Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Saints & Scientists · दिवस 89 · आठवडा 13

कबीर आणि विणलेले वस्त्र

कबीर प्रत्येक धाग्याबरोबर रामनाम घेत हळूहळू विणतात. बाजारात जाताना ते आपले सगळे वस्त्र एका कुडकुडणाऱ्या म्हाताऱ्यांना देतात.

गोष्टीचे तात्पर्य: काळजीने केलेले काम आणि प्रेमाने दिलेले दान आशीर्वाद बनून परत येते.

या गोष्टीत

पात्रे
कबीर, कमाल, लोई
मूळ ग्रंथ
कबीरांची पारंपरिक कथा; त्यांचा दोहा 'धीरे धीरे रे मना' समाविष्ट
वाचनाचा वेळ
3 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 89 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 13 · ७ पैकी दिवस 5
तिमाही
तिमाही 1
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 13: बाळाची वाढ

कबीरांचे दोहे पाचशेहून अधिक वर्षे उत्तर भारतात गायले जात आहेत, आणि परंपरा सांगते की त्यांनी आपली भक्ती रोजच्या कामातच विणली. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की हळू, एकसारख्या कृतींना एखादा शांत शब्द किंवा श्वास जोडला, तर मन स्थिर व्हायला मदत होते.

घाईत विणलेले कापड गाठींनी भरलेले असते. काळजीने विणलेले कापड गुळगुळीत आणि मजबूत असते.

खट-थप, खट-थप, गंगेकाठी काशीतल्या एका छोट्याशा घरात लाकडी माग वाजत होता. विणकर मागावर बसला होता, पाय खड्ड्यात आणि हात धाग्यांवर, आणि काम करता करता तो रामाचे नाव गात होता.

त्याचे नाव होते कबीर. वडील नीरूंसारखाच तोही विणकर होता. त्याच्याकडे भारी कपडे नव्हते, मोठे घर नव्हते. पण त्याची छोटी, शहाणी गाणी ऐकायला शहरभरातून लोक येत. त्या गाण्यांना दोहे म्हणत, आणि ते कुणालाही समजत.

कबीर हळूहळू विणत. धाग्यांमधून धोटा सरकवताना दर वेळी ते हलकेच "राम" म्हणत. एखादा धागा तुटला, तर ते घाई करत नसत. थांबत, तो नीट गाठून बांधत, आणि अंगठ्याने सपाट करत.

त्यांचा मुलगा कमाल कधी कधी अधीर होई. "अब्बा, बाकीचे विणकर दोन वस्त्रे पूर्ण करतात तेव्हा तुमचे एक होते," तो म्हणाला. "तुम्ही इतके हळू का विणता?"

कबीर हसले. "कारण मी फक्त कापड विणत नाहीये," ते म्हणाले. "मी त्यात माझा श्वास आणि देवाचे नाव विणतोय. घाईत विणलेले कापड गाठींनी भरलेले असते. काळजीने विणलेले कापड गुळगुळीत आणि मजबूत असते."

मग त्यांनी आपले एक गाणे म्हटले:

"हळूहळू रे मना, सगळे हळूहळूच होते. माळी शंभर घडे पाणी घालो, फळ मात्र ऋतू आल्यावरच येते."

कमाल हसला आणि रिळे गुंडाळायला मदत करायला बसला.

शेवटी, बऱ्याच दिवसांनी वस्त्र तयार झाले. ते पांढऱ्या सुती कापडाचे लांब, मऊ, एकसारखे वस्त्र होते. कबीरांनी ते काळजीने घडी घातले आणि बाजारात घेऊन निघाले. घरी पीठ, डाळ आणि तेल आणायला पैशांची गरज होती.

वाटेत घाटाजवळ पायऱ्यांवर एक म्हातारे थंडीने कुडकुडत बसले होते. त्यांच्या शालीला भोकेच भोके होती, आणि नदीवरून येणारा सकाळचा वारा गार होता.

"भाऊ," म्हातारे म्हणाले, "थोडेसे कापड द्याल का? अंगाभोवती गुंडाळता येईल इतके."

कबीरांनी हातातल्या वस्त्राकडे पाहिले. त्यांना घरचा रिकामा पिठाचा डबा आठवला. मग त्यांनी म्हाताऱ्यांच्या बारीक खांद्यांकडे पाहिले.

त्यांनी वस्त्राचे दोन भाग केले आणि अर्धे पुढे केले.

म्हाताऱ्यांनी हळूच मान हलवली. "अर्ध्याने माझे अंग झाकणार नाही," ते म्हणाले.

कबीर हसले आणि उरलेले अर्धेही त्यांना दिले. "मग सगळेच घ्या," ते म्हणाले. "हे देवाचे नाव घेत विणलेय. तुम्हाला ऊब देईल."

म्हाताऱ्यांनी ते पांढरे वस्त्र अंगाभोवती गुंडाळले, डोळे मिटले, आणि त्यांचा चेहरा शांत झाला.

आता कबीरांकडे विकायला काहीच नव्हते. रिकाम्या हाती घरी जाऊन घरच्यांचे काळजीत पडलेले चेहरे त्यांना पाहायचे नव्हते. म्हणून ते दिवसभर नदीकाठी बसून राहिले, होड्या पाहत आणि हलकेच गुणगुणत.

संध्याकाळी शेवटी ते घरी पोहोचले, तेव्हा घरातून हसण्याचा आवाज येत होता. त्यांनी दार उघडले आणि पाहतच राहिले. अंगण धान्याची पोती, तुपाच्या बरण्या आणि भाज्यांच्या टोपल्यांनी भरले होते. त्यांची बायको लोई आणि मुले त्यांच्यामध्ये थक्क होऊन बसली होती.

"एक माणूस आला होता," लोई म्हणाली. "म्हणाला, हे कबीरांच्या एका मित्राकडून आहे. त्याने आपले नाव सांगितले नाही."

कबीर हळूच खाली बसले. पायऱ्यांवरचे ते म्हातारे कोण होते, किंवा हे अन्न कोणी आणले, ते त्यांना माहीत नव्हते. पण त्यांनी हात जोडले आणि गाणे गाऊन रामाचे आभार मानले.

त्या रात्री सगळी गल्ली पोटभर जेवली, कारण कबीरांनी प्रत्येक पोते शेजाऱ्यांबरोबर वाटून घेतले.

दुसऱ्या दिवशी सकाळी ते पुन्हा मागावर बसले. खट-थप, खट-थप. ते हळूहळू धोटा सरकवत, आणि प्रत्येक धाग्याबरोबर म्हणत, "राम."

आता माग शांत आहे, आणि सकाळसाठी एक नवा पांढरा धागा वाट पाहतोय. बाळा, तूही हळूहळू विणला जात आहेस, धाग्याधाग्याने, प्रेमाने, प्रत्येक धाग्यात प्रेम भरून.

पुढची गोष्ट वाचा →मागाची प्रार्थना

संत आणि वैज्ञानिक मधील आणखी

2 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: संत आणि वैज्ञानिक परंपरेतील कथा

या गोष्टीमागे

काशीत मागावर बसलेल्या कबीरांच्या कथा संपूर्ण उत्तर भारतात सांगितल्या जातात, आणि त्यांचा दोहा 'धीरे धीरे रे मना', म्हणजे हळूहळू रे मना, आजही घराघरांत गायला आणि उद्धृत केला जातो. हे पुनर्कथन तो प्रसिद्ध दोहा विणकर-संत, त्यांचा मुलगा कमाल आणि पत्नी लोई यांच्या पारंपरिक कथेत गुंफते. या कथेचा खास पोत विणकामाच्या लयीतून येतो: धोट्याच्या प्रत्येक फेऱ्याबरोबर रामनाम आणि प्रत्येक तुटलेला धागा काळजीने बांधलेला. कबीर आपले सगळे वस्त्र कुडकुडणाऱ्या म्हाताऱ्यांना देतात आणि घरी परतल्यावर भरलेले अंगण पाहतात, जे ते शेजाऱ्यांबरोबर वाटून घेतात. गर्भवती आईसाठी हे संयमाने केलेल्या कामावर आणि योग्य वेळी येणाऱ्या फळावर एक सौम्य चिंतन आहे.

बाळासोबत विचार करा

या आठवड्यात कोणती एक गोष्ट तुम्ही अधिक हळू आणि अधिक प्रेमाने करू शकता, आणि त्याने कोणाला मदत होईल?

संकल्प: मी माझी काळजी हळूहळू आणि मनापासून देते. प्रेमाने घडवलेले मजबूत असते.

आशीर्वाद: आज तुम्ही जे काही घडवाल ते प्रेमाने विणलेले असो, आणि वाटून द्यायला तुमच्याकडे नेहमी पुरेसे असो.

पात्रे

कबीर
— काळजीने विणणारे आणि मोकळ्या मनाने देणारे विणकर-कवी.
कमाल
— कबीरांचा मुलगा, ज्याला प्रश्न पडतो की बाबा इतके हळू का विणतात.
लोई
— कबीरांची पत्नी, जी अचानक आलेल्या भेटींचे स्वागत करते.

बोध

काळजीने केलेले काम आणि प्रेमाने दिलेले दान आशीर्वाद बनून परत येते.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, हळूहळू, सगळे आपल्या ऋतूतच होते. तूही आपल्या वेळेत, प्रेमाने विणला जात मोठा होतोयस.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

कबीरांनी आपले वस्त्र कोणाला दिले?

स्रोत: कबीरांची पारंपरिक कथा; त्यांचा दोहा 'धीरे धीरे रे मना' समाविष्ट

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 13व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

कबीर आणि विणलेले वस्त्र ही गोष्ट काय शिकवते?

कबीरांचे दोहे पाचशेहून अधिक वर्षे उत्तर भारतात गायले जात आहेत, आणि परंपरा सांगते की त्यांनी आपली भक्ती रोजच्या कामातच विणली. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की हळू, एकसारख्या कृतींना एखादा शांत शब्द किंवा श्वास जोडला, तर मन स्थिर व्हायला मदत होते.

कबीर आणि विणलेले वस्त्र गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 13 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा