Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Women of India · દિવસ 73 · અઠવાડિયું 11

ડૉક્ટર બનવા સમુદ્ર પાર કરતાં આનંદીબાઈ

મહારાષ્ટ્રમાં યુવાન આનંદીબાઈ જોશી માતાઓની સંભાળ લેતાં શીખવા ઇચ્છે છે. તેના પતિ ગોપાળરાવને તેના પર વિશ્વાસ છે, અને તે દીવાના પ્રકાશમાં ભણે છે.

વાર્તાની શીખ: હિંમત અને સાથથી મોટાં સપનાં સાચાં થઈ શકે છે.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
આનંદીબાઈ જોશી, ગોપાળરાવ
સ્રોત ગ્રંથ
આનંદીબાઈ જોશી (૧૮૬૫–૧૮૮૭)નું જીવન, વુમન્સ મેડિકલ કૉલેજ ઑફ પેન્સિલ્વેનિયાનાં સ્નાતક (૧૮૮૬)
વાંચન સમય
5 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

દિવસ 73 એક નજરે

અઠવાડિયું
અઠવાડિયું 11 · 7 માંથી દિવસ 3
ત્રિમાસિક
ત્રિમાસિક 1
આ અઠવાડિયે બાળક
બાળકનું માથું તેના શરીરની લંબાઈનું લગભગ અડધું છે. વાળનાં મૂળ અને નખની જગ્યા બને છે. અઠવાડિયું 11: બાળકનો વિકાસ

આનંદીબાઈ જોશીની યાત્રા આપણને યાદ અપાવે છે કે માતાઓની સંભાળ લાંબા સમયથી શીખવા અને સેવા કરવા તૈયાર લોકો પર આધાર રાખે છે. માતાની શાંતિ પરનું સંશોધન સૂચવે છે કે રસ્તો અનિશ્ચિત હોય ત્યારે પણ પોતાનાં કારણો પર ભરોસો રાખવાથી મન સ્થિર થઈ શકે છે, અને તેમની કથા એ ભરોસાને એક સાચો ચહેરો આપે છે.

મને ખબર નથી કે આગળ શું છે. પણ મને ભરોસો છે કે હું શા માટે જાઉં છું.

આનંદીબાઈ જોશી, વિચારશીલ આંખોવાળી એક નાનકડી, શાંત યુવતી, દીવાના પ્રકાશમાં પોતાના પુસ્તક પર ઝૂકેલી હતી. એકસો ચાલીસથી વધુ વર્ષ પહેલાં, મહારાષ્ટ્રના એક નાના નગરમાં, તે એક નવો અંગ્રેજી શબ્દ ધીમે ધીમે બોલતી હતી, જ્યાં સુધી તે મોઢે ન થઈ જાય.

તેની બાજુમાં તેના પતિ ગોપાળરાવ બેઠા હતા, ટપાલખાતાના એક કારકુન જેમને પુસ્તકો અને નવા વિચારો ગમતા. તેમણે જ તેને વાંચતાં-લખતાં શીખવ્યું હતું, અને તેમણે જ તેના માટે આ અંગ્રેજીના પાઠ શોધ્યા હતા. "ફરી," તેમણે પ્રેમથી કહ્યું, અને તેણે શબ્દ ફરી એક વાર બોલ્યો. દરરોજ સાંજે દીવાનું તેલ ખૂટે ત્યાં સુધી તે આમ બેસતાં.

આનંદીબાઈ સાડી સુઘડ પહેરતી અને વાળનો સાદો અંબોડો વાળતી. પણ તેની અંદર એક બહુ મોટી ઇચ્છા રહેતી. તેણે જોયું હતું કે એ દિવસોમાં માતાઓ માટે કેટલું મુશ્કેલ હતું. ઘણી સ્ત્રીઓ પુરુષ ડૉક્ટર સાથે વાત કરવામાં બહુ શરમાતી, અને આખા દેશમાં લગભગ કોઈ સ્ત્રી ડૉક્ટર નહોતી.

"કોઈકે માતાઓ અને તેમનાં નાનકડાંની સંભાળ લેતાં શીખવું જોઈએ," તેણે એક રાતે ગોપાળરાવને કહ્યું. "હું કેમ નહીં?" તેમણે હસીને પુસ્તક બંધ કર્યું. "તો આપણે કોઈ રસ્તો શોધીશું," તેમણે કહ્યું.

બધાં સમજ્યાં નહીં. તે પસાર થતી ત્યારે કેટલાક પડોશીઓ માથું હલાવતા. "એક સ્ત્રી? ભણે? દૂર જાય?" તે કહેતા, અને ક્યારેક અણગમતી વાતો બોલતા. આનંદીબાઈને તેમના શબ્દો ખૂંચતા, પણ તે અટકી નહીં. તેણે પોતાની ઇચ્છાને કાળજીથી સાચવી રાખી, જેમ પવનથી બચાવવા માટીના નાના દીવાને ખોબામાં રાખીએ.

પછી એક દિવસ એક પત્ર આવ્યો જેણે એક દરવાજો ખોલ્યો. અમેરિકાના ફિલાડેલ્ફિયામાં એક કૉલેજ સ્ત્રીઓને દવાનું શિક્ષણ આપતી હતી. તેનું નામ વુમન્સ મેડિકલ કૉલેજ ઑફ પેન્સિલ્વેનિયા હતું, અને તેણે તેને પ્રવેશ આપવાની હા પાડી. પણ અમેરિકા બહુ દૂર હતું. ત્યાં પહોંચવા તેણે ગોપાળરાવ વગર, એકલાં વિશાળ સમુદ્ર પાર કરવો પડે તેમ હતો.

જતાં પહેલાં, ૧૮૮૩માં, આનંદીબાઈ કલકત્તા પાસેના શ્રીરામપુરના એક મોટા સભાખંડમાં ઊભી રહી. તેને સાંભળવા ઘણા લોકો ભેગા થયા હતા. કેટલાક જિજ્ઞાસુ હતા, અને કેટલાકને શંકા હતી. તે તેમની સામે શાંત અને સ્પષ્ટ ઊભી રહી, અને બોલી.

"હું અમેરિકા જાઉં છું કારણ કે મારે દવાનો અભ્યાસ કરવો છે," તેણે કહ્યું. "મારે મારા દેશની સ્ત્રીઓની સેવા કરવી છે. અહીં કોઈ સ્ત્રી ડૉક્ટર નથી, અને આપણી માતાઓને તેમની જરૂર છે." તેણે ભારત માટેના પોતાના પ્રેમની વાત કરી. તેણે વચન આપ્યું કે તે પોતાના રીતરિવાજ અને પોતાની શ્રદ્ધા જાળવશે, અને પાછી આવશે.

સભાખંડ શાંત થઈ ગયો. પછી ધીમે ધીમે લોકો માથું હલાવવા લાગ્યા. કેટલાક શંકા કરનારા નરમ પડ્યા, અને થોડાએ તો તેને રસ્તામાં મદદ કરવાની તૈયારી પણ બતાવી.

થોડા સમય પછી આનંદીબાઈ એક મોટી આગબોટમાં બેઠી. તેણે કિનારે ઊભેલા ગોપાળરાવને હાથ હલાવ્યો, જ્યાં સુધી બંદર એક પાતળી રેખા ન બની ગયું, અને પછી ફક્ત સમુદ્ર રહ્યો. સફર લાંબી હતી, અને રાત્રે ઊંચે-નીચે થતું જહાજ કચૂડ કચૂડ કરતું. ક્યારેક તેને એકલું લાગતું, અને ક્યારેક તબિયત સારી ન લાગતી.

પણ દરરોજ સવારે તે કઠેરા પાસે ઊભી રહીને પાણી પર ફેલાતો સૂર્યોદય જોતી. તે પોતાને કહેતી: મને ખબર નથી કે આગળ શું છે. પણ મને ભરોસો છે કે હું શા માટે જાઉં છું. દિવસે દિવસે જહાજ તેને તેની ઇચ્છાની વધુ નજીક લઈ જતું.

છેવટે તે ન્યૂયૉર્ક પહોંચી અને ત્યાંથી ફિલાડેલ્ફિયા ગઈ. ત્યાંના શિયાળા તેણે ક્યારેય જોયા હોય તેના કરતાં વધુ ઠંડા હતા. રસ્તા પર બરફ પડતો, ખોરાક અજાણ્યો હતો, અને ભાષા હજી જીભ પર નવી લાગતી. તો પણ તે ગર્વથી સાડી પહેરતી, ખભા પર ગરમ શાલ ઓઢીને.

તે દરેક વર્ગમાં જતી અને ધ્યાનથી સાંભળતી. તે શરીર કેવી રીતે વધે છે અને સાજું થાય છે, અને સ્ત્રીઓ અને તેમનાં બાળકોની સંભાળ કેવી રીતે લેવી, તેની કાળજીભરી નોંધો લખતી. તેના શિક્ષકોએ તેની ધીરજ જોઈ, અને તેની સહપાઠીઓ તેની શાંત તાકાતની પ્રશંસા કરવા લાગી. તેની અને ગોપાળરાવ વચ્ચે સમુદ્ર પાર પત્રો આવ-જા કરતા, અને તે જે શીખતી તે બધું તેમને કહેતી.

ઋતુઓ બદલાતી રહી, વસંતથી ઉનાળો અને પછી ફરી બરફ. વર્ષ પછી વર્ષ તે આગળ વધતી રહી. પછી માર્ચ ૧૮૮૬માં આનંદીબાઈ ફિલાડેલ્ફિયાના એક સભાખંડમાં ઊભી રહી અને પોતાની ડિગ્રી મેળવી. તે ડૉક્ટર બની ગઈ હતી, આવું કરનારી સૌથી પહેલી ભારતીય સ્ત્રીઓમાંની એક.

જ્યારે તે જહાજમાં ભારત પાછી આવી, ત્યારે લોકો બંદરે તેનું સ્વાગત કરવા ભેગા થયા. છાપાંઓએ તેના વિશે લખ્યું, અને નાની છોકરીઓએ તેનું નામ સાંભળ્યું અને મોટાં સપનાં જોવા લાગી. આનંદીબાઈએ ફક્ત પોતાના માટે નહીં, પણ જેમને તે ક્યારેય મળી નહોતી એવી માતાઓ માટે સમુદ્ર પાર કર્યો હતો.

તેને જહાજના કઠેરા પાસે કલ્પો, ખભા પર શાલ, સમુદ્ર પર ઊગતો સૂરજ જોતી. તું આવ્યો તેના ઘણા પહેલાંથી, નાનકડા, તેના જેવી સ્ત્રીઓ તારી સંભાળ લેતાં શીખી રહી હતી. જેમને તે ક્યારેય મળી નહોતી એવી માતાઓ માટે તેણે સમુદ્ર પાર કર્યો. જ્યારે રસ્તો લાંબો હોય, ત્યારે તેના પર ચાલવાના તારા કારણ પર ભરોસો રાખ. કોમળ હૃદય સૌથી બહાદુર હોઈ શકે છે.

આગળની વાર્તા વાંચો →અક્કા મહાદેવીનું ખુલ્લું આકાશ

ભારતની નારીઓ માંથી વધુ

4 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 5–10 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: ભારતની નારીઓ પરંપરાની વાર્તા

આ વાર્તા પાછળ

૧૮૬૫માં જન્મેલાં મહારાષ્ટ્રનાં આનંદીબાઈ જોશી ૧૮૮૬માં ફિલાડેલ્ફિયાની વુમન્સ મેડિકલ કૉલેજ ઑફ પેન્સિલ્વેનિયાનાં સ્નાતક બન્યાં, પશ્ચિમી દવામાં ડિગ્રી મેળવનાર સૌથી પહેલી ભારતીય સ્ત્રીઓમાંનાં એક. જહાજમાં જતાં પહેલાં, ૧૮૮૩માં તેમણે શ્રીરામપુરમાં ભરચક સભાખંડમાં કહ્યું કે ભારતની માતાઓને સ્ત્રી ડૉક્ટરોની કેમ જરૂર છે — એક ભાષણ જે આજે પણ સ્ત્રી શિક્ષણના ઇતિહાસમાં યાદ કરાય છે. આ કથન તેમની યાત્રાને ખાસ બનાવતી વાતો પર ધ્યાન આપે છે: તેમનામાં વિશ્વાસ રાખતા પતિ ગોપાળરાવ, દીવાના પ્રકાશમાં વાંચનની સાંજો, અને સૂર્યોદયના સંકલ્પ સાથે પૂરી કરેલી લાંબી, એકલવાયી સફર. ગર્ભાવસ્થા માટે તેમની કથા એ સ્ત્રીઓને માન આપે છે જેમણે માતાઓની સંભાળ લેવાનું પસંદ કર્યું.

બાળક સાથે વિચારો

જ્યારે રસ્તો લાંબો લાગે, ત્યારે તમને સ્થિર રાખતું ઊંડું 'શા માટે' શું છે?

સંકલ્પ: કદાચ મને આગળનો આખો રસ્તો ન દેખાય, પણ મને માર્ગ બતાવતા પ્રેમ પર ભરોસો છે.

આશીર્વાદ: તમારું હૃદય કોમળ રહે અને તમારા દિવસો સુંદરતાથી ભરાઈ જાય.

પાત્રો

આનંદીબાઈ જોશી
— મોટી ઇચ્છાવાળી એક શાંત, બહાદુર સ્ત્રી.
ગોપાળરાવ
— તેમના પતિ, જે તેમના સપનામાં વિશ્વાસ રાખે છે.

બોધ

હિંમત અને સાથથી મોટાં સપનાં સાચાં થઈ શકે છે.

તમારા બાળકને શું કહેવું

મારા નાનકડા, અમે હંમેશાં તારાં સપનાંમાં વિશ્વાસ રાખીશું.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

આનંદીબાઈ ડૉક્ટર કેમ બનવા માગતી હતી?

સ્રોત: આનંદીબાઈ જોશી (૧૮૬૫–૧૮૮૭)નું જીવન, વુમન્સ મેડિકલ કૉલેજ ઑફ પેન્સિલ્વેનિયાનાં સ્નાતક (૧૮૮૬)

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા હળવો ગર્ભાવસ્થા યોગ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 11મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

ડૉક્ટર બનવા સમુદ્ર પાર કરતાં આનંદીબાઈ વાર્તા શું શીખવે છે?

આનંદીબાઈ જોશીની યાત્રા આપણને યાદ અપાવે છે કે માતાઓની સંભાળ લાંબા સમયથી શીખવા અને સેવા કરવા તૈયાર લોકો પર આધાર રાખે છે. માતાની શાંતિ પરનું સંશોધન સૂચવે છે કે રસ્તો અનિશ્ચિત હોય ત્યારે પણ પોતાનાં કારણો પર ભરોસો રાખવાથી મન સ્થિર થઈ શકે છે, અને તેમની કથા એ ભરોસાને એક સાચો ચહેરો આપે છે.

ડૉક્ટર બનવા સમુદ્ર પાર કરતાં આનંદીબાઈ ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?

આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 11 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો