Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Saints & Scientists · દિવસ 89 · અઠવાડિયું 13

કબીર અને વણેલું કપડું

કબીર ધીરે ધીરે વણે છે, દરેક તાર સાથે રામનું નામ લે છે. બજારે જતાં રસ્તામાં એ પોતાનું આખું કપડું ધ્રૂજતા વૃદ્ધને આપી દે છે.

વાર્તાની શીખ: કાળજીથી કરેલું અને પ્રેમથી આપેલું કામ આશીર્વાદ બનીને પાછું આવે છે.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
કબીર, કમાલ, લોઈ
સ્રોત ગ્રંથ
કબીરની પરંપરાગત દંતકથા; તેમનો દોહો 'ધીરે ધીરે રે મના' સમાવિષ્ટ
વાંચન સમય
4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

દિવસ 89 એક નજરે

અઠવાડિયું
અઠવાડિયું 13 · 7 માંથી દિવસ 5
ત્રિમાસિક
ત્રિમાસિક 1
આ અઠવાડિયે બાળક
સ્વરતંત્ર (વોકલ કોર્ડ) બને છે. નાનકડી આંગળીઓ પર આંગળીની છાપ ઊપસવા લાગે છે. અઠવાડિયું 13: બાળકનો વિકાસ

કબીરના દોહા પાંચસો કરતાં વધુ વર્ષોથી આખા ઉત્તર ભારતમાં ગવાય છે, અને પરંપરા માને છે કે તેમણે પોતાની ભક્તિ રોજના કામમાં જ વણી લીધી હતી. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે ધીમી, વારંવાર થતી ક્રિયાઓ સાથે શાંત શબ્દ કે શ્વાસ જોડવાથી મન સ્થિર થવામાં મદદ મળી શકે છે.

ઉતાવળમાં વણેલું કપડું ગાંઠોથી ભરેલું હોય છે. કાળજીથી વણેલું કપડું સુંવાળું અને મજબૂત હોય છે.

ખટ-ધમ, ખટ-ધમ, ગંગા નદીના કિનારે, કાશીના એક નાનકડા ઘરમાં લાકડાની સાળ ચાલતી. વણકર ખાડામાં પગ રાખીને અને તાર પર હાથ રાખીને બેસતો, અને કામ કરતાં કરતાં રામનું નામ ગાતો.

તેનું નામ હતું કબીર. પોતાના પિતા નીરુની જેમ એ પણ વણકર હતા. તેમની પાસે સુંદર કપડાં કે મોટું ઘર નહોતું. પણ આખા શહેરમાંથી લોકો તેમનાં ટૂંકાં, જ્ઞાનભર્યાં ગીતો સાંભળવા આવતા, જેને દોહા કહેવાય, અને જે કોઈ પણ સમજી શકે.

કબીર ધીરે ધીરે વણતા. દરેક વખતે તારની વચ્ચેથી ધોટો પસાર કરતાં એ ધીમેથી "રામ" બોલતા. કોઈ તાર તૂટે તો એ ઉતાવળ ન કરતા. અટકીને, એને સરસ રીતે ગાંઠ બાંધતા, અને અંગૂઠાથી સુંવાળો કરી દેતા.

તેમનો દીકરો કમાલ ક્યારેક અધીરો થઈ જતો. "અબ્બા, બીજા વણકરો બે કપડાં પૂરાં કરે ત્યાં તમે એક પૂરું કરો છો," એ કહેતો. "તમે આટલા ધીમા કેમ ચાલો છો?"

કબીર હસ્યા. "કારણ કે હું ફક્ત કપડું નથી વણતો," તેમણે કહ્યું. "હું એમાં મારો શ્વાસ અને ભગવાનનું નામ વણું છું. ઉતાવળમાં વણેલું કપડું ગાંઠોથી ભરેલું હોય છે. કાળજીથી વણેલું કપડું સુંવાળું અને મજબૂત હોય છે."

પછી તેમણે પોતાનું એક ગીત ગાયું:

"ધીરે ધીરે, ઓ મન, બધું ધીરે ધીરે થાય છે. માળી સો ઘડા પાણી રેડે, પણ ફળ તો ઋતુ આવે ત્યારે જ આવે."

કમાલ હસ્યો અને ફીરકીઓ વીંટવામાં મદદ કરવા બેસી ગયો.

આખરે, ઘણા દિવસો પછી, કપડું તૈયાર થયું. એ ઝીણા સફેદ સુતરાઉ કાપડનો લાંબો ટુકડો હતો, નરમ અને એકસરખો. કબીરે એને કાળજીથી વાળ્યું અને બજારે લઈ ગયા. પરિવારને લોટ, દાળ અને તેલ માટે પૈસાની જરૂર હતી.

રસ્તામાં, ઘાટ પાસે, એક વૃદ્ધ પગથિયાં પર ધ્રૂજતો બેઠો હતો. તેની શાલ કાણાંથી ભરેલી હતી, અને નદી પરથી આવતો સવારનો પવન ઠંડો હતો.

"ભાઈ," વૃદ્ધે કહ્યું, "થોડું કપડું આપી શકો? બસ મને લપેટાય એટલું."

કબીરે પોતાના હાથમાંના કપડા સામે જોયું. ઘરના ખાલી લોટના ડબ્બા વિશે વિચાર્યું. પછી વૃદ્ધના પાતળા ખભા સામે જોયું.

તેમણે કપડું અડધું ફાડ્યું અને એક અડધો ભાગ આગળ ધર્યો.

વૃદ્ધે હળવેથી માથું હલાવ્યું. "અડધાથી હું ઢંકાઈશ નહીં," તેણે કહ્યું.

કબીરે હસીને બીજો અડધો ભાગ પણ આપી દીધો. "તો આખું લઈ લો," તેમણે કહ્યું. "એ ભગવાનના નામ સાથે વણાયું છે. એ તમને હૂંફ આપશે."

વૃદ્ધે સફેદ કપડું પોતાની આસપાસ લપેટ્યું અને આંખો બંધ કરી, અને તેનો ચહેરો શાંત થઈ ગયો.

હવે કબીર પાસે વેચવા માટે કંઈ નહોતું. એ ખાલી હાથે ઘરે જઈને પરિવારના ચિંતાતુર ચહેરા જોવા નહોતા માગતા. એટલે એ આખો દિવસ નદી કિનારે બેઠા રહ્યા, હોડીઓ જોતા અને ધીમે ધીમે ગાતા.

સાંજે આખરે એ ઘરે ચાલીને ગયા ત્યારે ઘરમાંથી હાસ્યનો અવાજ આવતો સાંભળ્યો. તેમણે દરવાજો ખોલ્યો અને જોતા જ રહ્યા. આંગણું અનાજની ગૂણીઓ, ઘીની બરણીઓ અને શાકભાજીની ટોપલીઓથી ભરેલું હતું. તેમની પત્ની લોઈ અને બાળકો એની વચ્ચે નવાઈ પામીને બેઠાં હતાં.

"એક માણસ આવ્યો હતો," લોઈએ કહ્યું. "એણે કહ્યું કે આ કબીરના એક મિત્ર તરફથી છે. એણે પોતાનું નામ ન કહ્યું."

કબીર ધીરેથી બેસી ગયા. પગથિયાં પરનો વૃદ્ધ કોણ હતો, કે ખાવાનું કોણ લાવ્યું, એ તેમને ખબર નહોતી. પણ તેમણે હાથ જોડ્યા અને ગીત ગાઈને રામનો આભાર માન્યો.

એ રાત્રે આખી શેરીએ પેટ ભરીને ખાધું, કારણ કે કબીરે દરેક ગૂણી પડોશીઓ સાથે વહેંચી.

બીજી સવારે એ ફરી પોતાની સાળ પર બેઠા. ખટ-ધમ, ખટ-ધમ. એ ધીરેથી ધોટો પસાર કરતા, અને દરેક તાર સાથે બોલતા, "રામ."

હવે સાળ શાંત છે, અને સવાર માટે એક નવો સફેદ તાર રાહ જુએ છે. તું પણ ધીરે ધીરે વણાઈ રહ્યો છે, મારા નાનકડા, તારે તારે, પ્રેમ સાથે, દરેક તારમાં પ્રેમ ભરીને.

આગળની વાર્તા વાંચો →સાળની પ્રાર્થના

સંતો અને વૈજ્ઞાનિકો માંથી વધુ

3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: સંતો અને વૈજ્ઞાનિકો પરંપરાની વાર્તા

આ વાર્તા પાછળ

કાશીમાં સાળ પર બેઠેલા કબીરની દંતકથાઓ આખા ઉત્તર ભારતમાં કહેવાય છે, અને તેમનો દોહો 'ધીરે ધીરે રે મના', એટલે ધીરે ધીરે, ઓ મન, આજે પણ હિંદીભાષી ઘરોમાં ગવાય અને ટાંકવામાં આવે છે. આ પુનઃકથન એ પ્રખ્યાત દોહાને વણકર-સંત, તેમના દીકરા કમાલ અને પત્ની લોઈની પરંપરાગત કથામાં વણી લે છે. તેની ખાસ ભાત વણાટની લયમાંથી આવે છે: ધોટાના દરેક ફેરે રામનું નામ અને દરેક તૂટેલો તાર કાળજીથી બાંધેલો. કબીર આખું કપડું ધ્રૂજતા વૃદ્ધને આપી દે છે અને ઘરે આવીને આંગણું ભરેલું જુએ છે, જે પછી પડોશીઓ સાથે વહેંચે છે. ગર્ભવતી માતા માટે આ ધીરજભર્યા કામ અને ઋતુએ આવતી વસ્તુઓ પરનું હળવું ચિંતન છે.

બાળક સાથે વિચારો

આ અઠવાડિયે તમે એવું કયું કામ વધુ ધીરેથી અને વધુ પ્રેમથી કરી શકો, અને એનાથી કોને મદદ મળી શકે?

સંકલ્પ: હું મારી કાળજી ધીરેથી અને પૂરેપૂરી આપું છું. પ્રેમથી બનાવેલું મજબૂત હોય છે.

આશીર્વાદ: આજે તું જે કંઈ બનાવે એ પ્રેમથી વણાયેલું હોય, અને તારી પાસે હંમેશાં વહેંચવા જેટલું હોય.

પાત્રો

કબીર
— વણકર-કવિ, જે કાળજીથી વણે છે અને મનથી આપે છે.
કમાલ
— કબીરનો દીકરો, જે વિચારે છે કે પિતા આટલા ધીમા કેમ વણે છે.
લોઈ
— કબીરની પત્ની, જે અચાનક આવેલી ભેટોને આવકારે છે.

બોધ

કાળજીથી કરેલું અને પ્રેમથી આપેલું કામ આશીર્વાદ બનીને પાછું આવે છે.

તમારા બાળકને શું કહેવું

મારા નાનકડા, ધીરે ધીરે, બધું પોતાની ઋતુએ થાય છે. તું તારી ઋતુમાં, પ્રેમથી વણાઈને મોટો થઈ રહ્યો છે.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

કબીરે પોતાનું કપડું કોને આપ્યું?

સ્રોત: કબીરની પરંપરાગત દંતકથા; તેમનો દોહો 'ધીરે ધીરે રે મના' સમાવિષ્ટ

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા થોડી મિનિટ ધ્યાન અને શ્વાસ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 13મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

કબીર અને વણેલું કપડું વાર્તા શું શીખવે છે?

કબીરના દોહા પાંચસો કરતાં વધુ વર્ષોથી આખા ઉત્તર ભારતમાં ગવાય છે, અને પરંપરા માને છે કે તેમણે પોતાની ભક્તિ રોજના કામમાં જ વણી લીધી હતી. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે ધીમી, વારંવાર થતી ક્રિયાઓ સાથે શાંત શબ્દ કે શ્વાસ જોડવાથી મન સ્થિર થવામાં મદદ મળી શકે છે.

કબીર અને વણેલું કપડું ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?

આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 13 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો