हळूहळू पलीकडच्या काठाकडे सरकत होता, जिथे एक मगर तीन गुलाबी फळं जबड्यात अगदी काळजीपूर्वक, ती दबू नयेत म्हणून, घरी नेत होती.
बाळा, जेव्हा पाणी खोल वाटेल, तेव्हा तुझी आई सावकाश श्वास घेईल आणि गुलाबजांभळाच्या झाडावरच्या त्या माकडाची आठवण करेल.
जातक मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: जातक कथा · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
पाली जातकांमध्ये सुंसुमार जातक म्हणून ओळखली जाणारी माकड आणि मगरीची गोष्ट ही भारतातून सर्वाधिक दूरवर पोहोचलेल्या प्राणीकथांपैकी एक आहे; तिचं एक रूप पंचतंत्राच्या चौथ्या तंत्राची सुरुवात करतं, आणि ती प्राचीन बौद्ध स्थळांवरील शिल्पांतही दिसते. जातकात माकड हे बोधिसत्त्व आहे, आणि खोल पाण्यातलं शांत, हुशार मन ही त्याची देणगी आहे. ही पुनर्कथा चातुर्याइतकाच मैत्रीवरही भर देते: माकड सावकाश श्वास घेत राहतं, आपलं हृदय गुलाबजांभळाच्या झाडावर ठेवल्याचं खेळकर उत्तर शोधतं, आणि नंतरही फळं वाटत राहतं, फक्त अधिक शहाण्या मर्यादा ठेवून. तीन गुलाबजांभळं हळुवारपणे घरी नेणारी मगर हा स्वतःच एक गोड शेवट आहे. गरोदरपणात ही कथा अनिश्चित वाटणाऱ्या वेळी शांत राहून स्पष्ट विचार करण्याचं उदाहरण देते.
बाळासोबत विचार करा
भीती किंवा घाईपेक्षा शांततेने तुला जास्त मदत केली, असं कधी झालं आहे?
संकल्प: जेव्हा मला खात्री वाटत नाही, तेव्हा मी सावकाश श्वास घेते आणि माझं स्वच्छ मन मला मार्ग दाखवतं.
आशीर्वाद: तुला आणि तुझ्या बाळाला कठीण क्षणांतही शांतता मिळो, आणि तुमच्या मैत्री नेहमी प्रामाणिक आणि प्रेमळ असोत.
पात्रे
- माकड (बोधिसत्त्व)
- — शांत आणि हुशार राहणारा एक उदार मित्र.
- मगर
- — लोभी इच्छेपुढे झुकणारा एक मित्र.
बोध
शांत मन संकटातून बाहेर पडण्याचा हुशार मार्ग शोधतं.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
माझ्या बाळा, गोष्टी कठीण वाटतील तेव्हा तू नेहमी एक सावकाश श्वास घ्यावास आणि स्पष्ट विचार करावास.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
मगरीला उत्तर देण्यापूर्वी माकडाने काय केलं?
स्रोत: बौद्ध जातक परंपरा (सुंसुमार जातक)
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी हलका गर्भावस्था योग करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 27व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
संबंधित गोष्टी
- बुद्ध आणि गढूळ ओढा · दिवस 271
अशीच गोष्ट
जन्माआधीच्या शेवटच्या आठवड्यांत काळज्या चिखलासारख्या ढवळून निघू शकतात. बुद्धांचा हा सौम्य धडा तुम्हाला बसायला, श्वास घ्यायला आणि मन पुन्हा स्वच्छपणे स्थिरावू द्यायला आमंत्रण देतो.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
आपलं हृदय झाडावर ठेवणारं माकड ही गोष्ट काय शिकवते?
सुंसुमार जातकात परंपरा सांगते की भीतीच्या क्षणी शांत मन हेच सर्वात चांगलं संरक्षण आहे. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की प्रतिक्रिया देण्यापूर्वी एक सावकाश श्वास घेतल्याने ताणाखालीही आईला अधिक स्पष्ट विचार करायला मदत होऊ शकते.
आपलं हृदय झाडावर ठेवणारं माकड गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 27 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.