Ramayana · दिवस 103 · आठवडा 15
राम आणि वाटसरू
पंचवटीत एका पावसाळी दुपारी एक म्हातारा वाटसरू वादळात वाट चुकतो. राम, सीता आणि लक्ष्मण उब, अन्न आणि काळजी देऊन त्याचं स्वागत करतात.
गोष्टीचे तात्पर्य: पाहुणा म्हणजे दारातून आत येणारा आशीर्वाद.
या गोष्टीत
- पात्रे
- राम, सीता, लक्ष्मण, म्हातारा वाटसरू
- मूळ ग्रंथ
- रामायण
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 103 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 15 · ७ पैकी दिवस 5
- तिमाही
- तिमाही 2
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 15: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- राम आणि वाटसरू
- मंत्र
- विष्णुसहस्रनाम
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
"अतिथी देवो भव", म्हणजे पाहुणा हा आशीर्वाद, हा आदर्श भारतीय परंपरेत खोलवर रुजलेला आहे, आणि रामाची वनवासाची वर्षं अशा शांत आदरातिथ्याने भरलेली आहेत. आईच्या मनःशांतीवरचं संशोधन सुचवतं की दयाळूपणाच्या कृतींनी देणाऱ्याचंही मन प्रसन्न होतं, त्यामुळे इतरांची हळुवार काळजी घेणं तुमच्यासाठीही चांगलं आहे.
अर्धवट सोडलेली दया म्हणजे नदीच्या मध्येच थांबलेला पूल.
पंचवटीवर पाऊस लांब चंदेरी धारांनी कोसळत होता, आणि पानांच्या व बांबूच्या एका छोट्या झोपडीभोवतीची झाडं वाऱ्याने हलत होती.
वनवासाच्या वर्षांत राम, सीता आणि लक्ष्मण इथेच, गोदावरीच्या काठी राहायचे. त्यांचं आयुष्य साधं होतं. ते फळं गोळा करायचे, पाणी भरायचे, आणि संध्याकाळी चांदण्यात चंदेरी होणारी नदी पाहत बसायचे.
लक्ष्मण दार लावत असताना सीता म्हणाली, "ऐका. कुणीतरी हाक मारतंय का?"
पावसातून एक बारीक, थकलेला आवाज आला. "कुणी आहे का?"
राम लगेच बाहेर आला. वाटेवर एक म्हातारा वाटसरू उभा होता, पार चिंब भिजलेला. त्याचं धोतर चिखलाने भरलं होतं, चपला तुटल्या होत्या, आणि त्याने एक छोटं गाठोडं छातीशी घट्ट धरलं होतं. तो थरथरत होता.
"मला माफ करा," वाटसरू म्हणाला. "मी वाट चुकलोय. माझ्या मुलीच्या गावी तिचं नवं बाळ पाहायला निघालोय, पण नदीला पूर आलाय आणि मला पलीकडे जायची जागा सापडत नाही. मला तुमचा छोटा दिवा दिसला."
रामाने म्हाताऱ्याचा हात धरला. "तुमचं इथे स्वागत आहे," तो म्हणाला. "पावसातून आत या."
हे वनवासी कोण आहेत, हे वाटसरूला माहीत नव्हतं. त्याला फक्त साधं वल्कल नेसलेला, दयाळू आणि स्थिर डोळ्यांचा एक उंच तरुण दिसत होता.
आत सीतेने कोरडं वस्त्र आणि उबदार शाल आणली. लक्ष्मणाने आगीत लाकडं घातली, ती तडतडू लागली. रामाने गुडघे टेकून कोमट पाण्याने म्हाताऱ्याच्या थकलेल्या पायांवरचा चिखल हळुवारपणे धुतला, जसा एखादा मुलगा आपल्या वडिलांची सेवा करतो.
"तुम्ही हे करायची गरज नाही," वाटसरू संकोचून म्हणाला.
"पाहुणा म्हणजे दारातून आत येणारा आशीर्वाद. हा माझा आनंद आहे," राम म्हणाला.
त्यांच्याकडे जे होतं ते सीतेने वाढलं: रानभाज्या घालून शिजवलेला भात, काही गोड बोरं, आणि एका दयाळू गवळ्याने दिलेलं दूध. जेवण साधं होतं, पण गरम होतं आणि प्रेमाने वाढलं होतं. वाटसरू हळूहळू जेवला, आणि त्याच्या गालांवर पुन्हा रंग आला.
छपरावर पाऊस ताड ताड वाजत असताना म्हाताऱ्याने आपलं गाठोडं उघडलं. आत लाकडाचा एक छोटासा खुळखुळा होता, काळजीपूर्वक कोरलेला आणि फुलांनी रंगवलेला.
"मी तो माझ्या नातवंडासाठी बनवलाय," तो पहिल्यांदाच हसत म्हणाला. "पावसात तो खराब होईल अशी भीती वाटत होती. सगळ्या वाटेत मी तो हृदयाशी धरून ठेवला."
सीतेने तो हातात घेतला आणि त्यावरच्या बारीक कोरीवकामाचं कौतुक केलं. "तुमचं नातवंड भाग्यवान आहे," ती म्हणाली. "हे धीराने आणि प्रेमाने बनवलं आहे."
त्या रात्री वाटसरू आगीजवळ एका चटईवर झोपला. त्याला थंडी वाजू नये म्हणून राम आणि लक्ष्मण आळीपाळीने आग पेटती ठेवत राहिले.
सकाळी पाऊस थांबला होता. जंगल धुवून निघालं होतं, आणि प्रत्येक फांदीवरून पक्षी गात होते. पण नदी अजूनही उंच, मातकट आणि वेगाने वाहत होती.
"मी तुम्हाला पलीकडे जायच्या जागेपर्यंत नेतो," राम म्हणाला.
"पण तुम्ही आधीच इतकं केलंत," वाटसरू म्हणाला.
राम हसून म्हणाला, "अर्धवट सोडलेली दया म्हणजे नदीच्या मध्येच थांबलेला पूल. दया पूर्ण करायची, नदीच्या पार पलीकडे पोहोचेपर्यंत. चला, ती पूर्ण करूया."
मग राम त्याच्यासोबत काठाकाठाने चालत गेला, वळणापलीकडे, उंच बांबूंच्या पुढे, जिथे नदी रुंद आणि उथळ होती आणि दगडांनी पलीकडे जायला सुरक्षित वाट तयार झाली होती, तिथपर्यंत. राम पुढे गेला, प्रत्येक दगड तपासत. एक एक काळजीपूर्वक पाऊल टाकत, सगळ्या वाटेत त्याने म्हाताऱ्याचा हात धरून ठेवला, दोघं पलीकडच्या काठावर उभे राहीपर्यंत.
वाटसरूने पाणावलेल्या डोळ्यांनी त्याच्याकडे पाहिलं. "बाळा, तू कोण आहेस? तू इतक्या साधेपणाने राहतोस, तरी एका अनोळखी माणसाशी राजासारखा वागतोस."
रामाने हात जोडले. "मीही एक वाटसरूच आहे," तो म्हणाला. "आपण सगळेच कुठे ना कुठे चाललो आहोत. वाटेत एकमेकांना मदत करणं चांगलं."
म्हातारा आपला छोटा खुळखुळा धरून पुढे निघाला. काही दिवसांनी, मुलीच्या गावात, तो आपल्या नव्या नातवंडाला झोके देत त्या दयाळू वनवासाची गोष्ट सांगेल, ज्याने त्याचे पाय धुतले आणि त्याला नदी पार करून दिली. आपण एका राजकुमाराचे पाहुणे होतो, हे त्याला कधीच कळलं नाही.
झोपडीत परत आल्यावर सीतेने विचारलं, "त्यांना तुमचं नाव कळलं का?"
"नाही," राम म्हणाला. "पण आपली काळजी घेतली गेली, हे त्यांना कळलं. तेवढं पुरेसं आहे."
नदीच्या पलीकडे कुठेतरी, एका बाळाच्या हातात रंगवलेला लाकडी खुळखुळा वाजतोय. बाळा, तुलाही धरायला असेच उबदार, काळजी घेणारे हात वाट पाहत आहेत.
रामायण मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: रामायण · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
वनवासात राम, सीता आणि लक्ष्मणाचं वनातलं घर असलेल्या पंचवटीत घडणारी ही कथा वाल्मीकी रामायणातला प्रसंग नसून, रामायण परंपरेपासून प्रेरित एक हळुवार नवी कथा आहे. नव्या नातवंडाला भेटायला निघालेल्या एका पावसात भिजलेल्या म्हाताऱ्या वाटसरूचं स्वागत होतं, त्याला ऊब आणि अन्न मिळतं, आणि राम स्वतः त्याला दगडादगडावरून पुराच्या नदीपलीकडे नेतो. रामायणातल्या वीर प्रसंगांपेक्षा ही गोष्ट वेगळी ठरते ती तिच्या साध्या दयाळूपणामुळे: एक शाल, एक शेकोटी, कोरलेला लाकडी खुळखुळा, नदी पार करताना धरलेला हात. अतिथी हा आशीर्वाद ही तिची संकल्पना आणि बाळाला भेटायला आतुर असलेले आजोबा यांमुळे ही गर्भावस्थेत वाचायला एक कोमल कथा ठरते.
बाळासोबत विचार करा
वाटसरूच्या खुळखुळ्यासारखी, मी माझ्या बाळासाठी कोणती छोटी, प्रेमळ गोष्ट बनवते आहे किंवा करते आहे?
संकल्प: मी छोट्या, साध्या रीतीने देत असलेलं प्रेम रोज माझ्या बाळाला वेढून टाकतं.
आशीर्वाद: तुमचं मन शांत राहो, तुमचा प्रवास आनंदी होवो, आणि तुमच्या बाळाला सुंदर गुणांचा आशीर्वाद लाभो.
पात्रे
- राम
- — तो प्रत्येक पाहुण्याचं आशीर्वाद म्हणून स्वागत करतो.
- सीता
- — ती उबदार शाल आणि प्रेमाचं जेवण आणते.
- लक्ष्मण
- — तो पाहुण्यासाठी आग तेवत ठेवतो.
- म्हातारा वाटसरू
- — नव्या बाळाला भेटायला निघालेले आजोबा.
बोध
पाहुणा म्हणजे दारातून आत येणारा आशीर्वाद.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
माझ्या बाळा, आपलं घर आणि आपलं मन उबदार आणि उघडं आहे, तुझी वाट पाहत.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
राम, सीता आणि लक्ष्मणाने वाटसरूला कशी मदत केली?
स्रोत: रामायण परंपरेपासून प्रेरित हळुवार पुनर्कथन (पंचवटी)
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 15व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
संबंधित गोष्टी
- सीता आणि वनातली फुलं · दिवस 71
अशीच गोष्ट
परंपरेत सीतेला कठीण परिस्थितीतही स्थिर राहणाऱ्या सौम्यतेचा आदर्श मानलं जातं, आणि वनातला हा छोटा प्रसंग ती सौम्यता कृतज्ञता आणि मैत्रीतून दाखवतो. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की दिवसातल्या छोट्या चांगल्या गोष्टींकडे लक्ष दिल्याने ताण कमी होऊ शकतो, आणि अशी कथा त्याचा सराव करण्याचा एक हळुवार मार्ग देते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
राम आणि वाटसरू ही गोष्ट काय शिकवते?
"अतिथी देवो भव", म्हणजे पाहुणा हा आशीर्वाद, हा आदर्श भारतीय परंपरेत खोलवर रुजलेला आहे, आणि रामाची वनवासाची वर्षं अशा शांत आदरातिथ्याने भरलेली आहेत. आईच्या मनःशांतीवरचं संशोधन सुचवतं की दयाळूपणाच्या कृतींनी देणाऱ्याचंही मन प्रसन्न होतं, त्यामुळे इतरांची हळुवार काळजी घेणं तुमच्यासाठीही चांगलं आहे.
राम आणि वाटसरू गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 15 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.