Ramayana · दिवस 122 · आठवडा 18
सीता आणि वनातला ओढा
चित्रकूटमध्ये उन्हाळ्याच्या उष्म्यात सीतेचा आवडता ओढा आटू लागतो. वनातले प्राणी तहानलेले होतात, आणि सीता त्यांची साथ सोडत नाही.
गोष्टीचे तात्पर्य: जेव्हा आपण एखाद्यावर प्रेम करतो, तेव्हा आपण त्याचा अगदी हळुवार आवाजही ऐकायला शिकतो.
या गोष्टीत
- पात्रे
- सीता, राम, लक्ष्मण, लहान पाडस
- मूळ ग्रंथ
- रामायण
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 122 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 18 · ७ पैकी दिवस 3
- तिमाही
- तिमाही 2
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 18: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- सीता आणि वनातला ओढा
- मंत्र
- विष्णुसहस्रनाम
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
परंपरेत सीतेला भूमिजा, म्हणजे पृथ्वीची कन्या मानले जाते, जिचे वन, नद्या आणि प्राण्यांशी घट्ट नाते आहे. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवते की आपल्या शरीराकडे आणि बाळाच्या हालचालींकडे शांतपणे लक्ष देणे मनाला स्थिर करते, जणू एक अगदी लहान आवाज ऐकणे.
तेव्हा आपण त्याचा अगदी हळुवार आवाजही ऐकायला शिकतो.
चित्रकूटच्या डोंगरांवरून एक स्वच्छ, थंडगार ओढा खळखळत खाली यायचा आणि पानांच्या एका छोट्या झोपडीजवळून गुळगुळीत, गोल गोट्यांवरून वाहत जायचा. वनातल्या सगळ्या जागांपैकी सीतेला तो सर्वात जास्त आवडायचा.
रोज सकाळी ती आपले मातीचे मडके घेऊन तिथे उतरायची. तिला त्याचा आवाज आवडायचा, एक हळुवार, सततची बडबड, जणू तो वनाला एक लांबलचक, आनंदी गोष्ट सांगत असावा.
त्या ओढ्यावर अनेक प्राणी यायचे. हरणे सावधपणे पाण्याच्या काठापर्यंत यायची. मोर आपल्या चमकदार माना वाकवून पाणी प्यायचे. खारी मुळांवरून तुरुतुरु खाली यायच्या. रोज सकाळी सीता सगळ्यांना नावाने हाक मारायची, कारण तिने प्रत्येकाला स्वतःचे एक नाव दिले होते.
एका उन्हाळ्यात पाऊस लांबला. दिवसेंदिवस ऊन तापत राहिले. हळूहळू ओढा बारीक होत गेला. त्याची बडबड एका बारीक धारेत बदलली. मग एका सकाळी सीता मडके घेऊन आली तेव्हा दगडांमध्ये फक्त काही लहान डबकी उरली होती.
हरणे कोरड्या काठावर गोंधळून उभी होती. एक आई पक्षीण दगडावरून दगडावर उड्या मारत शोधत होती. एका लहान हरणाच्या पाडसाने भेगाळलेल्या चिखलात नाक खुपसले आणि मोठ्या, उदास डोळ्यांनी सीतेकडे पाहिले.
सीता गुडघ्यावर बसली. "काळजी करू नका, चिमुकल्यांनो," ती म्हणाली. "आपण काहीतरी मार्ग काढू."
ती झोपडीत परत गेली आणि तिने राम आणि लक्ष्मणाला सांगितले. लक्ष्मणाने कपाळावर आठ्या घातल्या. "आपल्या मडक्यांत आपल्यापुरते पाणी आहे," तो म्हणाला. "पण प्राण्यांचे काय?"
"प्राणी आपले शेजारी आहेत," सीता म्हणाली. "हे वन आपल्याशी प्रेमाने वागले आहे. आता आपणही त्याच्याशी प्रेमाने वागायला हवे."
राम तिच्याकडे पाहून हसला. "मग आपण ओढ्याच्या मागे जाऊ आणि त्याचे पाणी कुठे गेले ते पाहू."
म्हणून ते तिघे दगडांवरून, मुळांवरून चढत ओढ्याच्या वरच्या दिशेने निघाले. सीता पुढे चालली, कारण तिला ओढा सर्वात चांगला माहीत होता. ती लक्षपूर्वक ऐकत होती. पाणी दिसत नसतानाही तिला कधी कधी ते ऐकू यायचे, दगडांखाली कुठेतरी एक हलकीशी झुळझुळ.
डोंगरावर उंच गेल्यावर त्यांना उत्तर सापडले. एका जुन्या वादळात पडलेल्या फांद्या, पाने आणि चिखलाच्या मोठ्या गुंत्याने ओढ्याची वाट अडवली होती. पाणी त्याच्यामागे साचत होते आणि झोपडीपासून, त्याची गरज असलेल्या प्राण्यांपासून दूर, दुसऱ्याच एका घळीत निसटून जात होते.
"बघा," सीता म्हणाली. "ओढा नाहीसा झालेला नाही. तो फक्त वाट चुकला आहे."
राम आणि लक्ष्मणाने जड फांद्या उचलून बाजूला केल्या. सीतेने लहान काटक्या काढल्या आणि हातांनी चिखल उपसला. ते उष्ण, थकवणारे काम होते. पण थोडा थोडा करत गुंता सुटत गेला.
मग एका हळुवार खळखळाटासह पाण्याला आपली जुनी वाट सापडली. ते दगडांवरून ओसंडले आणि पुन्हा बडबड करत डोंगरावरून धावत खाली निघाले, जणू घरी परतायला आनंदले असावे.
ते त्याच्या मागोमाग खाली आले. ते झोपडीपाशी पोहोचले तेव्हा ओढा नेहमीसारखाच वाहत होता. त्याच्या काठावर प्राणी वाट पाहत होते: हरणे, मोर, खारी, आई पक्षीण आणि लहान पाडस, सगळे पोटभर पाणी पीत होते.
पाडसाने डोके वर केले, त्याच्या नाकावर थेंब चमकत होते, आणि त्याने सीतेकडे पाहिले. मग ते पुढे आले आणि आपला मऊ चेहरा तिच्या हातावर टेकवला.
सीता हसली. "काही हरकत नाही, चिमुकल्या."
त्या संध्याकाळी सूर्य मावळताना ते तिघे ओढ्याकाठी बसले. राम सीतेकडे वळला. "आम्हाला जे दिसले नाही ते तू पाहिलेस," तो म्हणाला. "ओढा जेमतेम बोलू शकत होता तेव्हाही तू त्याचे ऐकलेस."
शेवटच्या उजेडात चमकणाऱ्या पाण्याकडे सीतेने पाहिले. "जेव्हा आपण एखाद्यावर प्रेम करतो," ती म्हणाली, "तेव्हा आपण त्याचा अगदी हळुवार आवाजही ऐकायला शिकतो."
त्या रात्री, अनेक आठवड्यांनंतर पहिल्यांदाच, हलका पाऊस सुरू झाला. तो पानांच्या छपरावर टपटपला आणि त्याने ओढा भरून टाकला, इतका की ओढा आपले सर्वात आनंदी गाणे गाऊ लागला.
सकाळी सीता मातीचे मडके घेऊन खाली आली तेव्हा वनातला प्रत्येक जीव तिला भेटायला बाहेर आल्यासारखा वाटला.
बाळा, तुझा आवाज आत्ता खूप हळुवार आहे, दगडांखाली लपलेल्या झुळझुळीपेक्षाही हलका. पण तुझ्यावर प्रेम करणारे कोणीतरी तो ऐकायला शिकत आहे, रोज थोडे थोडे अधिक.
रामायण मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: रामायण · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
आजच्या उत्तर प्रदेश आणि मध्य प्रदेशच्या सीमेवरील चित्रकूट रामायण परंपरेत ते वन म्हणून पूजले जाते जिथे वनवासाच्या सुरुवातीला राम, सीता आणि लक्ष्मण राहिले, आणि आजही यात्रेकरू त्याच्या डोंगरांतून चालतात आणि मंदाकिनीत स्नान करतात. हा प्रसंग वाल्मीकींच्या ग्रंथातील दृश्य नसून त्या परिसरावरून प्रेरित एक हळुवार पुनर्कथन आहे. याचे वेगळेपण म्हणजे लक्षपूर्वक ऐकणारी सीता: ती एका हलक्या झुळझुळीमागे डोंगर चढते, ओढा अडवणाऱ्या फांद्या शोधते आणि हरणे व मोर यांना दयेस पात्र शेजारी मानते. आपल्या प्रिय गोष्टीचा अगदी हळुवार आवाजही ऐकण्याबद्दलचे तिचे वाक्य गर्भारपणाला सुंदर जुळते, एका अगदी लहान अस्तित्वाकडे लक्ष लावण्याचा हा काळ.
भारतभर नद्यांना आई म्हणून पूजले जाते, आणि चित्रकूटची मंदाकिनीही तशीच आहे. रामघाटावर संध्याकाळी नदीची आरती होते आणि पानांच्या होड्यांवर छोटे दिवे सोडले जातात, तर वरच्या बाजूचे शांत स्नानस्थान जानकी कुंड सीतेच्या नावाने आहे. अनेक स्त्रिया आजही प्रवासापूर्वी किंवा कौटुंबिक उत्सवापूर्वी नदीला थोडे पाणी, एक फूल किंवा दिवा अर्पण करण्याची परंपरा पाळतात, आणि उत्तर भारताच्या काही भागांत नवी आई नंतर 'कुआँ पूजन' या विधीत गावातील विहिरीचा सन्मान करते. वाहत्या पाण्याचा आवाज अनेकांना शांत करतो. होणाऱ्या आईसाठी ओढ्याकाठचा सीतेचा हा क्षण सावकाश होण्याचे, शांत बसण्याचे आणि फक्त ऐकण्याचे कोमल आमंत्रण आहे.
बाळासोबत विचार करा
तुमच्या आयुष्यातल्या कोणत्या हळुवार आवाजाला, कदाचित तुमच्या स्वतःच्या, आत्ता तुमच्या अधिक ऐकण्याची गरज आहे?
संकल्प: मी माझ्या शरीराचे आणि बाळाचे, त्यांच्या अगदी हळुवार संकेतांचेही, प्रेमाने ऐकते.
आशीर्वाद: तुमचे मन शांत राहो, तुमचा प्रवास आनंदी होवो आणि तुमच्या बाळाला सुंदर गुणांचा आशीर्वाद लाभो.
पात्रे
- सीता
- — ती ओढ्याचे ऐकते आणि प्रत्येक प्राण्याची काळजी घेते.
- राम
- — सीता अगदी हळुवार आवाजही कसा ऐकते, याचे त्याला कौतुक वाटते.
- लक्ष्मण
- — सीतेसोबत काम करणारा मदतशील भाऊ.
- लहान पाडस
- — सीतेवर विश्वास ठेवणारा एक तहानलेला मित्र.
बोध
जेव्हा आपण एखाद्यावर प्रेम करतो, तेव्हा आपण त्याचा अगदी हळुवार आवाजही ऐकायला शिकतो.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
बाळा, मी आत्तासुद्धा तुझे, तुझ्या अगदी हळुवार आवाजाचे ऐकत आहे. प्राणी आणि नद्या हेही तुझे शेजारी आहेत.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
खूप उकाडा असताना आपण प्राण्यांना कशी मदत करू शकतो?
स्रोत: रामायण परंपरा, चित्रकूट वनातील प्रसंग (पुनर्कथन)
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 18व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
संबंधित गोष्टी
- राम आणि नदी पार · दिवस 136
अशीच गोष्ट
राम आणि नावाड्यांचा प्रमुख गुह यांची मैत्री रामायणात दर्जाचा प्रत्येक फरक ओलांडणारं प्रेमाचं नातं म्हणून सांगितली आहे. आईच्या शांत मनावरच्या अभ्यासानुसार स्थिर मैत्री हा दिलाशाचा खरा स्रोत असतो, आणि परंपरेत गंगामाईला प्रवाशांची रक्षणकर्ती मानलं जातं.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
सीता आणि वनातला ओढा ही गोष्ट काय शिकवते?
परंपरेत सीतेला भूमिजा, म्हणजे पृथ्वीची कन्या मानले जाते, जिचे वन, नद्या आणि प्राण्यांशी घट्ट नाते आहे. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवते की आपल्या शरीराकडे आणि बाळाच्या हालचालींकडे शांतपणे लक्ष देणे मनाला स्थिर करते, जणू एक अगदी लहान आवाज ऐकणे.
सीता आणि वनातला ओढा गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 18 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.